تماشا کنید: چین میخواهد تا سال ۲۰۳۰ نسلی کاملاً مسلط به هوش مصنوعی تربیت کند
چین با سرعت در حال وارد کردن هوش مصنوعی به نظام آموزشی خود است و قصد دارد تا سال ۲۰۳۰، سواد استفاده از این فناوری را در میان تمام دانشآموزان مدارس گسترش دهد. ویدیویی از نحوه یادگیری کودکان با کمک هوش مصنوعی و کاربرد این فناوری در کلاسهای درس چین را تماشا کنی…
خلاصه تحلیلی خبر
چین با سرعت در حال وارد کردن هوش مصنوعی به نظام آموزشی خود است و قصد دارد تا سال ۲۰۳۰، سواد استفاده از این فناوری را در میان تمام دانشآموزان مدارس گسترش دهد. ویدیویی از نحوه یادگیری کودکان با کمک هوش مصنوعی و کاربرد این فناوری در کلاسهای درس چین را تماشا کنی…
موضوعات اصلی: پشتیبانی شبکه، هوش مصنوعی، مصنوعی، هوش، دانشآموزان، فناوری
چین با سرعت در حال وارد کردن هوش مصنوعی به نظام آموزشی خود است و قصد دارد تا سال ۲۰۳۰، سواد استفاده از این فناوری را در میان تمام دانشآموزان مدارس گسترش دهد.
ویدیویی از نحوه یادگیری کودکان با کمک هوش مصنوعی و کاربرد این فناوری در کلاسهای درس چین را تماشا کنید
در یکی از مدارس خصوصی مطرح پکن، دانشآموز ۱۳ سالهای به نام پنگ گائودی با استفاده از هوش مصنوعی بیش از ۲۰۰ اپلیکیشن ساخته است؛ از جمله پروژههای او میتوان به سامانه تحویل تکالیف و یک بازار آنلاین برای خریدوفروش کالاهای دستدوم اشاره کرد. او ایدههای خود را به سرمایهگذاران واقعی معرفی میکند، از طرفداران ایلان ماسک به شمار میرود و امیدوار است در آینده دانشمند علوم رایانه شود.
همکلاسیهای او نیز در همین مدرسه مشغول برنامهنویسی رباتهای انساننمای فوتبالباز هستند، در کارگاههای کدنویسی شرکت میکنند و با شبیهسازهای پرواز آموزش میبینند. پوسترهای نصبشده در محوطه ۱۲ هکتاری این مدرسه شبانهروزی دانشآموزان را تشویق میکنند تا با استفاده از روش موسوم به Vibe Coding، تنها در پنج دقیقه یک دنیای مجازی بسازند.
Vibe Coding روشی برای برنامهنویسی است که در آن کاربران بهجای نوشتن دستی تمام کدها، خواستههای خود را با زبان طبیعی برای هوش مصنوعی توضیح میدهند و از آن میخواهند نرمافزار موردنظرشان را تولید کند.
پنگ درباره تجربه خود از استفاده از این فناوری گفت
در گذشته، اگر نمیتوانستم مشکلی را در خانه حل کنم، مجبور بودم با معلمم تماس بگیرم که باعث افزایش حجم کار او میشد. اما حالا میتوانم از هوش مصنوعی بخواهم به من کمک کند بهتر یاد بگیرم. این فناوری به شکل محسوسی بازدهی یادگیری من را افزایش داده است.
دسترسی کمسابقه خبرنگاران به مدرسه Beijing New Talent Academy که شهریه سالانه آن ۳۹ هزار دلار است، تصویری از تلاش چین برای وارد کردن هوش مصنوعی به نظام آموزشی این کشور ارائه میدهد. این مدرسه بیش از ۲۰۰۰ دانشآموز دارد و علاوه بر برنامه درسی معمول، یک دوره اختصاصی نوآوری دیجیتال در زمینه هوش مصنوعی، رباتیک و برنامهنویسی طراحی کرده است؛ همچنین مدل هوش مصنوعی مخصوص کلاسهای درس خود را توسعه داده که از قابلیتهای چند سامانه محبوب چینی بهره میبرد.
با این حال، این مدرسه تنها بخشی از تحولی بزرگتر محسوب میشود؛ چین با نزدیک به ۲۰۰ میلیون دانشآموز در مقاطع ابتدایی و متوسطه، یکی از بزرگترین آزمایشهای آموزشی مبتنی بر هوش مصنوعی در جهان را پیش میبرد و این فناوری بهتدریج در سراسر کشور وارد فرایند تدریس میشود.
پکن قصد دارد تا سال ۲۰۳۰، تمام دانشآموزان این کشور از سطحی از سواد هوش مصنوعی برخوردار باشند؛ دستورالعملهای کلی آموزش این فناوری نیز مشخص میکنند که دانشآموزان باید در سالهای ابتدایی تحصیل با مفاهیم پایه آشنا شوند و در مقاطع بالاتر بتوانند ابزارهای پیشرفته را در پروژههای پیچیده به کار بگیرند و مهارت تفکر انتقادی خود را تقویت کنند.
بررسی چند هفتهای رویترز که شامل بازدید از مدارس، گفتوگو با بیش از ۱۲ معلم، والدین و متخصص و بررسی بیش از ۱۰۰ مقاله دانشگاهی و اسناد خرید دولتی بود، تصویری نسبتاً جامع از تغییرات کلاسهای درس چین ارائه میدهد. یافتههای این بررسی نشان میدهد دولت چین تلاش گستردهای برای تربیت نسلی از نوآوران مسلط به هوش مصنوعی آغاز کرده، اما هنوز درباره تعریف دقیق سواد هوش مصنوعی، روش آموزش آن و معیارهای سنجش مهارت دانشآموزان توافق مشخصی وجود ندارد.
چین این فناوری را یکی از ارکان آینده اقتصادی خود و رقابت فناوری با ایالات متحده میداند؛ مقامهای این کشور امیدوارند آشنایی زودهنگام کودکان با هوش مصنوعی، زمینه پرورش استعدادهای داخلی و دستیابی به پیشرفتهای بزرگ فناوری را فراهم کند.
تلاش دولتی پکن در این زمینه بسیار گستردهتر از اقدامات کشورهای غربی توصیف شده است؛ شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، آموزش هوش مصنوعی را یکی از پایههای اصلاح نظام آموزشی دانسته است. در مقابل، ایالات متحده بیشتر به دستورالعملهای غیرالزامآور و غیرمتمرکز متکی است و طبق شاخص هوش مصنوعی دانشگاه استنفورد در سال ۲۰۲۶، بودجه اختصاصی و استانداردهای ایالتی مشخصی برای آموزش معلمان در این حوزه ندارد.
تحقیقات از برنامههای استانی موسوم به «هوش مصنوعی + آموزش» نشان میدهد که دولت چین هماهنگی گستردهای برای اجرای این طرح در سراسر کشور ایجاد کرده است. نزدیک به نیمی از استانها و شهرهای بزرگ چین تاکنون برنامههای الزامآوری برای آموزش هوش مصنوعی تدوین کردهاند. برای مثال، شانگهای مدارس را ملزم کرده است که در هر پایه تحصیلی دستکم ۳۰ ساعت در سال به آموزش مهارتهای هوش مصنوعی اختصاص دهند.
دولت شهری پکن نیز قصد دارد از این فناوری برای نظارت بر وضعیت سلامت دانشآموزان استفاده کند و ۱۰۰ مدرسه آزمایشی برای اجرای برنامههای آموزشی مبتنی بر هوش مصنوعی ایجاد کند؛ اهمیت این برنامهها تا جایی پیش رفته که مناطقی مانند نینگشیا و گانسو قصد دارند سواد هوش مصنوعی را تا سال ۲۰۲۷ مستقیماً وارد آزمونهای مهم ورودی مدارس کنند.
اسناد دولتی همچنین از کاربردهای گستردهتر این فناوری در کلاسهای درس پرده برمیدارند؛ فراتر از برنامهنویسی و آموزش خصوصی، استان گوئیژو در حال ادغام فناوری تشخیص چهره و تحلیل رفتار مبتنی بر هوش مصنوعی در کلاسهای درس است. شانگهای نیز سامانههایی برای نظارت بر سلامت جسمی و روانی دانشآموزان به کار میگیرد.
در استان یوننان هم قرار است درسهای ۱۴ هزار کلاس ضبط شوند تا هوش مصنوعی بتواند آنها را تحلیل کند. چنین اقداماتی مدارس چین را به یکی از مهمترین میدانهای آزمایش فرصتها و خطرات استفاده از هوش مصنوعی در آموزش تبدیل میکند؛ موضوعی که میتواند بر آینده نظامهای آموزشی سایر کشورهای جهان نیز تأثیر بگذارد.
بررسی ها نشان میدهد رویکرد مدارس در نقاط مختلف چین تفاوت چشمگیری دارد؛ برخی مدارس دانشآموزان را تشویق میکنند با کمک هوش مصنوعی ابزارها و محصولات جدید بسازند، در حالی که برخی دیگر بیشتر از این فناوری برای جبران کمبود منابع آموزشی استفاده میکنند.
تد چن، مدیر دفتر شرکت چینی ClassIn که در زمینه فناوری آموزشی فعالیت میکند، درباره وضعیت فعلی مدارس گفت
نحوه اجرای این برنامهها در نقاط مختلف بسیار متفاوت است.او اضافه کرد که تعداد کمی از مدارسی که از آنها بازدید کرده، توانستهاند هوش مصنوعی را به شکلی مؤثر وارد برنامه درسی خود کنند.
کلاسهای درس آینده؛ از مدارس ثروتمند تا مناطق محروم
لیو وی، مدیر مدرسه Beijing New Talent Academy، میگوید تنها اقلیت کوچکی از دانشآموزان این مرکز در آینده به دانشمند یا مهندس هوش مصنوعی تبدیل خواهند شد. هدف اصلی مدرسه برای سایر دانشآموزان این است که هوش مصنوعی به ابزاری روزمره برای یادگیری و خلق ایدههای جدید تبدیل شود.
در فاصله چند صد کیلومتری از پکن، دبیرستان Funan County Qinqing در منطقه روستایی استان آنهویی از همین فناوری برای حل مشکلی کاملاً متفاوت استفاده میکند: کمبود معلمان واجد شرایط.
به گفته یانگ تیانلیانگ، مدیر این مدرسه، حدود ۴۰۰۰ دانشآموز آن که بیشترشان فرزندان کارگران مهاجر هستند، دروس اصلی خود را با استفاده از محتوای آموزشی تولیدشده توسط هوش مصنوعی یاد میگیرند.
دانشآموزان با تبلت در کلاسهای شخصیسازیشده شرکت میکنند و هنگام مواجهه با مشکلات، عاملهای هوش مصنوعی بهجای ارائه مستقیم پاسخ، از آنها سؤال میپرسند تا مسیر رسیدن به جواب را پیدا کنند.
یانگ درباره مزایای این روش گفت
یک عامل هوش مصنوعی خسته نمیشود و هیچوقت باعث نمیشود دانشآموز به خاطر پرسیدن یک سؤال ابتدایی احساس نادانی کند.
این مدرسه برای تولید متن، تصویر، درسهای تعاملی و ویدیو از مدلهای هوش مصنوعی چینی متعلق به Qwen شرکت علیبابا، بایتدنس و Z.AI استفاده میکند. یانگ همچنین میگوید مدرسه پروژههای گروهی کوچکی را برای افزایش تعامل میان دانشآموزان راهاندازی کرده است.
او مدعی است استفاده از این روشها به افزایش نرخ پذیرش دانشآموزان در دانشگاه از کمتر از ۶۰ درصد به ۹۰ درصد در سالهای اخیر کمک کرده است؛ یانگ تخمین میزند دستکم ۲۰۰ مدرسه دیگر در چین نیز در حال آزمایش سامانههای آموزشی مشابه هستند.
سخنگوی علیبابا اعلام کرد مدلهای متنباز هوش مصنوعی این شرکت و برنامه Cloud for Youth امکان دسترسی مستقیم دانشآموزان به ابزارها و آموزشهای هوش مصنوعی را فراهم میکنند.
از سال ۲۰۲۴، وزارت آموزش چین مدارس را به راهاندازی دورههای هوش مصنوعی، آموزش معلمان و توسعه برنامههای آزمایشی تشویق کرده است؛ دانشآموزان مقطع ابتدایی با ابزارهای ابتدایی این فناوری آشنا میشوند، در حالی که دانشآموزان بزرگتر نحوه عملکرد سامانههای هوش مصنوعی را یاد میگیرند و آنها را در پروژههای پیچیدهتر به کار میگیرند.
بررسی ها نشان میدهد مقامهای چینی طی یک سال گذشته دستکم ۳۱ میلیون دلار برای تجهیزات هوش مصنوعی کلاسهای درس، آموزش نیروی انسانی و پلتفرمهای تدریس اختصاص دادهاند.
البته رقم واقعی احتمالاً بسیار بیشتر است؛ زیرا بخش زیادی از این هزینهها در هزاران بودجه محلی پراکنده شده و آمار رسمی جامعی از مجموع آنها وجود ندارد. مؤسسه مشاورهای iResearch تخمین میزند هزینه چین برای دیجیتالیسازی آموزش در سال ۲۰۲۵ به اندکی کمتر از ۸۳ میلیارد دلار رسیده باشد. پروژههای هوش مصنوعی مولد نیز ۴۶ درصد از خریدهای مرتبط با هوش مصنوعی در حوزه آموزش را تشکیل دادهاند.
آزمایشی گسترده بدون معیار مشخص برای سنجش موفقیت
با وجود سرمایهگذاری گسترده چین، این کشور هنوز چارچوب استانداردی برای اندازهگیری میزان سواد هوش مصنوعی دانشآموزان تدوین نکرده است؛ در نتیجه، مدارس روشهای مختلفی را آزمایش میکنند و ارزیابی میزان موفقیت این برنامهها دشوار شده است.
سلنا گوئو، مسئول بخش سرمایهگذاری در مؤسسه پژوهشی China Policy، در این باره گفت
معیارهای ارزیابی بالغ و فراگیری برای سنجش مهارتهای هوش مصنوعی در مدارس اجباری هنوز در حال تدوین هستند.
پژوهشهای اولیه درباره تأثیر هوش مصنوعی بر یادگیری کودکان نیز نتایج متفاوتی ارائه میدهند؛ برخی مطالعات از بهبود عملکرد کوتاهمدت دانشآموزان خبر میدهند، اما در عین حال نگرانیهایی درباره رشد فکری آنها در بلندمدت ایجاد کردهاند.
یک مطالعه اخیر که نزدیک به ۲۷ هزار نوجوان چینی را بررسی کرده، نشان میدهد استفاده از هوش مصنوعی با افزایش ۱۸ درصدی نمرات تکالیف درسی همراه بوده است؛ اما در مقابل، نمرات آزمونهای ماهانه دانشآموزان طی یک دوره ششماهه ۲۰ درصد کاهش پیدا کردهاند. بیشترین افت نمرات نیز در درسهای علوم اجتماعی مشاهده شده است.
در نظرسنجی سراسری دیگری که امسال با مشارکت بیش از ۳۲۰ هزار دانشآموز انجام شد، مزایای آموزشی هوش مصنوعی در کنار نگرانیهایی درباره وابستگی بیش از حد به این فناوری و تضعیف تفکر مستقل گزارش شده است.
دانشآموزانی که دستکم سه بار در هفته از هوش مصنوعی استفاده میکردند، در مقایسه با افرادی که کمتر از آن بهره میبردند، مهارتهای ضعیفتری در زمینه حافظه، درک مطلب، تحلیل و خلاقیت نشان دادند.
البته این یافتهها رابطه علت و معلولی میان استفاده از هوش مصنوعی و افت مهارتهای شناختی را اثبات نمیکنند؛ با این حال، نگرانی معلمان درباره پدیدهای را تقویت میکنند که از آن با عنوان Cognitive Offloading یاد میشود.
این اصطلاح به واگذاری بخشی از فعالیتهای ذهنی به ابزارهای خارجی اشاره دارد؛ در چنین شرایطی، کودکان بهجای اینکه خودشان برای حل مسائل تلاش کنند و مهارتهای فکریشان را توسعه دهند، انجام این وظایف را به فناوری میسپارند.
چن از شرکت ClassIn هشدار داد اگر مدارس مانع وابستگی دانشآموزان به پاسخهای سریع هوش مصنوعی نشوند، ممکن است فرایند تفکر آنها بهطور کامل دور زده شود.
پژوهشهای دانشگاهی چین نشان میدهند دانشآموزان مناطق روستایی ممکن است در برابر واگذاری فعالیتهای شناختی به فناوری و اعتیاد به دستگاههای دیجیتال آسیبپذیرتر باشند.
تلاش برای ایجاد تعادل میان هوش مصنوعی و تفکر مستقل
برخی معلمان و والدین از همین حالا روشهایی را برای جلوگیری از جایگزین شدن هوش مصنوعی با تفکر انتقادی دانشآموزان آزمایش میکنند.
پنگ، دانشآموز ۱۳ ساله مدرسه Beijing New Talent Academy، میگوید پیش از درخواست کمک از هوش مصنوعی، تلاش میکند مسائل برنامهنویسی را شخصاً حل کند و سپس از این فناوری راهنمایی میخواهد، نه اینکه پاسخ کامل را در اختیارش قرار دهد؛ او معتقد است استفاده از هوش مصنوعی به درک عمیقتر مفاهیم ریاضی نیز کمک کرده است.
پنگ در این باره گفت
من فکر میکنم هوش مصنوعی ابزاری است که به من کمک میکند، نه چیزی که به آن وابسته باشم.
برای ریتا لوان، یکی از والدین ساکن پکن که دختر ۱۱ سالهاش در یکی از مدارس دولتی مطرح پایتخت تحصیل میکند، چالش اصلی این است که مطمئن شود هوش مصنوعی به تقویت فرایند یادگیری کمک میکند، نه اینکه راهی برای دور زدن آن باشد.
او میگوید مدرسه دخترش همچنان بیشتر بر آموزش مفاهیم نظری هوش مصنوعی تمرکز دارد و کاربردهای عملی این فناوری را کمتر آموزش میدهد. به همین دلیل، لوان در خانه نیز آموزشهای تکمیلی را دنبال میکند و با نظارت مستقیم، به دخترش نحوه نوشتن دستور برای چتبات Doubao متعلق به بایتدنس را یاد میدهد.
قانون او ساده است: دخترش باید پیش از مراجعه به هوش مصنوعی، دستکم ۱۵ دقیقه برای حل یک مسئله دشوار ریاضی تلاش کند. چند روز بعد نیز لوان همان مسئله را دوباره در اختیار او قرار میدهد تا این بار بدون هیچ کمکی آن را حل کند.
لوان در پایان گفت
هدف این است که مطمئن شویم او واقعاً راهحل را درک کرده و آن را یاد گرفته است.
برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.