پایان خالیفروشی خودرو؟ راهاندازی سامانه جامع عرضه با شناسه یکتا برای خریداران
سخنگوی قوه قضاییه از راهاندازی سامانه جامع عرضه خودرو برای مقابله با خالیفروشی، پیشفروشهای غیرقانونی و تعهدات مازاد بر ظرفیت خودروسازان خبر داد. تاکنون ۸۳ شرکت از مجموع ۱۶۰ شرکت خودروساز و واردکننده به این سامانه پیوستهاند و اطلاعات حدود ۲۵۰۰ خودرو در آن…
خلاصه تحلیلی خبر
سخنگوی قوه قضاییه از راهاندازی سامانه جامع عرضه خودرو برای مقابله با خالیفروشی، پیشفروشهای غیرقانونی و تعهدات مازاد بر ظرفیت خودروسازان خبر داد. تاکنون ۸۳ شرکت از مجموع ۱۶۰ شرکت خودروساز و واردکننده به این سامانه پیوستهاند و اطلاعات حدود ۲۵۰۰ خودرو در آن…
موضوعات اصلی: پشتیبانی شبکه، سامانه، خودرو، عرضه، اطلاعات، تعهدات
سخنگوی قوه قضاییه از راهاندازی سامانه جامع عرضه خودرو برای مقابله با خالیفروشی، پیشفروشهای غیرقانونی و تعهدات مازاد بر ظرفیت خودروسازان خبر داد. تاکنون ۸۳ شرکت از مجموع ۱۶۰ شرکت خودروساز و واردکننده به این سامانه پیوستهاند و اطلاعات حدود ۲۵۰۰ خودرو در آن ثبت شده است. قرار است نواقص سامانه تا پایان آذرماه ۱۴۰۵ برطرف شود و امکان دریافت شناسه یکتا برای خریداران فراهم شود.
علی کاظمی، سخنگوی قوه قضاییه، با اشاره به افزایش تخلفات در بازار فروش و پیشفروش خودرو اعلام کرد که دادستانی تهران برای مقابله با کلاهبرداری، خالیفروشی و ایجاد تعهدات خارج از ظرفیت واقعی شرکتهای خودروسازی، راهاندازی سامانه جامع عرضه خودرو را پیگیری کرده است.
به گفته کاظمی، برخی شرکتهای فعال در حوزه تولید، مونتاژ و واردات خودرو با فروش محصولاتی که امکان تحویل آنها را در موعد مقرر ندارند، مشکلات گستردهای برای خریداران ایجاد کردهاند. چنین اقداماتی در مواردی به تشکیل پروندههای قضایی و افزایش شکایتهای مردمی منجر شده است.
در همین راستا، دادستانی تهران با همکاری وزارت صنعت، معدن و تجارت، ایجاد یک سامانه متمرکز برای نظارت بر فرایند عرضه خودرو را در دستور کار قرار داده است. نسخه آزمایشی این سامانه از تابستان ۱۴۰۵ راهاندازی شده، اما هنوز به مرحله بهرهبرداری کامل نرسیده است.
ثبتنام ۸۳ شرکت خودروساز و واردکننده در سامانه جامع عرضه خودرو
سخنگوی قوه قضاییه با تشریح آخرین وضعیت سامانه اعلام کرد که برای ۱۶۰ شرکت خودروساز و واردکننده خودرو، نامه الزام به عضویت در سامانه ارسال شده است.
بااینحال، تاکنون تنها ۸۳ شرکت مراحل عضویت را انجام دادهاند؛ به عبارت دیگر، حدود ۵۲ درصد شرکتهای مشمول به این سامانه پیوستهاند و ۷۷ شرکت دیگر هنوز عضویت خود را تکمیل نکردهاند.
براساس اطلاعات ارائهشده، مشخصات حدود ۲۵۰۰ خودرو نیز در سامانه ثبت و بارگذاری شده است.
هدف از گردآوری این اطلاعات، ایجاد امکان نظارت متمرکز بر عرضه خودرو و بررسی تناسب میان ظرفیت واقعی شرکتها و تعهداتی است که در طرحهای فروش و پیشفروش ایجاد میکنند.
با اجرایی شدن کامل سامانه، انتظار میرود نهادهای نظارتی بتوانند پیش از شکلگیری تعهدات غیرقابل انجام، وضعیت عرضه خودرو توسط شرکتها را بررسی کنند.
صدور شناسه یکتا برای خریداران خودرو
یکی از مهمترین قابلیتهای پیشبینیشده برای سامانه جامع عرضه خودرو، اختصاص شناسه یکتا به خریداران است.
به گفته کاظمی، پس از تکمیل سامانه، قرار است خریداران هنگام ثبت خرید خودرو شناسهای اختصاصی دریافت کنند تا بتوانند وضعیت معامله و تعهدات مربوط به تحویل خودرو را پیگیری کنند.
این شناسه میتواند به ثبت و رهگیری اطلاعات مربوط به خرید کمک کند و از بروز مشکلاتی مانند فروش خارج از ظرفیت یا ثبت تعهدات نامشخص جلوگیری کند.
البته جزئیات فنی نحوه صدور شناسه، شیوه استعلام آن توسط خریداران و اطلاعات قابل مشاهده در سامانه هنوز بهصورت کامل اعلام نشده است.
بنابراین، تا زمان انتشار دستورالعمل اجرایی نمیتوان با قطعیت درباره نحوه استفاده عمومی از سامانه و امکانات نهایی آن اظهارنظر کرد.
مقابله با پیشفروش خودروهای ناموجود و تعهدات مازاد بر ظرفیت
یکی از مشکلات بازار خودرو طی سالهای گذشته، پیشفروش محصولاتی بوده که شرکتهای عرضهکننده امکان تأمین یا تحویل بهموقع آنها را نداشتهاند.
در چنین شرایطی، برخی متقاضیان با پرداخت مبالغ قابلتوجه، ماهها یا حتی سالها برای دریافت خودرو منتظر ماندهاند. این وضعیت علاوه بر ایجاد خسارت مالی برای خریداران، به افزایش پروندههای حقوقی و کیفری در حوزه فروش خودرو منجر شده است.
سامانه جامع عرضه خودرو با هدف کاهش این مشکلات طراحی شده و قرار است اطلاعات مربوط به عرضه و تعهدات شرکتها را در بستری متمرکز ثبت کند.
با استفاده از این سازوکار، امکان مقایسه تعداد خودروهای عرضهشده با ظرفیت اعلامشده شرکتها فراهم میشود و نهادهای نظارتی میتوانند در صورت مشاهده مغایرت، موضوع را بررسی کنند.
بااینحال، موفقیت سامانه در جلوگیری از خالیفروشی به صحت اطلاعات ثبتشده، میزان اتصال آن به دادههای واقعی تولید و واردات و همچنین نحوه نظارت بر عملکرد شرکتها وابسته خواهد بود.
مهلت وزارت صمت برای تکمیل سامانه تا پایان آذر ۱۴۰۵
کاظمی با اشاره به نواقص موجود در سامانه جامع عرضه خودرو اعلام کرد که در نشست دادستان عمومی و انقلاب تهران با معاونان وزارت صمت، مقرر شده است ایرادات و مشکلات سامانه حداکثر تا پایان آذرماه ۱۴۰۵ برطرف شود.
بر این اساس، وزارت صمت فرصت دارد زیرساختهای لازم را برای بهرهبرداری کامل از سامانه فراهم کند و مقدمات ثبت اطلاعات و صدور شناسه یکتا را تکمیل کند.
از سوی دیگر، شرکتهای خودروساز و واردکننده نیز باید فرایند عضویت و ثبت اطلاعات مربوط به عرضه محصولات خود را انجام دهند.
با توجه به اینکه تاکنون ۷۷ شرکت مشمول هنوز به سامانه نپیوستهاند، تکمیل فرایند عضویت شرکتها یکی از موضوعاتی است که باید در ادامه اجرای این طرح مورد توجه قرار گیرد.
آیا سامانه جامع عرضه خودرو میتواند جلوی کلاهبرداری را بگیرد؟
راهاندازی سامانه جامع عرضه خودرو میتواند گامی در جهت افزایش شفافیت معاملات و نظارت بر تعهدات خودروسازان باشد؛ اما صرف ثبت اطلاعات در یک سامانه به معنای حذف کامل تخلفات نخواهد بود.
برای اثربخشی این طرح، ضروری است اطلاعات مربوط به ظرفیت تولید، موجودی خودروهای وارداتی، قراردادهای فروش و تعهدات قبلی شرکتها بهصورت دقیق و قابل راستیآزمایی ثبت شود.
همچنین باید مشخص شود که در صورت فروش خودرو خارج از ظرفیت، اعلام اطلاعات نادرست یا تأخیر در اجرای تعهدات، چه اقداماتی از سوی مراجع نظارتی انجام خواهد شد.
نکته دیگر، میزان دسترسی خریداران به اطلاعات سامانه است. اگر متقاضیان بتوانند پیش از پرداخت وجه، مجاز بودن طرح فروش و وضعیت عرضه خودرو را بررسی کنند، احتمال گرفتار شدن در طرحهای فروش غیرمعتبر کاهش خواهد یافت.
در نهایت، سامانه جامع عرضه خودرو قرار است با افزایش نظارت بر فعالیت خودروسازان و واردکنندگان، از تکرار بخشی از تخلفات بازار جلوگیری کند. بااینحال، باید منتظر ماند و دید آیا وزارت صمت میتواند تا پایان آذرماه نواقص آن را برطرف کند و امکان استعلام واقعی وضعیت خرید را در اختیار مصرفکنندگان قرار دهد یا خیر.
برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.