یک ستاره‌ مرده، سیاره‌ای جدید به دنیا آورد!

مرگ انفجاری یک ستاره معمولاً برای سیارات نزدیک به آن فاجعه‌بار خواهد بود.

در منظومه شمسی، انبساط خورشید و تبدیل آن به یک غول سرخ، حدود پنج میلیارد سال دیگر، نابودی عطارد، زهره و شاید حتی زمین را رقم خواهد زد. با این حال، یک ستاره مرده فقط عامل نابودی نیست. اخترشناسان احتمال می‌دهند گرانش ستاره‌های نوترونی بسیار مغناطیسی و سریع‌چرخشی که تپ‌اختر نام دارند، گاهی بتواند مواد کافی را برای شکل‌گیری سیارات نسل دوم گرد هم آورد. اکنون دانشمندان برای نخستین بار نشانه‌های احتمالی سیاره‌ای را شناسایی کرده‌اند که از یک کوتوله سفید متولد شده و این کشف شاید نخستین مورد از مجموعه‌ای بزرگ‌تر باشد.

کشف نشانه‌های شیمیایی غیرعادی

جیمی ویلیامز، اخترشناس دانشگاه وارویک و یکی از نویسندگان پژوهشی که اخیراً در مجله Nature Astronomy منتشر شده و کوتوله سفید HS 0209+083 را بررسی می‌کند، درباره نادر بودن این پدیده گفت

سیارات ثانویه به‌شدت کمیاب هستند و پیدا کردن چنین سیاره‌ای در اطراف یک کوتوله سفید کاملاً غیرمنتظره بود.

هنگامی که یک ستاره به کوتوله سفید تبدیل می‌شود، گرانش آن معمولاً عناصری را از سیارات موجودی که پیش‌تر به دور ستاره می‌چرخیدند، به سمت خود می‌کشد. این مواد می‌توانند نشانه‌های شیمیایی کوچکی از عناصر رایج سازنده سنگ، مانند آهن و سیلیکون، بر جای بگذارند. با این حال، ویلیامز و همکارانش هنگام بررسی HS 0209+083 با جوی کاملاً متفاوت روبه‌رو شدند که مقدار زیادی عناصر سنگین‌تر مانند مس، روی و نیوبیوم داشت. مقدار نیوبیوم موجود در این کوتوله سفید بیش از هزار برابر میزان مشاهده‌شده در خورشید بود. این عناصر همگی در جریان مرگ ستاره‌ها دیده می‌شوند، اما این نخستین بار است که نیوبیوم در یک کوتوله سفید شناسایی شده است.

نیکلاس استون، اخترشناس دانشگاه ویسکانسین-مدیسن و یکی دیگر از نویسندگان مطالعه، درباره اهمیت این ترکیب شیمیایی گفت

این یک نشانگر شیمیایی است که هیچ سیاره معمولی نسل اولی نباید داشته باشد و همین موضوع به ما نشان داد که این سیاره جدید با نمونه‌های دیگر تفاوت دارد.

سیاره‌ای غول‌پیکر در نزدیکی کوتوله سفید

داده‌های بیشتری که ماهواره نقشه‌بردار فراخورشیدی گذرگذر ناسا، موسوم به TESS، جمع‌آوری کرده، یک سیگنال کم‌نور را نشان می‌دهد که هر ۴.۴ روز یک بار تکرار می‌شود. این الگو با وجود یک غول گازی تقریباً هم‌اندازه مشتری سازگار است که در مداری بسیار نزدیک به ستاره مرده قرار دارد و از نظر کشندی قفل شده است.

نزدیکی شدید این سیاره به کوتوله سفید نشان می‌دهد که جو آن زیر بمباران مداوم تابش در حال از بین رفتن است. بخشی از این مواد در نهایت به سطح کوتوله سفید می‌رسد. پژوهشگران بر همین اساس اکنون احتمال می‌دهند HS 0209+083 در حال مصرف مواد سیاره غول‌پیکری باشد که شکل‌گیری آن به وجود همین کوتوله سفید وابسته بوده است.

بوریس گنسیکه، اخترفیزیکدان دانشگاه وارویک و از نویسندگان این پژوهش، درباره این سامانه گفت

نکته شگفت‌انگیز درباره سیاره اطراف HS 0209+0832 این است که این سیاره از جای دیگری نیامده و بازمانده‌ای از زمان شکل‌گیری سامانه هم نیست. به یک معنا، این سامانه با استفاده از پایه‌های جهان قدیمی خود، دنیایی تازه به وجود آورده است.

نقش یک ستاره همراه در تولد سیاره

البته این سناریو تنها در شرایط بسیار خاصی امکان‌پذیر خواهد بود. یک ستاره در حال مرگ معمولاً بخش عمده جرم خود را به شکلی تقریباً متقارن به بیرون پرتاب می‌کند. برای شکل‌گیری یک سیاره جدید، احتمالاً HS 0209+0832 به یک ستاره همراه نیاز داشته که پیش از پراکنده شدن این مواد در فضا، آنها را دوباره وارد مدار کرده باشد.

اگر این فرضیه به اثبات برسد، اخترشناسان روش تازه‌ای برای جست‌وجوی سیارات نسل دوم در اطراف ستاره‌های مرده به دست خواهند آورد. جیمی ویلیامز این کشف احتمالی را چنین توصیف کرد

این کشف تا حدی شبیه پیدا کردن سیاره‌ای است که از خاکستر همان ستاره‌ای برخاسته که زمانی به دور آن می‌چرخیده است.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.