نخستین پیوند نخاع انسان انجام شد؛ اما متخصصان درباره عواقب آن هشدار می‌دهند

چینش یک قطعه نخاع از فردی اهداکننده در بدن بیمار، نخستین عمل پیوند نخاع انسان را رقم زده است؛ اتفاقی که می‌تواند نقطه عطفی در درمان آسیب‌های شدید نخاعی باشد.

برخی متخصصان معتقدند این جراحی ممکن است به‌جای کمک به بیمار، وضعیت او را وخیم‌تر کند.

تاریخ پزشکی مملو از نخستین تجربه‌هایی است که در ابتدا با تردید و انتقاد روبه‌رو شده‌اند؛ برای مثال، در سوم دسامبر ۱۹۶۷، کریستیان بارنارد، جراح اهل آفریقای جنوبی، نخستین عمل پیوند قلب انسان به انسان را در جهان انجام داد. این جراحی جسورانه توجه و نگرانی بسیاری را برانگیخت؛ هرچند مبانی علمی پیوند قلب از همان ابتدا پشتوانه محکمی داشت. تنها سه روز بعد نیز پزشکان بیمارستان دانشگاه استنفورد نخستین پیوند قلب در ایالات متحده را انجام دادند.

اما درباره نخستین پیوند نخاع انسان، شرایط کمی متفاوت است؛ این جراحی اوایل اکتبر ۲۰۲۶ (مهر ۱۴۰۵) در مؤسسه تحقیقات پزشکی اورژانس اسکلیفوسوفسکی در مسکو روسیه انجام شد شیائوپینگ رن، جراح چینی، مسئولیت این عمل را برعهده داشت. او بخش آسیب‌دیده نخاع بیمار را با قطعه‌ای مشابه از بدن فردی اهداکننده که دچار مرگ مغزی شده بود، جایگزین کرد.

اگرچه جزئیات این جراحی، از جمله میزان موفقیت آن، هنوز به‌طور کامل منتشر نشده است، رن توضیح داده که در این فرایند از پلی‌اتیلن گلیکول (PEG) استفاده شده؛ ماده‌ای که نقش نوعی چسب زیستی را ایفا می‌کند و برای اتصال نخاع اهداکننده به نخاع گیرنده به کار رفته است. برخی شواهد نشان می‌دهند PEG می‌تواند در ترمیم نخاع نقش مهمی داشته باشد، اما استفاده از آن در چنین ابعاد گسترده‌ای پیش از این سابقه نداشته است.

سرگئی سوبیانین، شهردار مسکو، در بیانیه‌ای که در وب‌سایت بیمارستان منتشر شد، درباره این جراحی گفت

یک عمل جراحی منحصربه‌فرد که ۱۲ ساعت به طول انجامید، در مؤسسه اسکلیفوسوفسکی انجام شد. بیماری که با خطر فلج کامل و ناتوانی در حرکت روبه‌رو بود، اکنون فرصت بهبودی دارد و حال عمومی او خوب است.

رن سال‌هاست از ایده پیوند نخاع دفاع می‌کند؛ او در سال ۲۰۲۱ مقاله‌ای علمی را با همکاری چند پژوهشگر دیگر منتشر کرد که در آن، امکان انجام چنین پیوندی و روش احتمالی اجرای آن بررسی شده بود. یکی از نویسندگان همکار این مقاله، سرجیو کاناورو بود؛ پزشکی که پیش‌تر ایده پیوند سر انسان را مطرح کرده بود، اما این پیشنهاد به دلیل پیچیدگی‌های علمی و اخلاقی با مخالفت‌های گسترده‌ای مواجه شد.

با وجود این، شماری از متخصصان جراحی همچنان درباره ملاحظات اخلاقی، اثربخشی و پیامدهای این روش برای سلامت بیمار تردید دارند. ملیسا اندروز، متخصص آسیب‌های نخاعی در دانشگاه ساوت‌همپتون، در گفت‌وگو با New Scientist نگرانی خود را این‌گونه بیان کرد

نگران امنیت بیمار هستم؛ زیرا با توجه به نیاز او به گذراندن دوران نقاهت پس از یک جراحی سنگین، در حالی که احتمالاً سود بسیار اندکی از این عمل به دست می‌آورد، ممکن است وضعیتش در نهایت بسیار بدتر شود.

البته نیاز به چنین درمانی انکارناپذیر است؛ میلیون‌ها نفر در سراسر جهان با آسیب‌های ناتوان‌کننده نخاعی زندگی می‌کنند و روش اتصال مجدد نخاع که رن از آن دفاع می‌کند، در صورت اثبات موفقیت می‌تواند به بازیابی توان حرکتی و بهبود کیفیت زندگی این افراد کمک کند. آزمایش‌های انجام‌شده روی حیوانات نیز نشانه‌های امیدوارکننده‌ای به همراه داشته‌اند.

اوایل سال ۲۰۲۶، گروهی از پژوهشگران به سرپرستی مایکل لبنشتاین‌گوموفسکی مطالعه‌ای را در نشریه علمی PLOS One منتشر کردند؛ طبق نتایج این پژوهش، سه خوک مبتلا به فلج پس از درمان با نوعی چسب حاوی پلی‌اتیلن گلیکول و کیتوزان، توانستند ۶۰ روز بعد روی هر چهار پای خود راه بروند.

البته لبنشتاین‌گوموفسکی در مؤسسه اسکلیفوسوفسکی نیز فعالیت می‌کند، اما در جراحی پیوند نخاع مشارکتی نداشته است. نکته مهم‌تر اینکه مطالعه مذکور با پیوند نخاع تفاوت اساسی دارد؛ در آن آزمایش، نخاع حیوانات بلافاصله پس از قطع‌شدن تحت درمان قرار گرفت، نه پس از آنکه آسیب عصبی گسترده و تغییرات ناشی از آن در بدن شکل گرفته باشد.

در حال حاضر، جامعه پزشکی باید منتظر انتشار نتایج کامل این جراحی بماند تا مشخص شود آیا پیوند نخاع انسان واقعاً امکان‌پذیر است و می‌تواند به درمان آسیب‌های شدید نخاعی کمک کند یا اینکه همچنان یکی از اهداف دست‌نیافتنی علم پزشکی باقی خواهد ماند.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.