پنتاگون در ردیابی ۲۶ میلیون قطعه جنگنده F-35 به ارزش ۳۱ میلیارد دلار ناکام ماند

پنتاگون همچنان در شناسایی و ردیابی میلیون‌ها قطعه یدکی جنگنده‌های F-35 با مشکلات جدی روبه‌رو است؛ بر اساس گزارش جدید اداره پاسخگویی دولت آمریکا (GAO)، این وزارتخانه نمی‌تواند اطلاعات دقیقی از وضعیت حدود ۲۶ میلیون قطعه به ارزش تقریبی ۳۱ میلیارد دلار ارائه دهد.

این مشکل که تنها چند هفته پس از ناپدیدشدن یک محموله محرمانه از قطعات F-35 که گفته می‌شود چین آن را تصاحب کرده، بار دیگر مورد توجه قرار گرفته است. اداره پاسخگویی دولت آمریکا در گزارشی که این هفته منتشر شد، سامانه فعلی مدیریت موجودی قطعات F-35 را «قدیمی، نادقیق و ناقص» توصیف کرد.

این نهاد همچنین راهکارهایی برای بهبود وضعیت ارائه داده است؛ بااین‌حال، یافته‌های آن نگرانی‌هایی درباره آمادگی عملیاتی و قابلیت اطمینان پیشرفته‌ترین و گران‌ترین جنگنده‌های تاریخ آمریکا ایجاد می‌کند. بر اساس برآورد GAO، برنامه F-35 در طول چرخه عمر خود حدود ۱.۹ تریلیون دلار هزینه خواهد داشت و گران‌ترین سامانه تسلیحاتی تاریخ به شمار می‌رود. بااین‌حال، وزارت دفاع آمریکا (DOD) همچنان با مشکلاتی قدیمی و حل‌نشده در زمینه ثبت، ردیابی و گزارش مالی قطعات این جنگنده مواجه است.

یکی از مهم‌ترین مشکلات، مجموعه عظیم قطعات یدکی F-35 است که حدود ۲۶ میلیون قطعه را شامل می‌شود و در بیش از ۷۰۰ مرکز متعلق به دولت و پیمانکاران در سراسر جهان نگهداری می‌شوند. ارزش این مجموعه حدود ۳۱ میلیارد دلار برآورد شده است. بااین‌حال، با وجود دسترسی به فناوری‌های موردنیاز برای مدیریت و ردیابی چنین حجم عظیمی از قطعات، پنتاگون هنوز نتوانسته سامانه‌ای مطمئن برای کنترل و نظارت بر آن‌ها ایجاد کند.

در برنامه F-35، قطعات یدکی به‌صورت مشترک میان نیروهای هوایی، دریایی و تفنگداران دریایی آمریکا و همچنین کشورهای خارجی استفاده‌کننده از این جنگنده مدیریت می‌شوند. این مجموعه قطعات از اجزای کوچک گرفته تا قطعات مهمی مانند موتور و لاستیک را در بر می‌گیرد. بنابراین، اختلال در مدیریت موجودی نه‌تنها حسابرسی مالی، بلکه تعمیر و نگهداری و آمادگی عملیاتی ناوگان جنگنده‌ها را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد.

ماجرای ناپدیدشدن محموله محرمانه در مسیر هنگ‌کنگ

نشانه‌هایی از مشکلات سامانه ردیابی قطعات F-35 احتمالاً در ماه سپتامبر آشکار شد؛ در آن زمان، اختلال در ارتباطات و ضعف در نظارت بر محموله باعث شد یکی از کارکنان شرکت UPS برای صرفه‌جویی در زمان، قطعاتی فوق‌محرمانه را به‌جای مسیر تعیین‌شده از طریق هنگ‌کنگ ارسال کند. گزارش‌ها حاکی از آن بودند که این قطعات احتمالاً به دست چین افتاده‌اند.

ظاهراً یکی از کارکنان هشدار ایمیلی مبنی بر ممنوعیت تغییر مسیر محموله را نادیده گرفته بود. این اتفاق نگرانی‌های تازه‌ای درباره نحوه انتقال و نظارت بر قطعات حساس نظامی آمریکا ایجاد کرد؛ به‌خصوص اینکه محموله موردنظر شامل فناوری‌های محرمانه مرتبط با جنگنده F-35 بود.

پیشرفت ناچیز پنتاگون در حل مشکلات از سال ۲۰۱۹

این سومین گزارش اداره پاسخگویی دولت آمریکا از سال ۲۰۱۹ تاکنون درباره مشکلات مدیریت قطعات F-35 محسوب می‌شود. گزارش جدید به‌صراحت می‌گوید وزارت دفاع آمریکا در اجرای توصیه‌های قبلی پیشرفت چندانی نداشته است.

برای مثال، GAO در گزارش سال ۲۰۲۲ خود، خواستار انجام بازرسی‌های فیزیکی دوره‌ای از موجودی قطعات F-35 شده بود؛ اما این توصیه هنوز به مرحله اجرا نرسیده است. از سوی دیگر، پنتاگون رویه قابل‌اعتمادی برای بررسی و تأیید اطلاعات ارسالی از سوی پیمانکاران اصلی ندارد و داده‌های ارائه‌شده از سوی این شرکت‌ها نیز ممکن است «نادقیق و ناقص» باشند.

مشکل تنها به سامانه‌های نرم‌افزاری محدود نمی‌شود؛ طبق اطلاعات منتشرشده، بیش از یک میلیون قطعه یدکی به ارزش بالغ بر ۸۵ میلیون دلار همچنان مفقود یا گم‌شده محسوب می‌شوند. همچنین حدود ۱۷ هزار قطعه که برای تعمیر و نگهداری ارسال شده‌اند، در سامانه‌های ردیابی ثبت نشده‌اند. تامز هاردور ارزش این دسته از قطعات را تا ۴۲.۵ میلیارد دلار اعلام کرده است؛ رقمی که با برآوردهای منتشرشده در سایر گزارش‌ها همخوانی ندارد و احتمال خطای عددی در گزارش این رسانه وجود دارد.

گزارش GAO همچنین نشان می‌دهد که وضعیت بیش از یک میلیون قطعه مفقودشده با ارزش بیش از ۸۵ میلیون دلار که پیش‌تر در سال ۲۰۲۳ شناسایی شده بودند، تا ماه مارس ۲۰۲۶ همچنان مشخص نشده بود. به عبارت دیگر، پنتاگون حتی پس از گذشت چند سال نتوانسته وضعیت این قطعات را تعیین کند.

تلاش برای ایجاد سامانه ردیابی لحظه‌ای

پنتاگون برای حل این مشکلات روی ایجاد یک ارتباط مستقیم و لحظه‌ای میان سامانه مدیریت موجودی دفتر برنامه مشترک F-35 (JPO) و نرم‌افزارهای مدیریت دارایی پیمانکاران اصلی کار می‌کند.

در حال حاضر، نبود ارتباط مستقیم میان این سامانه‌ها باعث شده اطلاعات قطعات از منابع مختلف جمع‌آوری و به‌صورت جداگانه وارد سیستم دولتی شوند. این شیوه نه‌تنها احتمال بروز خطا را افزایش می‌دهد، بلکه باعث می‌شود اطلاعات موجودی با تأخیر به‌روزرسانی شوند و مسئولان نتوانند در لحظه از محل نگهداری یا وضعیت استفاده از قطعات مطلع شوند.

دفتر برنامه مشترک F-35 اعلام کرده که در حال نوسازی زیرساخت‌های خود و ایجاد ارتباطات مستقیم و لحظه‌ای میان سامانه‌های دولتی و پیمانکاران اصلی است. سخنگوی این دفتر در توضیح اقدامات جدید گفت

این یکپارچه‌سازی مستقیماً شکاف‌های موجود در سامانه‌های قبلی را برطرف می‌کند تا اطمینان حاصل شود که نظارت بر قطعات یدکی F-35 به‌صورت یکپارچه و بدون اختلال انجام می‌شود.

بااین‌حال، تا زمانی که این تغییرات به‌طور کامل اجرا نشوند، مشکلات مربوط به ثبت موجودی و شناسایی قطعات مفقودشده همچنان پابرجا خواهند ماند. گزارش GAO تأکید می‌کند که پنتاگون باید علاوه بر اصلاح سامانه‌های نرم‌افزاری، روش‌های بازرسی فیزیکی، نظارت بر خسارت‌ها و آموزش کارکنان مسئول مدیریت دارایی‌ها را نیز بهبود دهد.

این مشکلات می‌توانند پیامدهایی فراتر از حسابرسی مالی داشته باشند. نبود اطلاعات دقیق درباره قطعات یدکی ممکن است روند تعمیر جنگنده‌ها را مختل کند و آمادگی عملیاتی ناوگان F-35 را کاهش دهد؛ موضوعی که برای جنگنده‌ای با هزینه چرخه عمر ۱.۹ تریلیون دلاری، نگرانی کوچکی محسوب نمی‌شود.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.