آمریکا برای نخستین بار تأیید کرد که در فضا سلاح مستقر کرده است

ارتش آمریکا تأیید کرده که این کشور سلاح‌هایی را در فضا مستقر کرده؛ موضوعی که واشنگتن برای نخستین بار به‌صورت علنی آن را اعلام می‌کند. تحلیلگران معتقدند چنین اقدامی می‌تواند روند شکل‌گیری یک رقابت تسلیحاتی پرریسک میان آمریکا، روسیه و چین را در مدار زمین سرعت دهد.

تروی ماینک، وزیر نیروی هوایی آمریکا، روز دوشنبه در کنفرانس سالانه نیروی هوایی، فضایی و سایبری گفت واشنگتن اکنون تسلیحات فعال مستقر در مدار دارد؛ یعنی تجهیزاتی که به فضا فرستاده شده‌اند و در حال گردش به دور زمین هستند.

ماینک اظهار داشت

امروز همچنان اطمینان حاصل می‌کنیم که برای مقابله با تهدیدهای در حال تغییر، در هر نقطه‌ای که ظاهر شوند، آمادگی داشته باشیم. به همین دلیل، ایالات متحده اکنون در مدار زمین تسلیحات کنترل فضا در اختیار دارد.

ماینک درباره ماهیت دقیق این تجهیزات توضیح بیشتری نداد و اعلام کرد که وارد جزئیات تسلیحات نخواهد شد. با این حال، سخنگوی نیروی فضایی آمریکا توضیح داد که کنترل فضا می‌تواند به استفاده از روش‌های جنبشی یا رزمی و همچنین ابزارهای غیرجنبشی برای تأثیرگذاری بر توانایی‌های طرف مقابل اشاره داشته باشد.

در توضیح نیروی فضایی آمریکا آمده است که چنین قابلیت‌هایی می‌توانند هم برای اهداف تهاجمی و هم برای مقاصد دفاعی به کار گرفته شوند.

واکنش چین و روسیه به اعلامیه آمریکا

پس از انتشار این خبر، وزارت خارجه چین اعلام کرد که واشنگتن در حال آماده شدن برای جنگ در فضاست و نسبت به تبدیل فضا به میدان نبرد و شکل‌گیری رقابت تسلیحاتی در آن هشدار داد. در مسکو نیز دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، گفت روسیه بر این باور است که فضا باید از هرگونه سلاح عاری باشد. او خواستار غیرنظامی‌سازی کامل فضا شد.

مدت‌هاست گمانه‌زنی درباره فعالیت آمریکا، روسیه و چین در زمینه توسعه تسلیحات فضایی وجود دارد. این تجهیزات می‌توانند شامل سامانه‌های اخلالگر برای مختل کردن ارتباطات یا عملکرد ماهواره‌های طرف مقابل باشند و حتی گزینه‌های جنبشی مانند تجهیزاتی که قادر به شلیک پرتابه هستند را دربر بگیرند.

با وجود این سابقه، کارشناسان حوزه فضا معتقدند تأیید رسمی و علنی وجود چنین قابلیت‌هایی در مدار می‌تواند به تشدید یک رقابت تسلیحاتی پرخطر منجر شود. جاناتان مک‌داول، ستاره‌شناسی که چندین دهه فعالیت‌های پرتاب موشک‌ها را ثبت و بررسی کرده است، به گاردین گفت منطقی است تصور کنیم آمریکا چنین تسلیحاتی را در فضا دارد؛ به‌ویژه سامانه‌های اخلالگر. او اشاره کرد که واشنگتن پیش‌تر نیز چندین ماهواره با محموله‌های محرمانه به مدار فرستاده است. مک‌داول گفت

پس از این اعلامیه، روسیه و چین احتمالاً در واکنش، اقدامات مشابهی انجام خواهند داد و تسلیحات خود را در فضا مستقر خواهند کرد. از نظر من، در بلندمدت مشخص نیست چنین رویکردی واقعاً در راستای منافع ملی آمریکا باشد. بدون تردید شاهد ظهور سامانه‌های مشابه از سوی چین خواهیم بود، مگر اینکه این کشور از قبل چنین تجهیزاتی را در اختیار داشته باشد.

مک‌داول تأکید کرد حتی استفاده از تجهیزات اخلال رادیویی نیز می‌تواند به معنای افزایش قابل‌توجه فعالیت‌های نظامی در فضا باشد. ویکتوریا سامسون، مدیر ارشد بخش امنیت و ثبات فضایی بنیاد جهانی امن، نیز در گفت‌وگو با وب‌سایت دیفنس وان اظهار کرد که آمریکا اکنون باید این احتمال را بپذیرد که چین و روسیه نیز اقدامی مشابه انجام دهند.

سامسون گفت

این موضوع بسیار بزرگی است، چون تا آنجا که می‌دانم، هیچ مقام دولتی آمریکا پیش از این چنین چیزی را به‌صورت علنی اعلام نکرده بود.

نظامی‌سازی فضا البته پدیده تازه‌ای نیست. این روند از دهه ۱۹۵۰ آغاز شد؛ زمانی که آمریکا و اتحاد جماهیر شوروی بررسی راه‌هایی برای نابودی ماهواره‌های یکدیگر را دنبال می‌کردند. با این حال، در دهه‌های بعد تلاش‌هایی صورت گرفت تا محیط اطراف زمین تا حد امکان برای فعالیت‌های صلح‌آمیز حفظ شود.

در سال ۱۹۶۷، قدرت‌های بزرگ جهان به همراه شماری از کشورهای دیگر پیمان فضای ماورای جو را امضا کردند. این معاهده استقرار سلاح‌های کشتارجمعی در مدار را ممنوع می‌کند، اما ممنوعیت کلی برای قرار دادن سلاح‌های متعارف در مدار زمین در متن آن وجود ندارد.

پایان جنگ سرد در سال ۱۹۸۹ دوره‌ای از همکاری میان قدرت‌های فضایی ایجاد کرد که یکی از برجسته‌ترین نمونه‌های آن، ساخت و مونتاژ ایستگاه فضایی بین‌المللی در مدار با مشارکت چندین کشور بود. با ورود به قرن بیست‌ویکم، فضا به‌تدریج بیشتر به‌عنوان عرصه‌ای احتمالی برای درگیری نظامی مطرح شد.

روسیه در سال ۲۰۲۱ با انتقادهای گسترده بین‌المللی روبه‌رو شد؛ زیرا در جریان آزمایشی با استفاده از یک موشک ضدماهواره مستقر روی زمین، یکی از ماهواره‌های ازکارافتاده خود را در مدار منهدم کرد. این عملیات هزاران قطعه زباله فضایی ایجاد کرد.

همین مسئله یکی از اصلی‌ترین نگرانی‌های کارشناسان را شکل داده است. ماهواره‌ها با سرعتی چندین هزار کیلومتر در ساعت در اطراف زمین حرکت می‌کنند و یک درگیری در مدار می‌تواند زنجیره‌ای از برخوردها را به راه بیندازد؛ وضعیتی که در نهایت فضای نزدیک زمین را از قطعات کوچک فلزی و بسیار پرسرعت پر می‌کند. مک‌داول گفت رویکرد آمریکا نسبت به استفاده صرفاً صلح‌آمیز از فضا در حال تغییر است. او گفت

در آمریکا اکنون درگیری در فضا به‌عنوان موضوعی عادی‌تر و قابل تصورتر تلقی می‌شود، در حالی که ۲۰ سال پیش چنین دیدگاهی وجود نداشت و موضع این بود که هرگز نباید وارد چنین مسیری شویم. به نظر من این مسیر اشتباه است. با این حال، هنوز برای تغییر جهت دیر نشده است. باید تمرکز اصلی بر همکاری با چین باشد، زیرا چین اکنون رقیب اصلی آمریکا در حوزه فضا محسوب می‌شود. امیدوارم ساختار تصمیم‌گیری آمریکا کمی مکث کند و در برخی از این رویکردها تجدیدنظر داشته باشد.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.