ادعای OpenAI: هوش مصنوعی ما یک مسئله ریاضی ۹۰ ساله را در ۸۸ ساعت حل کرده است

شرکت OpenAI اعلام کرد که به کمک یک مدل جدید و به‌کارگیری هزاران ربات هوش مصنوعی، موفق شده است در عرض چند ساعت، پاسخی برای یک مسئله پیچیده و چنددهه‌ای ریاضی بیابد.

خالق ChatGPT روز سه‌شنبه فاش کرد که با بسیج گروهی متشکل از حدود ۱۰ هزار عامل هوشمند (AI agents)، ربات‌هایی با قابلیت انجام نیمه‌خودکار وظایف، توانسته است معمایی بسیار دشوار و مشهور در دنیای ریاضیات را در زمانی کوتاه و فقط در ۸۸ ساعت حل کند.

این مسئله بخشی از معادلات ناویر-استوکس (Navier-Stokes) به شمار می‌رود که چگونگی حرکت سیالات را توصیف می‌کند. نزدیک به ۹۰ سال، جنبه‌های حیاتی این معادلات فاقد اثبات یا همان استدلال بنیادین برای تأیید صحت یک گزاره ریاضی، بودند.

این شرکت، دستاورد اخیر خود را یک نقطه عطف توصیف کرده و آن را گواهی بر پیشرفت سرسام‌آور ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی می‌داند. البته راهکار ارائه‌شده هنوز توسط مراجع مستقل تأیید نشده و به پذیرش رسمی مؤسسه ریاضیات کِلِی (The Clay Mathematics Institute) نیز نرسیده است؛ سازمانی مستقر در ایالات متحده که متولی جایزه هزاره (Millennium Prize) بوده و به نخستین فردی که بتواند معماهای خاص ریاضی را حل کند، پاداش مالی کلانی اعطا می‌کند.

با این حال، ادعای خبرساز OpenAI از همین حالا موجی از واکنش‌های تند و انتقادی را به دنبال داشته است.

تریستان باک‌مستر، استاد ریاضیات دانشگاه نیویورک، روز سه‌شنبه اظهار داشت که او به همراه لونت آلپوگه، ریاضیدانی که در شرکت رقیب، یعنی آنتروپیک فعالیت می‌کند، نیز مشغول کار روی همین مسئله بوده‌اند.

این دو پژوهشگر در مسیر تحقیقات خود از ابزار Codex متعلق به OpenAI استفاده می‌کردند. اما به گفته باک‌مستر، او در روز ۱۲ شهریور (۳ سپتامبر) متوجه می‌شود که اطلاعات مربوط به پیشرفتشان به OpenAI منتقل شده بود.

بیانیه باک‌مستر دقیقا در همان روز، اما ساعاتی پیش از انتشار دستاورد OpenAI پیرامون معادلات ناویر-استوکس رسانه‌ای شد. او ادعا کرد که این شرکت تا زمانی که اطلاعات مربوط به کارشان به دست OpenAI رسید، پروژه‌ای برای حل این معادلات آغاز نکرده بود. وی برای اثبات مدعای خود، متن ایمیل‌های ردوبدل‌شده با مدیران شرکت درباره این پژوهش و همچنین پرسش‌هایش پیرامون زمان‌بندی و متدهای آن‌ها را نیز در بیانیه‌اش گنجاند.

این استاد دانشگاه افزود با وجود اینکه هنوز اثبات کامل OpenAI را مطالعه نکرده، اما احساس وظیفه کرده تا آنچه به او گفته شده، زمان آن و آنچه به او پیشنهاد شده است را علنی کند، زیرا در غیر این صورت، اجازه داده است مجموعه‌ای از اطلاعیه‌ها چیزی را بگویند که می‌داند دروغ است.

در سوی مقابل، OpenAI روز سه‌شنبه با انتشار پاسخی، کار همزمان باک‌مستر و آلپوگه را تحسین کرده و تلاش آن‌ها را قابل‌توجه خواند.

این غول هوش مصنوعی صراحتا اعلام کرد که تا زمانی که آن‌ها کار خود را به صورت عمومی منتشر نکرده بودند، از هیچ طریقی به کار آن‌ها دسترسی نداشته است و در مسیر حل معادلات ناویر-استوکس نیز، از هیچ‌گونه داده مرتبط با کاربران استفاده نکرده است.

سازنده ChatGPT در ادامه افزود

اگرچه بعید است، اما نمی‌توانیم این احتمال را رد کنیم که داده‌های بی‌نام‌شده (De-identified data) حاصل از استفاده آن‌ها از محصولات ما، به بهبود مدل‌های ما کمک کرده باشد. با این حال، اثبات‌های ما تفاوت‌های چشمگیری دارند و حتی نتایج دقیقی که اثبات شده‌اند نیز متفاوت هستند.

بر اساس توضیحات OpenAI، آن‌ها در اواخر ماه آگوست فرآیند آموزش مدل جدیدی را کلید زدند که خیلی زود مهارت بالای خود را در حل مسائل ریاضی نشان داد. (باید به خاطر داشت که مدل‌های هوش مصنوعی، برنامه‌هایی کامپیوتری هستند که با پردازش حجم عظیمی از داده‌ها آموزش می‌بینند تا الگوهای پنهان در اطلاعات را شناسایی و پیش‌بینی کنند.)

اگرچه این مدل تازه همچنان به عنوان یک ابزار داخلی و انحصاری مورد استفاده قرار می‌گیرد، اما از آنجا که به طور قابل‌توجهی توانمندتر از جدیدترین محصولات عرضه‌شده شرکت است، محققان تصمیم گرفتند ظرفیت‌های آن را برای حل برخی از پیچیده‌ترین و برجسته‌ترین معماهای ریاضی محک بزنند.

تیم توسعه‌دهنده اذعان کرد که در تاریخ ۱۰ شهریور (۱ سپتامبر)، شایعاتی مبنی بر حل شدن دو مورد از مسائل جایزه هزاره شنیده بود؛ در نتیجه، مصمم شد تا هزاران ربات مبتنی بر مدل داخلی جدید خود را برای یافتن پاسخ مسائل باقی‌مانده وارد میدان کند.

نهایتا تا تاریخ ۱۴ شهریور (۵ سپتامبر)، یعنی تنها ۸۸ ساعت پس از مأمور شدن ۱۰ هزار عامل هوشمند، OpenAI موفق شد راهکاری برای معمای موسوم به مسئله وجود و همواری ناویر-استوکس (Navier–Stokes existence and smoothness) ارائه دهد.

این صورت‌مسئله، دقیقا در قلب مبحث تلاطم یا آشفتگی (Turbulence) سیالات قرار دارد؛ پدیده‌ای پیچیده که علم فیزیک هنوز نتوانسته درک کاملی از آن به دست آورد.

با وجود اینکه زمان صرف‌شده توسط این ربات‌ها برای رسیدن به جواب بسیار کوتاه به نظر می‌رسد، اما OpenAI فاش کرد که عوامل هوشمند آن‌ها نزدیک به ۳ میلیون پیام با یکدیگر تبادل کرده‌اند. علاوه بر این، تنها برای حل معادله ناویر-استوکس، بالغ بر ۱۳۰ میلیارد توکن خروجی، یعنی خطوط متنی و کدهای مجزایی که هوش مصنوعی تولید می‌کند، مصرف شده است.

با در نظر گرفتن تعرفه‌های رسمیِ خود OpenAI برای پردازش خروجی در پیشرفته‌ترین مدل‌هایش، می‌توان برآورد کرد که چنین عملیات سنگینی، هزینه‌ای معادل تقریبی ۱۰ میلیون دلار (۷.۳ میلیون پوند) به همراه داشته است.

پاسخ ارائه‌شده از سوی OpenAI برای مسئله وجود و همواری ناویر-استوکس، در واقع دو مورد از چهار گزاره مورد نیاز برای اثباتِ کامل جایزه هزاره را حل می‌کند؛ جایزه‌ای که ارزش مالی آن برای برنده نهایی به ۱ میلیون دلار می‌رسد.

شرکت OpenAI در پایان بیانیه روز سه‌شنبه خود تأکید کرد

هدف ما از انتشار این نتیجه، گزارش دادن درباره پیشرفت قابل‌توجه مدل‌های هوش مصنوعی‌مان است. ما قصد نداریم برای این نتیجه، ادعای دریافت جایزه هزاره را داشته باشیم.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.