ایلان ماسک: در آینده، ۱۰۰ درصد پردازش هوش مصنوعی در فضا انجام ‌خواهد شد

ایلان ماسک پیش‌بینی می‌کند که در آینده، تقریباً تمام توان پردازشی موردنیاز برای توسعه هوش مصنوعی فوق‌پیشرفته به فضا منتقل خواهد شد.

بااین‌حال، اجرای چنین ایده‌ای با چالش‌های اقتصادی و فنی بزرگی همراه است. هم‌زمان با این بیان، گوگل آزمایش ساخت دیتاسنترهای هوش مصنوعی خود را در مدار زمین را آغاز کرده است.

مدیرعامل اسپیس‌ایکس معتقد است آینده هوش مصنوعی به زمین محدود نخواهد ماند؛ او پیش‌بینی کرده است که تقریباً تمام توان محاسباتی موردنیاز برای چیزی که از آن با عنوان «ابرهوش مصنوعی آینده» یاد می‌کند، سرانجام در فضا مستقر خواهد شد. ماسک حتی توضیح داده که منظورش از عبارت «تقریباً تمام» رقمی است که در نهایت به ۱۰۰ درصد گرد می‌شود. اگرچه این پیش‌بینی بسیار بلندپروازانه به نظر می‌رسد، انتقال دیتاسنترهای هوش مصنوعی به مدار زمین موضوعی است که شرکت‌های بزرگ فناوری و فضایی از هم‌اکنون در حال بررسی آن هستند.

ماسک این اظهارات را در پاسخ به پستی در شبکه اجتماعی ایکس مطرح کرد که در آن شان مگوایر، سرمایه‌گذار حوزه فناوری، درباره فعالیت‌های اسپیس‌ایکس در زمینه پردازش اطلاعات صحبت کرده بود. مگوایر معتقد است اسپیس‌ایکس می‌تواند به یکی از تأمین‌کنندگان کم‌هزینه توان پردازشی تبدیل شود؛ شرکتی که ابتدا دیتاسنترهای خود را روی زمین می‌سازد و در ادامه به سراغ زیرساخت‌های مستقر در مدار زمین می‌رود.

بااین‌حال، ماسک پا را فراتر گذاشت و گفت در آینده تقریباً تمام توان محاسباتی موردنیاز برای ابرهوش مصنوعی در فضا تأمین خواهد شد.

او درباره زمان اجرای این تغییر یا برنامه دقیق شرکتش برای تحقق آن توضیحی ارائه نکرد.

گوگل آزمایش پردازش هوش مصنوعی در فضا را آغاز کرده است

البته ایده انتقال دیتاسنترها به فضا صرفاً یک پیش‌بینی بلندپروازانه نیست و نشانه‌هایی از پیشرفت عملی آن دیده می‌شود؛ گوگل در قالب پروژه تحقیقاتی Project Suncatcher به دنبال ساخت زیرساخت‌های پردازش هوش مصنوعی با استفاده از ماهواره‌های خورشیدی مجهز به واحدهای پردازشی تنسور (TPU) است.

این شرکت نخستین ماهواره آزمایشی خود را در تاریخ ۱ اکتبر با همکاری شرکت Planet به فضا فرستاد؛ گوگل سپس در تاریخ ۳۰ اکتبر (۸ آبان ۱۴۰۵) اعلام کرد که موفق شده نخستین پاسخ تولیدشده توسط هوش مصنوعی را از یک واحد پردازشی TPU در کلاس دیتاسنتر که در مدار زمین فعالیت می‌کند، دریافت کند.

این ماهواره مدل Gemma 4 گوگل را اجرا کرده و آزمایش مذکور، نقطه عطف مهمی در توسعه چنین فناوری‌هایی محسوب می‌شود. گوگل قصد دارد در سال ۲۰۲۷ عملکرد دو ماهواره متصل به یکدیگر را نیز آزمایش کند.

اسپیس‌ایکس هم به‌طور جداگانه روی فناوری پردازش اطلاعات در مدار زمین کار می‌کند؛ طبق گزارش خبرگزاری رویترز، این شرکت قصد دارد تا اواخر سال ۲۰۲۷ نخستین نمایش فناوری پردازش هوش مصنوعی در فضا را انجام دهد و احتمالاً از سال ۲۰۲۸ استقرار زیرساخت‌های مربوطه را آغاز کند. اسپیس‌ایکس همچنین برای دریافت مجوز ساخت منظومه‌ای متشکل از حداکثر یک میلیون ماهواره، درخواست داده است؛ ماهواره‌هایی که قرار است نقش دیتاسنترهای فضایی را ایفا کنند؛ البته این برنامه‌ها همچنان در مرحله توسعه و برنامه‌ریزی قرار دارند و هنوز شبکه عملیاتی گسترده‌ای ایجاد نشده است.

اما یک مانع بزرگ بر سر راه این ایده وجود دارد: هزینه.

آماندا پیترسون کوریا، مدیر جهانی بخش انرژی دیتاسنترهای گوگل، پیش‌تر اعتراف کرده است که ساخت دیتاسنتر در فضا در شرایط فعلی از نظر اقتصادی مقرون‌به‌صرفه نیست. او در اجلاس Women in Tech, Media and Finance Summit 2026 اعلام کرد که هزینه ساخت دیتاسنترهای فضایی می‌تواند تا ۱۰۰ برابر بیشتر از ساخت نمونه‌های زمینی باشد. او در ادامه توصیه کرد شرکت‌ها پیش از بررسی گزینه‌های فرازمینی، تمام راهکارهای موجود روی زمین را بررسی کنند.

البته فضا مزایایی هم دارد؛ ماهواره‌ها در مدارهای مناسب می‌توانند تقریباً به‌صورت مداوم به نور خورشید دسترسی داشته باشند و از این طریق انرژی موردنیاز سیستم‌های پرمصرف هوش مصنوعی را تأمین کنند. بااین‌حال، ارسال تجهیزات به فضا، محافظت از تراشه‌ها در برابر تشعشعات، کنترل دمای شدید و تعمیر و نگهداری ماهواره‌ها از جمله چالش‌هایی هستند که اجرای این طرح را دشوار و پرهزینه می‌کنند.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.