دوزیست زره‌پوشی که تمام عمرش را در دریا گذراند؛ کشفی بی‌سابقه از گذشته زمین

هیچ دوزیستی در جهان امروز تمام عمر خود را در اقیانوس نمی‌گذراند. پوست نفوذپذیر این جانوران که برای تبادل آب و گازهای موردنیاز بدن ضروری به شمار می‌رود، معمولاً توانایی تحمل شوری آب دریا را ندارد.

با این‌حال، دو فسیل کشف‌شده در رسوبات دوره تریاس پسین در چین نشان می‌دهند که گونه‌ای باستانی از دوزیستان نه‌تنها در آب‌های شور زندگی می‌کرده، بلکه به‌طور کامل به محیط دریایی بازگشته و تمام چرخه زندگی خود را در دریا سپری کرده است.

لیپین دیائو، زمین‌شناس، و همکارانش این دوزیست عجیب را با نام Gerrothorax maritimus در مجله Nature Ecology & Evolution معرفی کرده‌اند.

این دو فسیل را کشاورزان محلی در شهرستان گوانلینگ پیدا کردند. قدمت لایه سنگی محل کشف آن‌ها به حدود ۲۳۷ میلیون سال پیش بازمی‌گردد و این منطقه در قلب مجموعه محوطه‌های فسیلی تریاس گوئیژو قرار دارد.

محل کشف این فسیل‌ها در اواخر دوره تریاس به‌طور کامل زیر آب دریا قرار داشت. بنابراین، به نظر می‌رسد این دوزیستان در اکوسیستمی دریایی و در کنار جانورانی مانند ایکتیوسورها، لاله‌های دریایی و لاک‌پشت‌ها زندگی می‌کرده‌اند.

دوزیستی زره‌پوش که تمام عمرش را در دریا گذراند؛ کشفی بی‌سابقه

ریوسو موتانی، یکی از نویسندگان پژوهش و دیرینه‌شناس دانشگاه کالیفرنیا در دیویس، درباره اهمیت این کشف گفت

ما تاکنون بیشتر روی خزندگان دریایی و ماهی‌های این منطقه مطالعه کرده‌ایم، اما اکنون این دوزیست را هم در اختیار داریم که عضو بسیار غیرمعمولی از این دودمان به شمار می‌رود.

هر دو نمونه فسیلی در فاصله‌ای بیش از ۳۰ کیلومتر از نزدیک‌ترین جزایر احتمالی پیدا شدند. این موضوع احتمال آن را تقویت می‌کند که این جانوران شاید هرگز از آب خارج نشده باشند؛ نکته‌ای شگفت‌انگیز، زیرا دوزیستان بیش از هر چیز به توانایی زندگی و جابه‌جایی میان خشکی و آب شناخته می‌شوند.

برخلاف دوزیستان امروزی، بدن پهن Gerrothorax با صفحات سخت زره‌مانندی پوشیده شده بود که آثار آن‌ها به‌خوبی در نمونه‌های فسیلی حفظ شده‌اند.

زره سخت و شواهد زندگی در آب شور

لیپین دیائو و همکارانش در مقاله خود توضیح دادند

مشخص نیست که آیا همه دوزیستان اولیه نیز مانند دوزیستان امروزی پوستی نفوذپذیر داشته‌اند یا خیر. بااین‌حال، حتی اگر چنین بوده باشد، زره بدن Gerrothorax مانع جذب آب از طریق پوست می‌شده است. در نتیجه، این جانور برای تأمین آب موردنیاز خود ناچار بوده آب بنوشد و آن را از دستگاه گوارش جذب کند؛ سازوکاری متفاوت با آنچه در بیشتر دوزیستان امروزی دیده می‌شود.

پژوهشگران این احتمال را نیز بررسی کردند که شاید لاشه این جانوران پس از مرگ به دریا راه یافته و در نهایت در محل کشف فسیل‌ها رسوب کرده باشد. بااین‌حال، تقریباً سالم ماندن هر دو اسکلت، این فرضیه را بعید جلوه می‌دهد.

دیائو و همکارانش در مقاله خود نوشتند

بسیار بعید به نظر می‌رسد که این دو جانور بیش از ۳۰ کیلومتر جابه‌جا شده باشند و درعین‌حال، بخش‌های مختلف اسکلت آن‌ها، از جمله اندام‌ها، تقریباً در وضعیت طبیعی خود باقی مانده باشد. اندام‌ها معمولاً از نخستین بخش‌هایی هستند که هنگام قرار گرفتن لاشه یک چهاراندام در دریا از بین می‌روند.

موتانی نیز در توضیح این موضوع گفت

لاشه جانورانی که در دریا شناور می‌مانند، معمولاً پیش از فرورفتن به بستر آب خشک می‌شوند و اندام‌های خود را از دست می‌دهند؛ مگر اینکه بلافاصله به کف دریا فرو بروند. اما انگشتان این جانوران نیز در فسیل‌ها حفظ شده‌اند. این موضوع نشان می‌دهد که احتمالاً در نزدیکی همان محلی که زندگی می‌کردند، جان خود را از دست داده‌اند.

بررسی‌های بیشتر روی ایزوتوپ‌های استرانسیم موجود در استخوان‌های این جانوران نیز شواهد دیگری از زندگی دریایی آن‌ها ارائه داد. استرانسیم یک عنصر کم‌مقدار است که در سراسر زمین یافت می‌شود و به‌راحتی در استخوان جانوران تجمع پیدا می‌کند.

نسبت دو ایزوتوپ استرانسیم، یعنی ⁸⁷Sr و ⁸⁶Sr، بسته به نوع سنگ‌های محلی در مناطق خشکی متفاوت است؛ اما مقدار این نسبت در آب اقیانوس‌ها در نقاط مختلف جهان تقریباً یکسان باقی می‌ماند. بررسی‌ها نشان داد که ترکیب استرانسیم موجود در استخوان‌های این فسیل‌ها با آب دریای دوره تریاس مطابقت دارد، نه با سنگ‌هایی که بقایای جانوران در آن‌ها دفن شده‌اند.

دیائو و همکارانش در گزارش خود نوشتند

به احتمال زیاد، دو نمونه Gerrothorax که به‌عنوان نمونه‌های مرجع این گونه معرفی شده‌اند، در محیط دریایی رشد کرده‌اند و آب دریا نوشیده‌اند. نسبت ایزوتوپ‌های استرانسیم موجود در استخوان‌های آن‌ها نیز همین موضوع را منعکس می‌کند.

طول نمونه کامل‌تر از میان دو فسیل، در امتداد خط میانی بخش حفظ‌شده بدن، دست‌کم به ۷۳٫۷ سانتی‌متر می‌رسد؛ هرچند تعدادی از استخوان‌های انتهایی دم آن در فسیل باقی نمانده‌اند.

موتانی درباره اندازه و شکل بدن این جانور گفت

از نظر جرم بدن، احتمالاً می‌توان آن را با سمندر غول‌پیکر مقایسه کرد؛ اما تفاوت مهم اینجاست که سمندرهای غول‌پیکر بدنی کشیده دارند، درحالی‌که این جانور بدنی بسیار تنومند و فشرده داشته است.

شکل پهن و سنگین بدن Gerrothorax، اندام‌های نسبتاً ضعیف و زره سخت آن احتمالاً حرکت روی خشکی را برایش دشوار می‌کردند؛ البته مشخص نیست که این جانور اساساً پس از ورود به محیط دریایی، بار دیگر به خشکی بازگشته باشد یا خیر.

نتایج این پژوهش در مجله Nature Ecology & Evolution منتشر شده است.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.