جنگ بی‌پایان مورچه‌ها در کالیفرنیا؛ ابرکلونی‌ها طی ۶ ماه میلیون‌ها قربانی گرفتند

دانشمندان در پژوهشی تازه، ابعاد درگیری‌های مرگبار میان ابرکلونی‌های مورچه آرژانتینی در جنوب کالیفرنیا را بررسی کرده‌اند؛ نبردهایی که طی تنها شش ماه، در یکی از مناطق مورد مطالعه به مرگ دست‌کم ۱۵ میلیون مورچه کارگر منجر شدند.

نکته شگفت‌انگیز این است که با وجود تلفات سنگین، مرز میان قلمرو گروه‌های رقیب تقریباً ثابت باقی مانده و هیچ‌یک نتوانسته‌اند پیشروی چشمگیری داشته باشند.

این یافته‌ها نشان می‌دهند که جوامع حشرات نیز می‌توانند درگیر رقابت‌های سرزمینی پیچیده و طولانی‌مدتی شوند؛ درگیری‌هایی که از بعضی جهات به جنگ‌های فرسایشی میان انسان‌ها شباهت دارند.

ابرکلونی‌هایی که با یکدیگر می‌جنگند

مورچه آرژانتینی با نام علمی Linepithema humile گونه‌ای بومی آمریکای جنوبی است که از طریق تجارت بین‌المللی به مناطق مختلف جهان راه یافته و در بسیاری از آن‌ها به گونه‌ای مهاجم تبدیل شده است. یکی از ویژگی‌های قابل‌توجه این مورچه‌ها، ساختار اجتماعی خاص آن‌هاست که به دانشمندان اجازه می‌دهد آن را نمونه‌ای از «تک‌کلونی‌بودن» یا (Unicoloniality) بدانند.

در این ساختار، مورچه‌هایی که در لانه‌های متفاوت زندگی می‌کنند، لزوماً یکدیگر را دشمن نمی‌دانند و می‌توانند به‌جای درگیری، با یکدیگر همکاری کنند. به همین دلیل، گروه‌های بزرگی از آن‌ها قادرند شبکه‌هایی گسترده از لانه‌های به‌هم‌پیوسته تشکیل دهند.

یکی از این ابرکلونی‌ها در امتداد ساحل کالیفرنیا (حدود ۹۹۸ کیلو‌متر)، قرار دارد. بااین‌حال، همه مورچه‌های آرژانتینی منطقه به یک گروه تعلق ندارند. چند ابرکلونی کوچک‌تر نیز در قلمروهای اطراف مستقر شده‌اند و برخورد میان اعضای گروه‌های رقیب می‌تواند به درگیری‌های شدید و مرگبار منجر شود.

تفاوت اصلی در این است که مورچه‌های متعلق به یک ابرکلونی معمولاً یکدیگر را تشخیص می‌دهند و همکاری می‌کنند، اما همین رفتار در مواجهه با مورچه‌های متعلق به ابرکلونی‌های رقیب جای خود را به خشونت می‌دهد.

مرزهایی مشخص و نبردهایی که مرتب تکرار می‌شوند

پژوهشگران برای بررسی دقیق‌تر این درگیری‌ها، ۱۶ منطقه تماس میان سه ابرکلونی را شناسایی کردند و طی شش ماه، ۹ منطقه از این مجموعه را به‌صورت هفتگی زیر نظر گرفتند؛ نتایج این مطالعه در مجله علمی Molecular Ecology منتشر شد و نشان داد که مرز میان قلمروهای رقیب، مشخص و نسبتاً ثابت است.

یکی از یافته‌های قابل‌توجه این بررسی، شدت درگیری‌ها بود. بنا بر گزارش Interesting Engineering، پژوهشگران در حدود ۴۰ درصد از بازدیدهای خود شاهد نبرد میان مورچه‌ها بودند و به‌طور میانگین، هر درگیری حدود ۱۵ هزار مورچه کارگر را به کام مرگ می‌کشاند.

در نزدیکی دریاچه هاجز در جنوب کالیفرنیا، پژوهشگران تخمین زدند که طی دوره شش‌ماهه مشاهده، دست‌کم ۱۵ میلیون مورچه جان خود را از دست داده‌اند. این رقم به یک منطقه مورد بررسی مربوط می‌شود و نباید آن را به‌عنوان آمار مجموع تلفات تمام ابرکلونی‌های کالیفرنیا در نظر گرفت.

با وجود این حجم از تلفات، هیچ‌یک از گروه‌ها نتوانستند تغییر چشمگیری در مرزهای قلمرو خود ایجاد کنند.

تفاوت ژنتیکی چه نقشی در دشمنی مورچه‌ها دارد؟

برای درک بهتر علت این رفتار، دانشمندان تفاوت‌های ژنتیکی میان مورچه‌های متعلق به گروه‌های مختلف را نیز بررسی کردند؛ آن‌ها با استفاده از نشانگرهای ژنتیکی موسوم به ریزماهواره‌ها، میزان شباهت و تفاوت جمعیت‌های مورد مطالعه را سنجیدند.

نتایج نشان داد که مورچه‌های متعلق به یک ابرکلونی، از نظر ژنتیکی شباهت بیشتری به یکدیگر دارند؛ درحالی‌که میان ابرکلونی‌های رقیب، تفاوت‌های ژنتیکی بیشتری دیده می‌شود. همچنین، جریان ژن میان اعضای یک ابرکلونی بالا بود، اما میان گروه‌های رقیب بسیار محدود باقی می‌ماند.

پژوهشگران ارتباط معناداری میان میزان تفاوت ژنتیکی و شدت پرخاشگری پیدا کردند؛ در مقابل، فاصله جغرافیایی به‌تنهایی نمی‌توانست میزان دشمنی یا تفاوت ژنتیکی میان این گروه‌ها را توضیح دهد. این یافته نشان می‌دهد که شناخت مورچه‌ها از اعضای گروه خود و واکنش آن‌ها به رقیبان، موضوعی پیچیده‌تر از صرفاً نزدیک یا دور بودن لانه‌هاست. البته این ارتباط به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که تفاوت ژنتیکی مستقیماً علت تمام درگیری‌هاست.

چرا جنگ مورچه‌ها به پایان نمی‌رسد؟

در بسیاری از گونه‌های قلمروطلب، حیوانات پس از آشنایی با همسایگان خود، به‌تدریج از شدت پرخاشگری می‌کاهند. این رفتار در زیست‌شناسی با عنوان «اثر دشمن آشنا» یا (Dear Enemy Effect)، شناخته می‌شود.

بااین‌حال، شواهد این پژوهش نشان می‌دهد که چنین سازوکاری احتمالاً در کاهش درگیری میان ابرکلونی‌های مورچه آرژانتینی نقش تعیین‌کننده‌ای ندارد. در نتیجه، برخورد با مورچه‌های گروه رقیب همچنان می‌تواند به نبردی مرگبار منجر شود؛ حتی اگر دو طرف مدت‌ها در کنار یکدیگر زندگی کرده باشند.

پژوهشگران همچنین دریافتند که شواهد به‌دست‌آمده با فرضیه (کاهش محدودیت‌های بوم‌شناختی به ادغام تدریجی ابرکلونی‌ها منجر می‌شود)، سازگار نیست. به عبارت دیگر، تماس طولانی‌مدت میان گروه‌ها الزاماً به همکاری یا یکی‌شدن آن‌ها نمی‌انجامد.

آینده این نبردهای طولانی چه خواهد شد؟

با وجود اهمیت یافته‌های تازه، هنوز مشخص نیست که مرزهای قلمرو مورچه‌های آرژانتینی در سال‌های اخیر تا چه اندازه جابه‌جا شده‌اند یا درگیری‌ها همچنان با همان شدت ادامه خواهند داشت یا نه جنگ‌های سرزمینی مورچه‌ها در منطقه سن‌دیگو برای مدت طولانی موضوع بررسی‌های گسترده دانشگاهی نبوده‌اند و اطلاعات تازه برای تعیین سرنوشت بلندمدت این درگیری‌ها کافی نیست.

این مطالعه بار دیگر نشان می‌دهد که رفتار جمعی حشرات اجتماعی می‌تواند پیچیدگی چشمگیری داشته باشد. در ابرکلونی‌های مورچه‌ها، همکاری گسترده درون گروه با خشونت شدید در برابر رقیبان همراه است؛ الگویی که می‌تواند به دانشمندان در درک بهتر تکامل رفتار اجتماعی، مرزبندی قلمرو و رقابت میان جمعیت‌های جانوری کمک کند.

منبع اصلی: Interesting Engineering ⁠

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.