یک ازدواج اجباری؛ چرا بالگردهای اسکایفال ناسا با یک موشک هستهای به مریخ فرستاده میشوند؟
روند ساخت، آزمایش و برنامهریزی مسیر پرواز سه هلیکوپتر کوچک ناسا از کلاس Ingenuity سرعت گرفته است. این بالگردها قرار است پس از سفر به مریخ با یک فضاپیمای مجهز به پیشرانه هستهای، سطح سیاره سرخ را بررسی کنند. در مأموریت اسکایفال (SkyFall) ناسا، سه بالگرد کوچک…
خلاصه تحلیلی خبر
روند ساخت، آزمایش و برنامهریزی مسیر پرواز سه هلیکوپتر کوچک ناسا از کلاس Ingenuity سرعت گرفته است. این بالگردها قرار است پس از سفر به مریخ با یک فضاپیمای مجهز به پیشرانه هستهای، سطح سیاره سرخ را بررسی کنند. در مأموریت اسکایفال (SkyFall) ناسا، سه بالگرد کوچک…
موضوعات اصلی: پشتیبانی شبکه، مریخ، علمی، اسکایفال، پروژه، ناسا
روند ساخت، آزمایش و برنامهریزی مسیر پرواز سه هلیکوپتر کوچک ناسا از کلاس Ingenuity سرعت گرفته است. این بالگردها قرار است پس از سفر به مریخ با یک فضاپیمای مجهز به پیشرانه هستهای، سطح سیاره سرخ را بررسی کنند.
در مأموریت اسکایفال (SkyFall) ناسا، سه بالگرد کوچک به کمک فضاپیمای اسپیس ریاکتور-۱ فریدم (SR-1) به مریخ منتقل خواهند شد. این فضاپیما نخستین فضاپیمای بینسیارهای مجهز به پیشرانه هستهای شکافت هستهای محسوب میشود و قرار است در اواخر سال ۲۰۲۸ پرتاب شود.
پس از پایان مرحله سفر و نخستین عبور از نزدیکی مریخ در سال ۲۰۲۹، فضاپیمای حامل در پاییز ۲۰۳۰ بار دیگر به این سیاره نزدیک خواهد شد تا کپسول ورود اسکایفال را که مجموعهای از وسایل پرنده کوچک را حمل میکند، رها کند. این بالگردها سپس پروازهای اکتشافی خود را بر فراز سیاره سرخ آغاز خواهند کرد.
ترکیب دو ماموریت فضایی
با این حال، برخی کارشناسان درباره تصمیم ناسا برای ترکیب دو مأموریت مهم در قالب یک پروژه واحد تردید دارند. اسکات هابارد، مدیر پیشین مرکز تحقیقات ایمز ناسا و نخستین مدیر برنامه مریخ این سازمان که به فرمانروای مریخ شهرت داشت، در گفتوگو با اسپیس داتکام گفت
کاملا مشخص است که اسکایفال به دلایل مدیریتی یا سیاسی تأیید شده است. به نظر من، پیوند این پروژه با اسپیس ریاکتور-۱ بیشتر شبیه یک ازدواج اجباری است؛ یک نمایش فناوری که برای آغاز مسیر ناسا به سوی استفاده گسترده از فناوری هستهای، به مأموریتی دیگر متصل شده است.
هابارد استاد بازنشسته رشته هوانوردی و فضانوردی دانشگاه استنفورد است. او یکی از چهرههای تأثیرگذار در تعیین اهداف اکتشاف مریخ به شمار میرود و تجربه گستردهای در زمینه برنامههای ناسا برای بررسی سیاره سرخ دارد.
به گفته هابارد، ایده اولیه اسکایفال در واقع بهعنوان مرحله بعدی پروژه Ingenuity شکل گرفت؛ مأموریتی که هدف آن عبور از مرحله نمایش فناوری و تبدیل بالگردهای مریخی به ابزاری برای انجام تحقیقات علمی بود.
هابارد معتقد است ترکیب این دو پروژه، مجموعهای غیرمعمول از چالشهای مدیریتی را به وجود آورده است. او توضیح داد که از زمان مطرح شدن طرح اولیه اسکایفال، روند معمول طراحی مأموریتهای علمی عملا وارونه شده است.
او در اینباره گفت
جامعه علمی اکنون ناچار است با سرعت زیاد مجموعهای از الزامات و اهداف علمی را تدوین کند که با قابلیتهای اسکایفال مطابقت داشته باشند. خوشبختانه جامعه علمی خلاقیت زیادی دارد و اهداف اصلی برنامه دههای علوم سیارهای نیز بسیار گسترده هستند.
بررسیهای دههای، بازتابدهنده توافق گسترده میان اعضای جامعه علمی هستند و اولویتهای راهبردی و دستورالعملهای مأموریتهای علمی در دهه آینده را مشخص میکنند. این بررسیها حوزههای مهمی از جمله اکتشاف سیارهها را نیز پوشش میدهند.
تلاش برای تبدیل محدودیتها به فرصت
هابارد همچنین اعلام کرد که درباره روند تصمیمگیری از پیش تعیینشده در این پروژه، انتقادهایی از سوی جامعه علمی شنیده است؛ اما به اعتقاد او، پژوهشگران در نهایت راهی برای استفاده از شرایط موجود پیدا خواهند کرد.
او در ادامه گفت
البته باید توجه داشت که چنین رویکردی روش مناسبی برای طراحی مجموعهای راهبردی از مأموریتهای مقدماتی با هدف آمادهسازی سفر انسان به مریخ نیست.
هابارد درباره فضاپیمای اسپیس ریاکتور-۱ فریدم نیز توضیح داد
اسپیس ریاکتور-۱ فریدم یک پروژه نمایشی برای آزمایش فناوری است و هنوز مشخص نیست که برای استفاده در پنجره پرتاب مریخ در سال ۲۰۲۸ آماده باشد یا خیر. به نظر میرسد برنامه مریخ ناسا یک طرح استاندارد برای پرتاب در اختیار دارد که در صورت لزوم میتواند از آن استفاده کند.
او همچنین تأکید کرد که پیشرانه الکتریکی هستهای (NEP) مزیت چندانی برای سفر به مریخ ندارد، زیرا زمان رسیدن به این سیاره را کاهش نمیدهد. از نگاه هابارد، ارزش واقعی این فناوری در کاهش خطر مأموریتها و استفاده از آن برای سفر به ماه، سیارههای بیرونی منظومه شمسی و حتی طرحهای جاهطلبانهتری مانند سفر میانستارهای نهفته است.
پرسرعتترین مأموریت طراحیشده برای مریخ
متیو گولومبک، دانشمند ارشد پروژه اسکایفال در آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا در پاسادنا، در نشست مجازی گروه تحلیل برنامه اکتشاف مریخ (MEPAG) در تاریخ ۱۰ نوامبر، این پروژه را کوتاهترین مأموریت مریخی طراحیشده تاکنون توصیف کرد.
پروژه اسکایفال در مارس ۲۰۲۶ با ابتکار ناسا آغاز شد. به گفته گولومبک، تعداد اعضای تیم اجرایی آن از حدود ۶ نفر به بیش از ۲۰۰ نفر رسیده و افراد متعددی اکنون روی بخشهای مختلف این طرح کار میکنند.
او درباره سرعت پیشرفت پروژه گفت
این پروژه با سرعت فوقالعاده زیادی در حال توسعه و ساخت قرار دارد.
گولومبک همچنین هدف اصلی مأموریت را نمایش ظرفیت بالگردها برای گسترش اکتشافات فضایی دانست و توضیح داد
هدف اصلی این است که نشان دهیم اکتشاف با استفاده از بالگردها امکانپذیر است. این فناوری میتواند شکافی را که من آن را شکاف وضوح اطلاعات مینامم، میان دادههای بهدستآمده از مدار مریخ و اطلاعات جمعآوریشده در سطح این سیاره پر کند.
پس از استقرار سامانه رهاسازی، سه بالگرد در ارتفاع تقریبی یک کیلومتری سطح مریخ، ملخهای خود را به حرکت درمیآورند. هر بالگرد بهصورت مستقل فرود خواهد آمد و سپس پروازهای اکتشافی خود را یک روز در میان انجام میدهد.
هر روز مریخ که سول نامیده میشود، بهطور متوسط ۲۴ ساعت و ۳۹ دقیقه و ۳۵ ثانیه طول میکشد. هر یک از بالگردهای اسکایفال مجموعهای از ابزارهای علمی کوچک را حمل میکنند تا ساختار زیرسطحی مریخ، شکل زمین و ویژگیهای زمینشناسی مناطق مختلف را بررسی کنند. آنها همچنین وضعیت جوی سیاره و میزان تابشهای موجود در محیط مریخ را اندازهگیری خواهند کرد.
مأموریتهای علمی بالگردهای اسکایفال
به گفته گولومبک، مأموریت اصلی اسکایفال شش ماه طول خواهد کشید، اما هدف بلندمدت تیم اجرایی، افزایش مدت فعالیت آن به یک سال است. برنامهریزیها بهگونهای انجام شده که بالگردها در فصل بهار نیمکره شمالی مریخ به این سیاره برسند؛ زمانی که احتمال وقوع طوفانهای گردوغبار کمتر خواهد بود.
یکی از اولویتهای علمی سطح نخست ناسا، ثبت تصاویر با وضوح بالا، انجام مجموعهای از تحقیقات علمی و کمک به آمادهسازی شرایط برای اکتشافات انسانی آینده در مریخ است.
بالگردها از محلهای اولیه فرود خود میتوانند در مسیرهای مختلف، مسافتهایی از چند ده تا صدها کیلومتر یا حتی بیشتر را طی کنند. هر سه بالگرد طراحی یکسانی دارند و محموله استاندارد آنها شامل پنج ابزار علمی به همراه دوربینهای مهندسی و ناوبری خواهد بود.
این تجهیزات امکان بررسی ساختار زیرسطحی مریخ، شکل زمین، ویژگیهای زمینشناسی، وضعیت جوی و محیط تابشی سیاره را فراهم میکنند.
گولومبک رادار نفوذی به زمین (GPR) مجهز به آنتن انعطافپذیر را مهمترین ابزار علمی این مأموریت دانست و گفت
ستاره اصلی این مأموریت، رادار نفوذی به زمین با آنتنی انعطافپذیر است.
این رادار بسیار کوچک میتواند سنگهای مدفون در زیر سطح، لایههای مختلف خاک مریخ و ذخایر یخ زیرزمینی را شناسایی کند.
گولومبک درباره اهمیت دسترسی هوایی بالگردها به مناطق مختلف مریخ گفت
اگر بتوانید از طریق پرواز به مناطق مختلف دسترسی پیدا کنید و پیش از حرکت، مسیر را بررسی کنید، اطلاعات بسیار ارزشمندی به دست خواهید آورد. چنین قابلیتی کمک میکند محل مناسب حرکت مریخنوردها و نوع بررسیهای دقیقتری که باید در مأموریتهای بعدی انجام شوند، بهتر مشخص شود.
با وجود پیشرفت پروژه، هنوز مسیرهای دقیق پرواز بالگردها با هدف انجام تحقیقات علمی نهایی نشدهاند؛ اما پژوهشگران چند ایده اولیه را در دست بررسی دارند.
گولومبک تأکید کرد
نکته بسیار مهم این است که این فضاپیماها کوچکترین فرودگرهایی هستند که تاکنون برای فرود روی مریخ طراحی شدهاند.
او توضیح داد که انتخاب محل فرود برای چنین وسایل کوچکی حساسیت زیادی دارد و افزود
باید مکانی را پیدا کنیم که تقریبا هیچ سنگی در آن وجود نداشته باشد.
به گفته او، سطح محل فرود باید شیب کمی داشته باشد، فاقد دهانههای برخوردی بزرگ باشد و میزان گردوغبار آن نیز در حد پایینی قرار بگیرد تا احتمال فرود ایمن افزایش یابد.
محلهای احتمالی فرود و جستوجوی یخ زیرسطحی
یکی از ایدههای اولیه پژوهشگران، بررسی محل برخورد قطعات باقیمانده از سامانه فرود اسکایفال است. این قطعات شامل مخازن سوخت، بخش مربوط به مرحله سفر و تجهیزات جانبی خواهند بود که به دلیل اندازه و وزن زیاد، پس از ورود به جو مریخ به سطح سیاره برخورد میکنند و دهانههای برخوردی ایجاد خواهند کرد.
گولومبک در اینباره گفت
اگر در عمق چند سانتیمتری سطح مریخ یخ وجود داشته باشد، میتوانیم با ایجاد دهانههای برخوردی، خودمان محلهایی از یخ آشکارشده به وجود بیاوریم. سپس پیش از آنکه یخ در اثر تصعید از بین برود، بالگردها را برای بررسی این دهانهها به آن مناطق اعزام کنیم.
منطقه دیگری که توجه پژوهشگران را جلب کرده، دشت آرکادیا پلانیتیا در مناطق کمارتفاع نیمکره شمالی مریخ است. این منطقه بهعنوان یکی از گزینههای مرجع برای طراحی مأموریت مطرح شده و بررسیهای علمی از وجود حجم قابلتوجهی یخ اضافی در نزدیکی سطح آن حکایت دارند.
گولومبک درباره این منطقه گفت
اطلاعات بسیار زیادی وجود دارد که نشان میدهد ذخایر گستردهای از یخ در این منطقه قرار گرفتهاند. دستکم این منطقه یکی از مکانهایی به نظر میرسد که تمام محدودیتهای مهندسی را برآورده میکند و میتواند محل مناسبی برای فرود ایمن باشد؛ زیرا تقریبا هیچ سنگی در آن وجود ندارد.
او اضافه کرد که آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا در گذشته در کارگاههایی با حمایت مالی اسپیسایکس شرکت کرده بود تا مناطقی نزدیک به خط استوای مریخ را برای یافتن ذخایر یخ بررسی کند. در جریان این مطالعات، آرکادیا پلانیتیا بهعنوان یکی از گزینههای برتر برای فرود فضاپیمای استارشیپ معرفی شد.
گولومبک درباره اهمیت وجود یخ برای مأموریتهای انسانی آینده گفت
بیشتر محلهایی که برای فرود انسان روی مریخ بررسی شدهاند، مناطقی با ذخایر یخ بودهاند. یخ هم یک منبع مصرفی ارزشمند محسوب میشود و هم میتوان از آن برای تولید سوخت موردنیاز جهت ترک دوباره سیاره استفاده کرد.
در آینده نزدیک، قرار است جامعه علمی در دو کارگاه تخصصی طی سال آینده، دیدگاههای خود را درباره جنبههای علمی اسکایفال مطرح کند. این نشستها علاوه بر بررسی اهداف علمی مأموریت، به شناسایی و ارزیابی محلهای احتمالی فرود نیز کمک خواهند کرد تا در نهایت تصمیم نهایی در مقر ناسا گرفته شود.
همزمان با پیشرفت مراحل ساخت و آمادهسازی بالگردهای اسکایفال، تحویل بهموقع فضاپیمای اسپیس ریاکتور-۱ فریدم نیز اهمیت زیادی دارد. گولومبک اعلام کرد که ناسا این دو پروژه را بهعنوان مأموریتهایی مرتبط با یکدیگر در نظر میگیرد. با این حال، او تأکید کرد که تأخیر در آمادهسازی فضاپیمای هستهای مانع اجرای اسکایفال نخواهد شد.
او در پایان گفت
اگر اسپیس ریاکتور-۱ آماده نباشد، اسکایفال بدون هیچ مشکل خاصی میتواند با هر وسیله پرتاب متعارفی به فضا فرستاده شود. موشکی مانند فالکون ۹ کاملا برای این کار کافی خواهد بود، البته گزینههای دیگری نیز وجود دارند.
برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.