قهوه بدون کافئین در یک آزمایش کوچک حافظه را بیشتر از قهوه معمولی تقویت کرد

قهوه بدون کافئین شاید همان حس سرزندگی ناشی از کافئین را ایجاد نکند، اما یک پژوهش جدید نشان می‌دهد که می‌تواند مزیتی برای مغز داشته باشد که در نوع کافئین‌دار مشاهده نمی‌شود.

در یک آزمایش کوچک، دانشمندان علوم اعصاب دریافتند تنها افرادی که قهوه بدون کافئین نوشیده بودند، در دو آزمون حافظه پیشرفت قابل‌توجهی نشان دادند.

نتایج این تحقیق که در ماه آوریل در نشریه Nature Communications منتشر شد، نشان می‌دهد هنگام نوشیدن قهوه، عوامل دیگری غیر از کافئین نیز می‌توانند بر عملکرد مغز اثر بگذارند.

میکروب‌های موجود در روده ممکن است یکی از عوامل اصلی این اثر باشند. این آزمایش هنوز کوچک و مقدماتی محسوب می‌شود، اما پژوهشگران علوم اعصاب به‌تدریج احتمال می‌دهند قهوه حتی در صورت حذف کافئین نیز بتواند برخی میکروب‌های روده را فعال‌تر کند و نحوه ارتباط آنها با مغز را تغییر دهد.

جان کرین، عصب‌شناس حوزه استرس در دانشگاه کالج کورک ایرلند، گفت

قهوه فقط کافئین نیست؛ بلکه یک عامل غذایی پیچیده به شمار می‌رود که با میکروب‌های روده، سوخت‌وساز بدن و حتی سلامت عاطفی ما تعامل دارد. یافته‌های ما نشان می‌دهد قهوه، چه کافئین‌دار و چه بدون کافئین، می‌تواند از مسیرهایی متفاوت اما مکمل بر سلامت اثر بگذارد.

آزمایشگاه جان کرین در کورک بر بررسی ارتباط میان روده، میکروبیوم آن و مغز تمرکز دارد و این ارتباط را در جهت عکس نیز مطالعه می‌کند.

کرین و همکارش تد دینان در سال ۲۰۱۳ اصطلاح روان‌زیست‌یارها را ابداع کردند تا به بررسی این موضوع اشاره کنند که پروبیوتیک‌ها چگونه می‌توانند میکروبیوم روده را تغییر دهند و از طریق ارتباط با مغز، احتمالاً به بهبود سلامت روان کمک کنند.

اکنون کرین به نقش احتمالی قهوه در محور ارتباطی روده و مغز علاقه‌مند شده است. او احتمال می‌دهد بخشی از فواید نوشیدن قهوه صبحگاهی بیشتر از آنکه به کافئین مربوط باشد، با میکروب‌های روده ارتباط داشته باشد.

کافئین می‌تواند از سد خونی مغز عبور کند و مستقیماً با بافت‌های عصبی تعامل داشته باشد، اما تنها یکی از بیش از هزار ترکیب موجود در قهوه به شمار می‌رود.

نقش ترکیبات قهوه و میکروب‌های روده

موضوع به کافئین محدود نمی‌شود. قهوه حاوی پروبیوتیک نیست، اما مقدار زیادی پلی‌فنول دارد؛ ترکیبات گیاهی‌ای که می‌توانند به‌عنوان منبع غذایی برای میکروب‌های روده انسان عمل کنند.

کرین گفت

ما می‌خواستیم ببینیم آیا قهوه از طریق پلی‌فنول‌ها می‌تواند بر میکروبیوم اثر بگذارد یا نه.

آزمایش جدید در آزمایشگاه کرین روی ۳۱ نفر از مصرف‌کنندگان قهوه انجام شد. شرکت‌کنندگان به مدت دو هفته از نوشیدن قهوه معمول خود که روزانه سه تا پنج فنجان بود، خودداری کردند. پس از این دوره، نمونه‌های مدفوع آنها تغییر چشمگیری در الگوی میکروب‌های روده نشان داد.

بعد از پایان دوره قطع مصرف، نیمی از شرکت‌کنندگان قهوه بدون کافئین و نیم دیگر قهوه کافئین‌دار دریافت کردند و هیچ‌یک از آنها نمی‌دانستند کدام نوع قهوه در اختیارشان قرار گرفته است.

مصرف دوباره چهار وعده قهوه فوری در روز به مدت سه هفته، تغییرات سریع و قابل‌توجهی در میکروبیوم ایجاد کرد؛ تفاوتی هم نداشت که قهوه حاوی کافئین باشد یا خیر.

شرکت‌کنندگان پس از بازگشت قهوه به رژیم روزانه خود، کاهش استرس ادراک‌شده، افسردگی و تکانشگری را نیز گزارش کردند؛ این اثر در مصرف‌کنندگان قهوه بدون کافئین هم مشاهده شد.

کرین گفت

رابطه مشخصی میان برخی آثار شناختی، اثرات ایمنی، تأثیرات مرتبط با استرس و تغییرات میکروبیوم آنها مشاهده شد.

با این حال، تنها بازگشت قهوه کافئین‌دار با کاهش اضطراب و ناراحتی روانی و همچنین بهبود توجه و هوشیاری ارتباط داشت. این یافته احتمال می‌دهد کافئین اثرات اختصاصی خود را بر شناخت و خلق‌وخو داشته باشد؛ موضوعی که در مطالعات دیگری نیز گزارش شده است.

کرین گفت

اما فکر می‌کنم شگفت‌انگیزترین بخش ماجرا این بود که با بازگرداندن قهوه، حتی بازگرداندن قهوه بدون کافئین نیز آثار بسیار جالبی ایجاد کرد.

او ادامه داد

بنابراین موضوع فقط کافئین نبود.

قهوه بدون کافئین و عملکرد حافظه

در این آزمایش، تنها افرادی که قهوه بدون کافئین مصرف کردند، پس از بازگشت قهوه به رژیم غذایی‌شان در دو آزمون حافظه پیشرفت معناداری نشان دادند. در این آزمون‌ها، شرکت‌کنندگان باید تعدادی واژه و مکان را یاد می‌گرفتند و سپس آنها را به خاطر می‌آوردند.

گروه مصرف‌کننده قهوه بدون کافئین در چند بخش از آزمون واژه‌ها عملکرد بهتری داشت و در آزمون مربوط به مکان‌ها نیز اشتباهات کمتری مرتکب شد.

در مقابل، گروهی که قهوه کافئین‌دار دریافت کرده بودند، بهبود معناداری در این آزمون‌ها نشان ندادند. بدون انجام تحقیقات بیشتر، دانشمندان فعلاً فقط می‌توانند درباره علت این تفاوت فرضیه‌پردازی کنند.

یک احتمال این است که پلی‌فنول‌های موجود در قهوه مواد غذایی مورد نیاز برخی میکروب‌های روده را فراهم کنند و زنجیره‌ای از تغییرات داخلی را به راه بیندازند که در نهایت به بهبود عملکرد شناختی منجر شود.

از نظر نظری، قهوه می‌تواند نوع متابولیت‌هایی را که میکروب‌ها مصرف می‌کنند تغییر دهد و حتی نحوه همکاری آنها با یکدیگر را تحت تأثیر قرار دهد.

کرین گفت

این یک مطالعه کوچک است و پرسش‌های زیادی را مطرح می‌کند.

با وجود این، چند پژوهش جدید دیگر درباره قهوه نیز نشان داده‌اند که انواع بدون کافئین آن همچنان می‌توانند به بیدار ماندن و بهبود عملکرد شناختی کمک کنند. کرین گفت

با افزایش توجه مردم به تغییرات غذایی برای دستیابی به تعادل مناسب در دستگاه گوارش، قهوه می‌تواند در آینده به‌عنوان یک مداخله دیگر در چارچوب یک رژیم غذایی سالم و متعادل مورد استفاده قرار گیرد.

کافئین شاید تنها بخش کوچکی از داستان پیچیده اثرات قهوه بر بدن و مغز باشد. این پژوهش در نشریه Nature Communications منتشر شده است.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.