دانشمندان کشف کردند سوسکها پس از تاریکی در جنگلهای آمازون چه کار شگفتانگیزی انجام میدهند
حدود ساعت ۵:۴۵ عصر، گلهای درختچهای کوچک در جنگلهای آمازون برزیل شروع به باز شدن میکنند. ابتدا بوی ملایمی از آنها به مشام میرسد، اما با گذشت زمان عطرشان قویتر میشود و شهد از ساقههای خوشههای آویزان گل به پایین سرازیر میشود. حدود ساعت ۷ شب، نخستین سوسک…
خلاصه تحلیلی خبر
حدود ساعت ۵:۴۵ عصر، گلهای درختچهای کوچک در جنگلهای آمازون برزیل شروع به باز شدن میکنند. ابتدا بوی ملایمی از آنها به مشام میرسد، اما با گذشت زمان عطرشان قویتر میشود و شهد از ساقههای خوشههای آویزان گل به پایین سرازیر میشود. حدود ساعت ۷ شب، نخستین سوسک…
موضوعات اصلی: پشتیبانی شبکه، درختچه، سوسکها، گرده، گلهای، هنگام
حدود ساعت ۵:۴۵ عصر، گلهای درختچهای کوچک در جنگلهای آمازون برزیل شروع به باز شدن میکنند. ابتدا بوی ملایمی از آنها به مشام میرسد، اما با گذشت زمان عطرشان قویتر میشود و شهد از ساقههای خوشههای آویزان گل به پایین سرازیر میشود. حدود ساعت ۷ شب، نخستین سوسکها از راه میرسند.
خفاشها از گردهافشانهای اصلی دو گونه گیاهی خویشاوند به شمار میروند. این درختچه نیز برخی ویژگیهای مشابه آن گیاهان را دارد؛ از جمله گلهایی که هنگام غروب باز میشوند و مقدار زیادی شهد تولید میکنند.
با وجود این، پژوهش جدیدی که در نشریه Brazilian Journal of Botany منتشر شده و نخستین بررسی درباره نحوه گردهافشانی این درختچه محسوب میشود، هیچ بازدیدی از سوی خفاشها را ثبت نکرده است.
پژوهشگران دریافتند گلهای این گیاه از ساعت ۹ صبح تا ۵ عصر هیچ شهدی تولید نمیکنند. اما پس از تاریک شدن هوا، سوسکها به یکی از مهمترین گردهافشانهای احتمالی این درختچه تبدیل میشوند.
تنها حدود یک درصد از گونههای سوسک بهعنوان آفت خانگی شناخته میشوند و مشاهده سوسکهای وحشی در حال بازدید از گلها نیز اتفاقی بسیار نادر است. تولیو الکس مارتینز-سیلوا، گیاهشناس مؤسسه ملی پژوهشهای آمازون برزیل، در گفتوگو با ساینسالرت گفت
هیچوقت تصور نمیشد چنین تعامل زیستی در آمازون اتفاق بیفتد، چه برسد به اینکه در تولیدمثل گیاهان نیز نقش داشته باشد؛ زیرا بیشتر توجه پژوهشگران به زنبورها و خفاشها معطوف بوده است.
پژوهشگران میخواستند مشخص کنند کدام جانوران گرده را میان درختچهها جابهجا میکنند و گردههای منتقلشده از گیاهان دیگر تا چه اندازه در تولید میوه تأثیر دارند. رفتار سوسکها هنگام نوشیدن شهد، سرنخ مهمی در اختیار آنها قرار داد.
مارتینز-سیلوا در توضیح این رفتار گفت
سوسک برای رسیدن به شهد مجبور است سرش را پایین بیاورد و همین حرکت باعث میشود دوباره گردهها روی بدنش بنشینند.
این گیاه با نام علمی Mabea uleana به خانواده فرفیونیان تعلق دارد و فقط در ایالت آمازوناس برزیل رشد میکند. زیستگاه آن به بخشهایی از پوشش گیاهی مناطق دارای خاک شنی سفید و کممواد مغذی محدود شده است.
هر خوشه گل آویزان این گیاه حدود ۴ تا ۶ سانتیمتر طول دارد؛ اندازهای تقریبا برابر با طول یک انگشت شست. نزدیک ساقه، یک یا دو گل ماده قرار گرفتهاند که قابلیت تبدیل شدن به میوه را دارند. در قسمت پایینتر نیز معمولا بیش از ۲۰۰ گل نر کوچک دیده میشود که گرده تولید و آزاد میکنند.
سوسک هنگام حرکت به سمت پایین ساقه برای نوشیدن شهد، از کنار گلهای ماده عبور میکند. در این مسیر، گرده گلهای نر به پاها و قسمت زیرین بدنش میچسبد. سپس هنگام خروج از گل، از همان ساقه بالا میرود و بار دیگر با گلهای ماده تماس پیدا میکند.
اگر سوسک پیش از رسیدن به این گیاه، گردههای درختچه دیگری را با خود حمل کرده باشد، حتی پیش از نوشیدن شهد نیز میتواند مقداری از آنها را روی گلهای ماده باقی بگذارد. مارتینز-سیلوا درباره ویژگی گردههای این خانواده گیاهی گفت
گردههای خانواده فرفیونیان چسبندگی بسیار زیادی دارند.
همین ویژگی توضیح میدهد که چرا دانههای گرده هنگام حرکت حشرات در میان گلها به بدن آنها میچسبند و همراهشان جابهجا میشوند.
نتایج آزمایشها درباره نقش سوسکها
پژوهشگران از ژوئن ۲۰۲۴ تا ژانویه ۲۰۲۵، در مجموع ۲۵۲ ساعت را صرف مشاهده خوشههای گل روی شش درختچه در شمال شهر مانائوس کردند. زمان این بررسی بهطور مساوی میان ساعات روز و شب تقسیم شده بود.
در آزمایشی جداگانه، محققان روی گروهی از گلها گردههای متعلق به همان خوشه را قرار دادند و گروه دیگری را با گردههای یک درختچه متفاوت گردهافشانی کردند. گروه سوم نیز بدون هیچ مداخلهای در معرض بازدید حشرات باقی ماند.
تولیو الکس مارتینز-سیلوا و لایون اورسته دمارکی، گیاهشناس و از نویسندگان مشترک پژوهش، دادههای بهدستآمده را بررسی کردند.
نتایج نشان داد حدود ۹۳ درصد گلهایی که گرده یک درختچه دیگر دریافت کرده بودند، به میوه تبدیل شدند. این رقم برای گلهایی که با گرده همان خوشه بارور شده بودند، تنها ۱۵ درصد بود. همچنین حدود ۷۳ درصد گلهایی که آزادانه در معرض بازدید حشرات قرار داشتند، میوه تولید کردند. این آمار نشان میدهد انتقال گرده از یک گیاه به گیاهی دیگر میتواند تأثیر قابلتوجهی بر تولیدمثل این درختچه داشته باشد.
البته این نخستین بار نیست که نقش سوسکها در گردهافشانی گیاهان مناطق گرمسیری مطرح میشود. در پژوهشی پیشین که در گویان فرانسه انجام گرفت، محققان تخمین زدند سوسکها حدود ۴۱ درصد از ساختارهای گیاهی مستعد تبدیل شدن به دانه را در یک درختچه گرمسیری دیگر گردهافشانی کردهاند.
تیم پژوهشی برزیل در مجموع ۱۸ بار بازدید سوسکها از گلها را ثبت کرد؛ هرچند مارتینز-سیلوا احتمال میدهد تعداد واقعی بیشتر از این میزان بوده باشد.
او در این باره هشدار داد
سوسکها به نور، صدا و حضور انسان بسیار حساس هستند؛ بنابراین ممکن است حضور خود من در محل پژوهش، یکی از دلایل پایین بودن تعداد بازدیدهای ثبتشده بوده باشد.
پژوهشگران علاوه بر سوسکها، در ساعات تاریکی شب شاهد حضور مگسهای کوچک و شبپرهها نیز بودند. در طول روز، زنبورهای بدون نیش از گونه Trigona almeidae بیشترین بازدید را از گلها داشتند.
این زنبورها هنگام جمعآوری گردههای باقیمانده با گلهای ماده تماس پیدا میکردند. به همین دلیل، محققان آنها را از گردهافشانهای احتمالی این گیاه در طول روز میدانند. با این حال، پژوهش فقط در یک منطقه انجام شده و آزمایش مربوط به تولید میوه نیز سهم دقیق هر گروه از حشرات را مشخص نکرده است.
پژوهشگران احتمال میدهند حشرات آشنای دیگری مانند جیرجیرکها و ملخها نیز در انتقال گرده نقش داشته باشند. اگر بررسی این درختچه فقط در طول روز انجام میشد، پژوهشگران زنبورها را هنگام فعالیت مشاهده میکردند؛ اما برای کشف نقش سوسکها در گردهافشانی همین گلها، ناچار بودند تا پس از تاریکی هوا در محل باقی بمانند.
نتایج این پژوهش در نشریه Brazilian Journal of Botany منتشر شده است.
برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.