مغز چگونه با تکیه بر گذشته، زمان حال را میسازد؟ علم پاسخ میدهد
چرا یک محرک حسی یکسان، بسته به اتفاقاتی که پیش از آن رخ دادهاند، گاهی احساس متفاوتی در ما ایجاد میکند؟ گروهی از عصبشناسان مؤسسه بینالمللی مطالعات پیشرفته سیسا در ایتالیا، در پژوهشی منتشرشده در نشریه Science Advances، سازوکار عصبی تازهای را شناسایی کردهان…
خلاصه تحلیلی خبر
چرا یک محرک حسی یکسان، بسته به اتفاقاتی که پیش از آن رخ دادهاند، گاهی احساس متفاوتی در ما ایجاد میکند؟ گروهی از عصبشناسان مؤسسه بینالمللی مطالعات پیشرفته سیسا در ایتالیا، در پژوهشی منتشرشده در نشریه Science Advances، سازوکار عصبی تازهای را شناسایی کردهان…
موضوعات اصلی: پشتیبانی شبکه، حسی، اطلاعات، مغز، تجربه، قشر
چرا یک محرک حسی یکسان، بسته به اتفاقاتی که پیش از آن رخ دادهاند، گاهی احساس متفاوتی در ما ایجاد میکند؟
گروهی از عصبشناسان مؤسسه بینالمللی مطالعات پیشرفته سیسا در ایتالیا، در پژوهشی منتشرشده در نشریه Science Advances، سازوکار عصبی تازهای را شناسایی کردهاند که نشان میدهد تجربههای اخیر چگونه بر ادراک فعلی ما تأثیر میگذارند. بر اساس این یافتهها، بخشی از قشر پیشانی مغز ردپای حافظهای رویدادهای حسی گذشته را حفظ میکند و آن را با اطلاعات حسی دریافتی در زمان حال ترکیب میکند.
نکته مهم این پژوهش آن است که تجربههای قبلی، نحوه بازنمایی محرک فعلی در فعالیت نورونها را تغییر میدهند؛ تغییری که با دگرگونی در نحوه ادراک فرد نیز مطابقت دارد. این ارتباط مستقیم میان فعالیت قشر مغز و تجربه ادراکی نشان میدهد مغز در کدام ناحیه و با چه سازوکاری، لحظه حال را در چارچوبی گستردهتر از رویدادهای زمانی قرار میدهد. این یافتهها درک تازهای از پایههای عصبی ادراک و تصمیمگیری ارائه میکنند.
تجربههای گذشته چگونه بر ادراک فعلی تأثیر میگذارند؟
متیو دایموند، عصبشناس شناختی مؤسسه سیسا، توضیح میدهد که معمولا ادراک را بازتاب مستقیم دنیای بیرونی میدانیم؛ اما آنچه تجربه میکنیم، فقط به اتفاقات همین لحظه وابسته نیست و رویدادهای چند لحظه قبل نیز در شکلگیری آن نقش دارند. او در این باره گفت
ادراک اغلب بهعنوان بازتابی مستقیم از جهان بیرونی در نظر گرفته میشود؛ اما تجربه ما تنها به اتفاقاتی که اکنون رخ میدهند وابسته نیست، بلکه رویدادهای لحظات گذشته نیز بر آن تأثیر میگذارند. به بیان ساده، هر تجربه ادراکی در بستری از تجربههای اخیر شکل میگیرد.
یکی از نمونههای این سازوکار، پدیدهای به نام وابستگی متوالی است. دایموند برای توضیح این موضوع مثالی از حس لامسه مطرح میکند: تصور کنید با نوک انگشت خود لرزشی را احساس میکنید؛ برای مثال، لرزش تلفن همراهتان را حس میکنید و اندکی بعد لرزش دیگری به وجود میآید. در چنین شرایطی، مغز محرک دوم را کاملا مستقل از اتفاق قبلی پردازش نمیکند، بلکه تجربه نخست بر نحوه درک محرک بعدی تأثیر میگذارد. در واقع، ردپای اطلاعات گذشته وارد پردازش حسی زمان حال میشود.
دایموند در توضیح این موضوع گفت
ادراک تصویری ثابت از جهان نیست؛ بلکه بیشتر به یک فیلم شباهت دارد که در آن، تجربه هر قاب تحت تأثیر قابهای پیش از خود قرار میگیرد.
دانشمندان مدتهاست تلاش میکنند مشخص کنند این ترکیب اطلاعات گذشته و حال دقیقا در کدام بخش مغز و با چه سازوکاری اتفاق میافتد. نظریههای پردازش پیشبینانه بیان میکنند که مغز بهطور مداوم اطلاعات حسی تازه را با انتظاراتی که از تجربههای قبلی به دست آورده، ترکیب میکند. با وجود این، سازوکارهای عصبی مسئول ادغام این دو منبع اطلاعاتی همچنان بهطور کامل شناخته نشدهاند.
قشر پیشانی چگونه گذشته و حال را ترکیب میکند؟
برای بررسی این مسئله، گروهی از پژوهشگران مؤسسه سیسا به سرپرستی متیو دایموند، فعالیت صدها نورون را در مغز جوندگان ثبت کردند. این حیوانات در یک آزمایش دستهبندی حسی شرکت داشتند و باید محرکهای لمسی را بر اساس شدت، در دو گروه ضعیف و قوی تشخیص میدادند.
نتایج نشان داد تجربه حسی قبلی بهصورت منظم بر قضاوتهای بعدی تأثیر میگذارد. محرکهای قویتر در آزمایشهای قبلی باعث میشدند حیوانات محرک بعدی را ضعیفتر ارزیابی کنند. در مقابل، تجربه محرکهای ضعیفتر، قضاوت آنها را در جهت مخالف تغییر میداد.
یاکوپو هاخن، نویسنده اول این پژوهش، درباره تفاوت فعالیت دو ناحیه مغزی توضیح داد
یافته اصلی زمانی آشکار شد که فعالیت دو ناحیه از قشر مغز را با یکدیگر مقایسه کردیم. فعالیت قشر حسی اولیه عمدتا بازتابدهنده محرکی بود که در همان لحظه پردازش میشد و اطلاعات ورودی جاری را بهطور مستقیم نمایش میداد. در مقابل، نورونهای یکی از نواحی قشر پیشانی، هم اطلاعات مربوط به محرک فعلی و هم سابقه حسی اخیر را در خود حفظ میکردند. در این ناحیه، بازنمایی اطلاعات زمان حال در بستری قرار میگرفت که تجربههای گذشته آن را شکل داده بودند.
او همچنین توضیح داد که تغییرات فعالیت قشر پیشانی میتوانست تغییرات متناظر در قضاوتهای ادراکی را از یک آزمایش به آزمایش بعدی پیشبینی کند. این موضوع نشان میدهد قشر حسی اطلاعات ورودی فعلی را با دقت گزارش میکند، اما قشر پیشانی آن اطلاعات را با تجربههای اخیر ترکیب کرده و در نهایت بر نحوه ادراک تأثیر میگذارد.
تبدیل تجربههای حسی به خاطرات
پژوهشگران علاوه بر شناسایی این ارتباط، به سازوکار سلولی احتمالی پشت این فرایند نیز پی بردند. نتایج نشان میدهد نوع خاصی از نورونهای مهاری به مغز کمک میکند اطلاعات حسی گذشته و حال را با یکدیگر ترکیب کند و از این طریق، زمینه تجربیات قبلی را در شکلگیری ادراک دخالت دهد.
این پژوهش همچنین تغییر غیرمنتظرهای را در نحوه ذخیرهسازی خاطرات آشکار کرد. بازنماییهای عصبی در قشر پیشانی ابتدا محرک را به شکل یک رویداد حسی در حال وقوع رمزگذاری میکردند؛ اما بهمحض اینکه حیوان تصمیم خود را میگرفت، الگوی رمزگذاری تغییر میکرد و به ساختاری شبیه حافظه تبدیل میشد. این الگوی جدید برای مدتی باقی میماند و بر تصمیمگیریهای بعدی تأثیر میگذاشت.
چنین تغییری نشان میدهد مغز هنگام انتقال تجربه از مرحله ادراک به حافظه، اطلاعات را بهصورت فعال بازآرایی و در قالبی متفاوت ذخیره میکند.
یاکوپو هاخن در جمعبندی نتایج این تحقیق گفت
یافتههای ما نشان میدهند مغز هر لحظه را بهصورت جداگانه پردازش نمیکند. در عوض، گذشته نزدیک به بخشی از بازنمایی عصبی زمان حال تبدیل میشود و ساختاری یکپارچه به وجود میآورد که با تجربه واقعی ما مطابقت دارد.
در مجموع، این پژوهش به یک اصل اساسی در عملکرد مغز اشاره دارد: ادراک حاصل تعامل مداوم میان اطلاعات حسی دریافتی و ردپای تجربههای اخیر است. شناخت بهتر این ارتباط میتواند به دانشمندان کمک کند تا نقش پردازش پیشبینانه در رفتار طبیعی انسان را بهتر درک کنند و دریابند اختلال در این فرایند چگونه ممکن است با بیماریهای عصبی یا اختلالات روانپزشکی ارتباط داشته باشد.
برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.