مغز سگ‌ها هنگام شنیدن فرمان «نه»، شباهت شگفت‌انگیزی به مغز انسان دارد

خودکنترلی یک مهارت حیاتی برای بقاست.

«بشین»، «بمون»، «غلت بزن»، «بیا»، «برو بیار» و «نه»؛ این‌ها دستورات رایجی هستند که صاحبان مسئولیت‌پذیر سگ‌ها برای آموزش و برقراری ارتباط با حیوان خانگی خود به کار می‌برند. اما وقتی سگی فرمان «نه» را می‌شنود، در ذهن او اتفاقاتی بسیار پیچیده‌تر از توقف ساده یک رفتار ناخواسته (و گاه خطرناک) رخ می‌دهد. زمانی که سگ‌ها رفتار خود را مهار می‌کنند، مغز آن‌ها الگویی را به نمایش می‌گذارد که شباهت چشمگیری به سیستم خودکنترلی در انسان دارد. جزئیات این یافته‌های جدید، در نشریه علمی Animal Cognition منتشر شده است.

متوقف کردن یک رفتار در کسری از ثانیه، می‌تواند مرز بین مرگ و زندگی باشد. خرگوشی که با شنیدن صدای گرگ صحرایی یا دیگر شکارچیان در دوردست در جای خود میخکوب می‌شود، یا انسانی که با اراده خود سیگار یا الکل را ترک می‌کند، نمونه‌هایی از این واقعیت‌اند که چگونه گفتن «نه» و مهار تکانه‌ها می‌تواند نجات‌بخش باشد.

البته مکانیسم‌های بیولوژیکی متفاوتی این رفتارها را کنترل می‌کنند. میخکوب شدن خرگوش در برابر شکارچی، یک واکنش کاملا خودکار است که در ترس تکاملی و عمیق او از شکار شدن ریشه دارد و از بخش‌های اولیه‌تر و بدوی‌تر مغز فرمان می‌گیرد؛ درحالی‌که ترک سیگار در انسان، یک تلاش کاملا آگاهانه است که به قدرت اراده نیاز دارد. خودکنترلی به لوب‌های پیشانی وابسته است؛ جوان‌ترین بخش از سیستم خودکنترلی مغز که تنها حدود ۳۱۰ میلیون سال پیش در پستانداران تکامل یافته است. وقتی دانشمندان فعالیت عصبی را در این بخش اندازه‌گیری می‌کنند، افزایش امواج تتای پیشانی نشانه بارز و قطعی وقوع خودکنترلی است.

مارتا گاچی، رفتارشناس حیوانات و متخصص شناخت سگ‌ها در دانشگاه اوتووش لوراند مجارستان، در این باره می‌گوید

سگ‌ها طول عمر بسیار کوتاه‌تری نسبت به انسان دارند، اما دقیقا در همان محیط ما زندگی کرده و با همان چالش‌های فیزیکی و اجتماعی سازگار می‌شوند. این یعنی ما می‌توانیم روند پیری و شرایط بیمارگونه مرتبط با آن را در سگ‌ها، در زمان بسیار کوتاه‌تری نسبت به انسان‌ها مطالعه کنیم.

برای درک اتفاقات مغز سگ هنگام شنیدن کلمه «نه»، گاچی و تیمش فعالیت مغزی ۱۴ سگ را با استفاده از دستگاه نوار مغزی (EEG) اندازه‌گیری کردند. آن‌ها ۲۲۶ نوار مغزی ۳۰ ثانیه‌ای را در دو حالت اطاعت از یک دستور و نشستن بی‌حرکت ثبت کردند. هدف از تحلیل این داده‌ها این بود که مشخص شود آیا امواج تتایی که هنگام خودکنترلی در انسان دیده می‌شوند، در مغز این حیوانات نیز در زمان اطاعت از دستورات پررنگ‌تر است یا خیر.

ایوایلو بوریسلاووف یوتچف، یکی دیگر از پژوهشگران این مطالعه، می‌افزاید

در موقعیت‌هایی که به خودکنترلی نیاز بود، ما فعالیت‌هایی را در نوار مغزی سگ‌ها مشاهده کردیم که هم از نظر فرکانس و هم از نظر محل درگیری در مغز، کاملا شبیه‌به امواج تتای انسانی بود.

به گفته این تیم تحقیقاتی، مطالعه روی سگ‌ها می‌تواند به درک بهتر اختلالات و بیماری‌های انسانی نظیر بیش‌فعالی (ADHD) و چاقی مفرط کمک شایانی کند.

آنا کیش، پژوهشگر آکادمی علوم مجارستان، در پایان اضافه می‌کند

در انسان‌ها، نقص در عملکرد لوب‌های پیشانی هم در بروز ADHD و هم در افزایش وزن غیرطبیعی نقش دارد. توانایی ما در اندازه‌گیری فعالیت این بخش از مغز سگ‌ها، نه‌تنها اجازه می‌دهد تا شباهت این اختلالات را میان سگ و انسان بررسی کنیم، بلکه کمک می‌کند تا یافته‌های خود را با دقت بیشتری برای درمان بیماری‌های انسانی تعمیم دهیم.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.