آیا بازی کامپیوتری طولانی در کودکان باعث بیش‌فعالی، اختلال خواب و ضعف بینایی می‌شود؟

بیش‌فعالی؟بازی کامپیوتری به‌تنهایی باعث بیش‌فعالی نمی‌شود، اما بازی زیاد با بیشتر شدن بی‌قراری و حواس‌پرتی همراه است.

خواب؟بله؛ بازی در ساعت‌های شب یکی از ثابت‌شده‌ترین دلایل دیر خوابیدن و کم‌خوابی بچه‌هاست.

بینایی؟نگاه طولانی به صفحه، چشم را خسته می‌کند و کم بودن بازی در فضای باز، احتمال نزدیک‌بینی را بالا می‌برد.

بازی‌های کامپیوتری بخش مهمی از سرگرمی بچه‌هاست و خیلی از آن‌ها مهارت حل مسئله، هماهنگی چشم و دست و کار گروهی را هم تقویت می‌کنند. مشکل معمولاً خود بازی نیست. مشکل این است که بازی چقدر طول می‌کشد، در چه ساعتی انجام می‌شود و جای خواب، تحرک و بازی بیرون از خانه را می‌گیرد یا نه.

آیا بازی باعث بیش‌فعالی می‌شود؟

علم چه می‌گوید

بیش‌فعالی و کم‌توجهی، که با نام ADHD هم شناخته می‌شود، به تفاوتی در رشد مغز گفته می‌شود که بیشتر ریشه ارثی و زیستی دارد. طبق معیارهای انجمن روان‌پزشکی آمریکا، علائم این اختلال باید قبل از ۱۲ سالگی شروع شده باشد و در بیش از یک محیط، مثلاً هم در خانه و هم در مدرسه، دیده شود. هیچ شاهد معتبری نشان نمی‌دهد که بازی کامپیوتری به‌تنهایی باعث بیش‌فعالی شود.

رابطه بازی و بیش‌فعالی دوطرفه است. پژوهشی که دو سال نوجوانان را زیر نظر داشت، نشان داد نوجوانانی که خیلی زیاد از گوشی، بازی و شبکه‌های اجتماعی استفاده می‌کردند، در پایان این دو سال کمی بیشتر دچار علائم بی‌توجهی و بی‌قراری شدند. از طرف دیگر، بچه‌هایی که بیش‌فعالی دارند به خاطر هیجان و جایزه‌های سریع بازی بیشتر جذب آن می‌شوند و سخت‌تر از آن دل می‌کنند.

سازمان جهانی بهداشت «اختلال بازی» را در فهرست رسمی بیماری‌ها قرار داده است. در این اختلال، فرد نمی‌تواند زمان و مقدار بازی کردن را کنترل کند و بازی آن‌قدر برایش مهم می‌شود که جای کارهای روزمره و علایق دیگرش را می‌گیرد. او حتی وقتی بازی به درس، خواب یا رابطه‌هایش آسیب می‌زند، باز هم به بازی ادامه می‌دهد. برای تشخیص این اختلال، این الگوی رفتاری معمولاً باید دست‌کم ۱۲ ماه ادامه داشته باشد؛ البته اگر علائم خیلی شدید باشد، پزشک ممکن است زودتر هم آن را تشخیص دهد.

چه زمانی نگران شوید

• بی‌قراری و حواس‌پرتی فرزندتان در مدرسه هم دیده می‌شود، نه فقط بعد از بازی.
• وقتی بازی قطع می‌شود، عصبانیت یا پرخاشگری شدید نشان می‌دهد.
• نمره‌هایش به‌طور محسوسی پایین آمده یا دوستان و سرگرمی‌های قبلی‌اش را کنار گذاشته است.

اگر این نشانه‌ها را می‌بینید، مشورت با یکروان‌شناس کودک در تهرانیا شهر خودتان کمک می‌کند بفهمید علاقه فرزندتان به بازی در حد طبیعی است یا به وابستگی رسیده است. اگر به بیش‌فعالی شک دارید، معاینه توسطدکتر مغز و اعصاب کودکان تهرانیا روان‌پزشک کودک هم مهم است. دلیلش این است که بعضی مشکلات دیگر علائمی شبیه بیش‌فعالی دارند؛ مثل اختلال خواب، مشکلات یادگیری و نوعی تشنج خفیف که فقط به شکل خیره ماندن‌های چندثانیه‌ای دیده می‌شود.

آیا بازی خواب را به هم می‌زند؟

علم چه می‌گوید

از بین این سه نگرانی، رابطه بازی و خواب روشن‌ترین شواهد را دارد. وقتی پژوهشگران ده‌ها تحقیق را کنار هم بررسی کردند، تقریباً همه آن‌ها نشان دادند استفاده از صفحه نمایش با دیرتر خوابیدن و کمتر خوابیدن بچه‌ها و نوجوانان همراه است. سه دلیل اصلی برای این اثر وجود دارد

1. بازی وقت خواب را می‌گیردهر یک ساعت بازی اضافه در شب، معمولاً مستقیماً از ساعت خواب کم می‌شود.
2. مغز هیجان‌زده بیدار می‌ماندبازی‌های رقابتی ضربان قلب و هوشیاری را بالا می‌برند و خوابیدن بعد از آن‌ها سخت‌تر است.
3. نور صفحه ساعت بدن را عقب می‌اندازدنور گوشی و مانیتور ترشح ملاتونین را به تأخیر می‌اندازد. ملاتونین هورمونی است که به بدن خبر می‌دهد وقت خواب است.

این سه اثر به نوع بازی ربطی ندارند. بازی‌های آموزشی هم اگر در ساعت‌های آخر شب انجام شوند، با نورشان خواب را عقب می‌اندازند.

چه زمانی نگران شوید

کم‌خوابی در بچه‌ها معمولاً به شکل خستگی دیده نمی‌شود؛ بیشتر به شکل بی‌قراری، زودرنجی و کم‌دقتی ظاهر می‌شود. یعنی بخشی از رفتاری که پدر و مادرها «بیش‌فعالی به خاطر بازی» می‌دانند، ممکن است نتیجه کم‌خوابی باشد. اگر فرزندتان صبح‌ها به‌سختی بیدار می‌شود، سر کلاس چرت می‌زند یا در روزهای تعطیل خیلی بیشتر از روزهای مدرسه می‌خوابد، احتمالاً خواب کافی ندارد.

آیا بازی چشم را ضعیف می‌کند؟

علم چه می‌گوید

وقتی به صفحه خیره می‌شویم، کمتر پلک می‌زنیم. نتیجه، خشکی و سوزش چشم، تار شدن موقت دید و سردرد است. به این مجموعه علائم «خستگی چشم» می‌گویند و معمولاً با استراحت برطرف می‌شود.

نگرانی جدی‌تر، نزدیک‌بینی است؛ یعنی چشم اشیای دور را تار می‌بیند. پیش‌بینی‌های جهانی نشان می‌دهد تا سال ۲۰۵۰ تقریباً نیمی از مردم دنیا نزدیک‌بین خواهند بود. کار طولانی با فاصله نزدیک، و مهم‌تر از آن، کم بودن وقتی که بچه‌ها در فضای باز می‌گذرانند، از دلایل اصلی افزایش نزدیک‌بینی هستند. نور طبیعی روز و نگاه کردن به دوردست به رشد درست کره چشم کمک می‌کند. بازی در خانه هر دو عامل محافظ را حذف می‌کند و چشم ساعت‌ها روی فاصله‌ای کمتر از یک متر ثابت می‌ماند. در یک پژوهش بزرگ در مدارس چین، وقتی ۴۰ دقیقه فعالیت در حیاط به برنامه روزانه مدرسه اضافه شد، تعداد بچه‌هایی که در سه سال بعد نزدیک‌بین شدند کمتر شد.

چه زمانی نگران شوید

• فرزندتان برای دیدن تخته کلاس چشم‌هایش را تنگ می‌کند.
• گوشی یا کتاب را خیلی نزدیک صورتش می‌گیرد.
• مدام چشم‌هایش را می‌مالد یا از سردرد بعد از بازی شکایت می‌کند.

در این موارد، فرزندتان را برای معاینه پیشچشم پزشک کودکان تهرانیا شهر خودتان ببرید. حتی بدون این نشانه‌ها هم معاینه چشم قبل از رفتن به مدرسه و بعد از آن به‌طور منظم توصیه می‌شود، به‌خصوص اگر پدر یا مادر نزدیک‌بین هستند. نزدیک‌بینی در بچه‌ها قابل کنترل است و روش‌هایی برای کند کردن پیشرفت آن وجود دارد.

چقدر بازی برای بچه‌ها مناسب است؟

آکادمی اطفال آمریکا برای استفاده بچه‌ها از صفحه نمایش این توصیه‌ها را دارد

اگر نمی‌دانید از کدام متخصص شروع کنید

برای نگرانی‌های رفتاری با روان‌شناس کودک، برای شک به بیش‌فعالی یا تشنج با متخصص مغز و اعصاب کودکان و برای مشکلات دید با چشم‌پزشک کودکان شروع کنید. در دکتریاب می‌توانید هر سه رشته را در شهر خودتان جستجو کنید و فهرست پزشکان هر رشته را کنار هم ببینید.

چک‌لیست پدر و مادرها

• برای خانواده یک برنامه استفاده از گوشی و بازی با ساعت مشخص بنویسید و خودتان هم به آن پایبند باشید.
• دست‌کم یک ساعت قبل از خواب، کنسول و گوشی را خاموش کنید و دستگاه‌ها را بیرون از اتاق خواب شارژ کنید.
• قانون ۲۰-۲۰-۲۰ را یاد فرزندتان بدهید: هر ۲۰ دقیقه، ۲۰ ثانیه به چیزی در فاصله حدود ۶ متری نگاه کند.
• مانیتور را در فاصله مناسب و کمی پایین‌تر از سطح چشم بگذارید و نور اتاق را کافی نگه دارید.
• هر روز وقتی برای بازی و تحرک در فضای باز بگذارید.
• به‌جای قطع ناگهانی بازی، چند دقیقه قبل از پایان وقت به فرزندتان خبر بدهید. این کار پرخاشگری موقع قطع بازی را کمتر می‌کند.

سلب مسئولیت پزشکیاین مقاله فقط جنبه آموزشی دارد و جای معاینه و تشخیص پزشک را نمی‌گیرد.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.