گوگل ماهواره آزمایشی پردازش AI پرتاب کرد؛ اولین گام در انتقال دیتاسنترها به فضا

گوگل یک ماهواره آزمایشی حامل تراشه‌های اختصاصی هوش مصنوعی خود را به فضا پرتاب کرده است تا امکان راه‌اندازی زیرساخت‌های محاسباتی با مقیاس بزرگ با اتکا به انرژی خورشیدی در مدار زمین را بررسی کند. این اقدام در قالب مرحله نخست پروژه‌ای تحقیقاتی با نام «Project Suncatcher» انجام می‌شود که هدف آن پیدا کردن پاسخی برای این پرسش است که آیا فضا می‌تواند محلی ایده‌آل برای تأمین توان و میزبانی مراکز داده هوش مصنوعی در آینده باشد یا خیر.

براساس بیانیه گوگلاین ماهواره توسط شرکت Planet Labs ساخته شده و اسپیس ایکس در مأموریت Transporter-18 خود آن را روانه فضا کرده است. این ماهواره به واحدهای پردازش تنسور گوگل (TPU) مجهز است تا نحوه عملکرد این تراشه‌ها، مقاومت آنها در برابر تنش‌های فیزیکی پرواز فضایی، تشعشعات مداری و نوسانات شدید دما مورد ارزیابی دقیق قرار بگیرد. ایده نهایی پروژه سان‌کچر استقرار ماهواره‌ها در مدار نزدیک زمین است؛ جایی که پنل‌های خورشیدی به دلیل بهره‌مندی از تابش تقریباً دائمی نور خورشید و عدم وجود مانع، می‌توانند تا ۸ برابر بیشتر از نمونه‌های مستقر روی زمین انرژی دریافت کنند.

چالش‌های محیطی و آزمایش تراشه‌های هوش مصنوعی در مدار زمین

میزان مصرف برق مراکز داده به دلیل گسترش چشمگیر بارهای کاری هوش مصنوعی با سرعت زیادی درحال افزایش است.برآوردها نشان می‌دهدمراکز داده سراسر جهان در سال گذشته بین ۴۱۵ تا ۴۸۵ تراوات‌ساعت برق مصرف کرده‌اند. بر پایه گزارش کمیسیون اروپا، این رقم معادل ۱.۵ تا ۲.۵ درصد از کل برق تولیدی کره زمین است و پیش‌بینی می‌شود این عدد تا سال ۲۰۳۰ دو برابر شود. هم‌زمان با تشدید نگرانی‌های عمومی درباره افزایش قبوض انرژی و مخالفت‌ها با ساخت دیتاسنترهای جدید روی زمین، جابه‌جایی این زیرساخت‌ها به فضایی که بسیار دورتر از جمعیت انسانی است، به گزینه‌ای جذاب برای شرکت‌های فناوری تبدیل شده است.

گوگل تنها شرکتی نیست که این مسیر را دنبال می‌کند؛ استارتاپ Starcloud با حمایت انویدیا در دسامبر سال گذشته توانست برای اولین‌بار یک مدل هوش مصنوعی را از داخل فضا آموزش دهد. «ایلان ماسک» نیز در ماه ژوئن از ماهواره هوش مصنوعی اسپیس‌ایکس با عنوان «AI1» (معروف به Starmind) رونمایی کرد.

نخستین مرحله از آزمایش‌های میدانی گوگل شامل صعود ۱۰ دقیقه‌ای فضاپیما به مدار پایینی زمین بود. در این بازه، فضاپیما ارتعاشات شدیدی را تحمل کرد و شتاب مداومی معادل ۱۰ برابر نیروی گرانش زمین (10g) را پشت سر گذاشت؛ ضمن اینکه تراشه‌های پردازش تنسور با ضربه‌های لحظه‌ای بین ۵۰ تا ۱۰۰ برابر گرانش زمین مواجه شدند. تیم مهندسی سان‌کچر پیش از پرتاب، تست‌های ارتعاشی سنگینی را برای شبیه‌سازی شرایط واقعی موشک انجام داده بود که تراشه‌ها و بدنه فضاپیما با موفقیت آن را پشت سر گذاشتند.

با استقرار موفقیت‌آمیز این تراشه‌ها در فضا، بخش بعدی پروژه آغاز شده که شامل پایش و سنجش مقاومت پردازنده‌ها در برابر سطوح بالاتر تشعشعات خارج از جو، پرتوهای کیهانی و پدیده‌های خورشیدی مخل سیستم‌های الکترونیکی است. درحالی‌که دیتاسنترهای مستقر در زمین به منابع عظیم انرژی و مقادیر هنگفت آب برای خنک‌سازی محتاج هستند، شرایط در خلأ فضا به کلی متفاوت است. این مأموریت فرصتی است تا گوگل راهکارهای مختلف سرمایش از جمله استفاده ترکیبی از لوله‌های حرارتی و رادیاتورهای ویژه خنک‌سازی را مورد سنجش قرار دهد. براساس برنامه‌ریزی‌های اعلام‌شده، در مأموریت‌های بعدی پروژه سان‌کچر ماهواره‌هایی مجهز به ده‌ها تراشه پردازشی به فضا اعزام می‌شوند تا اتصال با پهنای باند بسیار بالا و فاصله‌های بسیار کوتاه بین پردازنده‌ها مورد ارزیابی قرار گیرد؛ توسعه این فناوری نوین قرار است با ماهواره‌های بیشتر در سال آینده میلادی دنبال شود.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.