هوش مصنوعی به تولید دارویی کمک کرده که شاید روند پیری را چند سال کندتر کند

سال‌هاست فناوری به‌عنوان یکی از ابزارهای احتمالی برای افزایش طول عمر انسان مورد توجه قرار گرفته است. اکنون یک پژوهش تازه نشان می‌دهد دارویی که با کمک هوش مصنوعی طراحی شده، در آزمایش‌های اولیه توانسته طی چند هفته برخی شاخص‌های مرتبط با پیری زیستی را کاهش دهد.

داروی Rentosertib در ابتدا برای درمان فیبروز ریوی ایدیوپاتیک، نوعی بیماری مزمن که باعث ایجاد بافت زخم در ریه‌ها می‌شود، توسعه یافت. با این حال، داده‌های یک کارآزمایی بالینی نشان داده‌اند که این دارو ممکن است بر برخی نشانگرهای مرتبط با فرایند پیری نیز اثر بگذارد.

نتایج این تحقیق در Nature Biotechnology منتشر شده است. داده‌های مورد بررسی از یک کارآزمایی فاز دوم A به دست آمده که در سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴ در چین انجام شد. تحلیل مربوط به پیری زیستی ۴۲ شرکت‌کننده را دربر گرفت.

پژوهشگران برای بررسی وضعیت پیری افراد، از شش ساعت زیستی متفاوت استفاده کردند که توسط گروه‌های مستقل طراحی شده بودند. در افرادی که Rentosertib دریافت نمودند، هر شش شاخص پس از درمان کاهش سن زیستی پیش‌بینی‌شده را نشان دادند؛ در حالی که در گروه دارونما یا افرادی که دارویی دریافت نکردند، تغییر چندانی دیده نشد یا سن زیستی محاسبه‌شده ثابت ماند و حتی در برخی موارد افزایش پیدا کرد.

کاهش سن زیستی در چند هفته مشاهده شد

این شش ساعت پیری توسط گروه‌هایی از پژوهشگران، از جمله تیم‌های وابسته به Insilico، دانشگاه هاروارد و دانشگاه پکن، ساخته شده بودند. این ابزارها سن تقویمی افراد را اندازه‌گیری نمی‌کنند، بلکه تلاش دارند سن زیستی بدن را با بررسی عملکرد سلول‌ها، بافت‌ها و اندام‌ها تخمین بزنند. تغییرات شیمیایی و پروتئینی موجود در بدن نیز در این ارزیابی‌ها نقش دارند.

شرکت Insilico در طول مطالعه، در چند مرحله از خون شرکت‌کنندگان نمونه‌برداری کرد و برای بررسی تغییرات پروتئینی با پژوهشگران خارجی همکاری داشت. طبق اعلام این شرکت، هر شش ساعت پیری پس از ۱۲ هفته مصرف دارو، کاهش سن زیستی پیش‌بینی‌شده را نشان دادند.

با این حال، بیشترین تغییر در مراحل ابتدایی مطالعه دیده شد. Insilico اعلام کرد که چهار هفته پس از شروع مصرف، میانگین سن زیستی افراد دریافت‌کننده Rentosertib در یکی از ساعت‌های مورد استفاده تا حدود شش سال کمتر برآورد شد. الکس ژاوروونکو، بنیان‌گذار Insilico Medicine، گفت

اگر سن زیستی شما پایین‌تر باشد، احتمالاً دیرتر جان خود را از دست می‌دهید.

او در عین حال تأکید کرد که این نتایج هنوز در مراحل اولیه قرار دارند و برای مشخص شدن تأثیر واقعی دارو بر سلامت و طول عمر، بررسی افراد بیشتری در دوره‌های طولانی‌تر ضروری است. مقدار مصرف دارو در گروه‌های مختلف یکسان نبود. در گروهی که ۳۰ میلی‌گرم دارو را دو بار در روز دریافت می‌کردند، کاهش سن زیستی در بیشتر ساعت‌ها حدود سه تا چهار سال برآورد شد. همچنین در تحلیل جداگانه‌ای از گروه دریافت‌کننده ۶۰ میلی‌گرم یک بار در روز، چهار ساعت پیری تقویمی در هفته چهارم کاهش تقریبی ۲.۷ تا ۳.۵ سال را نشان دادند.

Rentosertib چگونه با کمک هوش مصنوعی ساخته شده است؟

Rentosertib با استفاده از مجموعه‌ای از ابزارهای هوش مصنوعی که Insilico بیش از یک دهه روی آن‌ها کار کرده، توسعه پیدا کرده است. این شرکت در سال ۲۰۱۴ توسط الکس ژاوروونکو، زیست‌فناور لتونی-کانادایی، تأسیس شد.

Insilico در نخستین مراحل فعالیت خود از سامانه‌های مبتنی بر شبکه‌های عصبی برای بررسی حجم بزرگی از داده‌ها استفاده کرد. این اطلاعات شامل سوابق سلامت بیماران، آزمایش‌های خون و مقالات علمی بود و هدف از تحلیل آن‌ها، شناسایی پروتئین‌های مرتبط با بیماری‌ها عنوان شد.

در مرحله بعد، یک سامانه دیگر برای بررسی ساختار پروتئین‌ها و نحوه اتصال آن‌ها به مولکول‌های دیگر به کار گرفته شد. هدف این فرایند، طراحی و تولید مولکول‌های دارویی جدید بود و Rentosertib نیز با استفاده از همین رویکرد توسعه یافت.

با وجود نتایج امیدوارکننده، هنوز مشخص نیست این دارو بتواند در افراد سالم روند پیری را واقعاً کند کند. اثر ضدپیری Rentosertib تاکنون در افراد سالم آزمایش نشده و این دارو حتی برای درمان بیماری‌های هدف خود نیز هنوز تا دریافت مجوزهای قانونی فاصله دارد.

این مطالعه بخشی از تلاش گسترده‌تر برای استفاده از هوش مصنوعی در سرعت بخشیدن به روند کشف و توسعه داروهاست. شرکت Moderna نیز اخیراً از پیشرفت قابل توجه واکسن شخصی‌سازی‌شده سرطان خود با نام intismeran autogene خبر داده؛ واکسنی که برای بیماران مبتلا به ملانومای پیشرفته طراحی گردیده و در روند توسعه آن از هوش مصنوعی کمک گرفته شده است.

پیش‌تر نیز داریو آمودی، مدیرعامل Anthropic، در مطلبی طولانی در شبکه اجتماعی X درباره اعتماد عمومی به هوش مصنوعی صحبت کرده بود. او گفت

زمان آن رسیده که شرکت‌های هوش مصنوعی به جای وعده دادن درباره درمان سرطان، واقعاً برای درمان آن اقدام کنند.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.