مرد مبتلا به سندرم چهره شیطانی، چشم‌های گربه‌ خود را روی صورت انسان‌ها می‌بیند!

مردی ۲۸ ساله پس از انجام یک جراحی مغزی نجات‌بخش، با تجربه‌ای عجیب و غیرمنتظره روبه‌رو شد.

کارل که نام خانوادگی‌اش برای حفظ حریم خصوصی فاش نشده، هنگام نگاه کردن به چهره انسان‌ها، ویژگی‌های ظاهری گربه خاکستری راه‌راه خود به نام لونا را می‌بیند. او ممکن است چشم‌های بادامی، مردمک‌های بزرگ یا خطوط راه‌راه بدن گربه‌اش را روی صورت افراد مشاهده کند؛ به‌خصوص اگر نخستین چهره‌ای که صبح می‌بیند، صورت لونا باشد. در شرایط معکوس نیز اگر روزش را با دیدن چهره یک انسان آغاز کند، ممکن است ویژگی‌های صورت انسان را روی چهره گربه‌اش مشاهده کند.

ماجرای عجیب کارل، در گزارشی منتشرشده در شماره دسامبر ۲۰۲۶ نشریه علمی کورتکس تشریح شده است. او به نوعی پالینوپسیا مبتلاست؛ مجموعه‌ای از علائم بینایی که باعث می‌شوند فرد حتی پس از ناپدید شدن یک تصویر یا شیء، همچنان آن را ببیند. طبق توضیحات کلینیک کلیولند، این وضعیت زمانی رخ می‌دهد که اختلالی در پردازش اطلاعات بینایی مغز ایجاد شود. عوامل مختلفی از جمله میگرن، تشنج و صرع، سکته مغزی، مصرف برخی داروهای تجویزی و خونریزی مغزی می‌توانند زمینه‌ساز آن باشند.

در مورد کارل، پالینوپسیا باعث تغییر شکل چهره‌ها شده است؛ اختلالی نادر که پروسوپومتامورفوپسیا (PMO) نام دارد و گاهی از آن با عنوان سندرم چهره شیطانی یاد می‌کنند. این نام ترسناک به دلیل تغییر شکل‌های غیرعادی و گاهی وحشتناکی انتخاب شده که باعث می‌شوند چهره افراد ظاهری پیچ‌خورده و شبیه موجودات اهریمنی پیدا کند.

جراحی مغز و آغاز اختلال عجیب بینایی

مشکلات مکرر پالینوپسیای کارل از دو سال پیش آغاز شد؛ زمانی که پزشکان بخشی از لوب گیجگاهی راست مغز او را خارج کردند. در این ناحیه، رگ‌های خونی میان سرخرگ‌ها و سیاهرگ‌ها به شکلی غیرطبیعی درهم‌تنیده شده بودند. این وضعیت در صورت درمان نشدن می‌توانست به خونریزی مرگبار مغزی منجر شود.

لوب گیجگاهی راست نقش مهمی در پردازش چهره‌ها دارد. به همین دلیل، برداشتن بخشی از این ناحیه توانایی مغز کارل برای تشخیص و پردازش چهره‌ها را مختل کرد.

برد دوشین، یکی از نویسندگان پژوهش و متخصص علوم شناختی و عصبی در کالج دارتموث، درباره این پرونده گفت

مورد کارل که در آن ویژگی‌های گربه‌اش را روی چهره انسان‌ها و برعکس مشاهده می‌کند، نشان می‌دهد که ویژگی‌های منفرد می‌توانند از حافظه بازیابی شوند و بر ادراک مداوم ما از محیط اطراف تأثیر بگذارند.

دوشین همچنین سرپرستی آزمایشگاه ادراک اجتماعی در کالج دارتموث را بر عهده دارد؛ مرکزی که اختلالات مرتبط با ادراک و نحوه پردازش چهره‌ها را بررسی می‌کند.

تجربه مشابهی که در سال ۱۹۸۶ ثبت شده بود

دوشین پس از آشنایی با تجربه کارل، به یاد پژوهشی در سال ۱۹۸۶ افتاد که آن هم در نشریه کورتکس منتشر شده بود. در آن مطالعه، زنی هنگام سوار شدن به اتوبوس، سگی از نژاد پودل را روی پای یکی از مسافران مشاهده کرد. پس از آن، چهره تمام مسافران اتوبوس را شبیه صورت همان سگ می‌دید.

این زن حدود ۹ ماه پیش از وقوع این تجربه، دچار سکته مغزی شده بود.

در آن مورد، تمام چهره انسان‌ها با صورت سگ جایگزین می‌شد، اما وضعیت کارل تفاوت دارد. او فقط برخی اجزای چهره‌ها را به یکدیگر منتقل‌شده می‌بیند، نه تمام صورت را.

برای نمایش بصری تجربه کارل، دوشین ابتدا طرحی دستی تهیه کرد و سپس آن را در اختیار یک مدل زبانی بزرگ هوش مصنوعی قرار داد تا تصویری واقع‌گرایانه‌تر تولید کند. او تصویر نهایی را به کارل نشان داد و این دو با همکاری یکدیگر مجموعه‌ای از تصاویر را اصلاح کردند که در گزارش علمی نیز به نمایش درآمده‌اند.

دوشین درباره نقش هوش مصنوعی در این پژوهش گفت

هوش مصنوعی به پژوهشگرانی مانند ما امکان می‌دهد تصاویر دقیق‌تری از تجربه افرادی تولید کنیم که دچار اختلال در ادراک بینایی هستند. وقتی بدانید یک فرد دقیقاً چه چیزی را تجربه می‌کند، می‌توانید وضعیت او را بهتر بررسی کنید و راه‌هایی برای کنترل این مشکل بیابید. اکنون خود بیمار نیز می‌تواند در فرایند ساخت این تصاویر مشارکت داشته باشد.

آزمایشگاه دوشین تاکنون از بیش از ۲۵۰ نفر که تجربه تغییر شکل چهره‌ها را داشته‌اند، گزارش دریافت کرده است. برخی از این افراد گفته‌اند که اطرافیان یا متخصصان به آن‌ها اعلام کرده‌اند احتمالاً به یک مشکل روان‌پزشکی مبتلا هستند.

در چند مورد، بیماران با وجود داشتن اختلالات بینایی و نه یک بیماری روان‌پزشکی، داروهای ضدروان‌پریشی دریافت کرده بودند.

تیم پژوهشی قصد دارد همکاری خود با کارل را ادامه دهد تا تغییرات احتمالی وضعیت او در گذر زمان را بررسی کند. پژوهشگران همچنین می‌خواهند با کمک ابزارهای مشابه هوش مصنوعی، تصاویر دقیق‌تری از آنچه کارل می‌بیند تهیه کنند.

درک بهتر تجربه‌های بصری این بیمار می‌تواند به دانشمندان کمک کند تا سازوکار این اختلال را بشناسند و راهکارهای مؤثرتری برای کمک به افراد مبتلا پیدا کنند. دوشین در پایان درباره فایده دیگر این فناوری گفت

استفاده از هوش مصنوعی برای بیمارانی که می‌خواهند ظاهر چهره‌ها را از نگاه خودشان توضیح دهند نیز مفید خواهد بود. آن‌ها می‌توانند به کمک این تصاویر، تجربه‌هایشان را نه‌تنها برای پزشکان و متخصصان مراقبت‌های درمانی، بلکه برای دوستان و اعضای خانواده خود نیز قابل‌درک‌تر کنند.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.