چرا پیشگامی در فناوری همیشه مزیت نیست؟
در سالهایی که مسئولیت تصمیمهای تکنولوژی را برعهده داشتهام، بارها با این سؤال مواجه شدهام که آیا باید وارد یک موج جدید شویم یا منتظر بمانیم تا تکلیف آن روشنتر شود. این تصمیم از بیرون ساده به نظر میرسد، اما در عمل یکی از سختترین مسئولیتهای یک مدیر است. ا…
خلاصه تحلیلی خبر
در سالهایی که مسئولیت تصمیمهای تکنولوژی را برعهده داشتهام، بارها با این سؤال مواجه شدهام که آیا باید وارد یک موج جدید شویم یا منتظر بمانیم تا تکلیف آن روشنتر شود. این تصمیم از بیرون ساده به نظر میرسد، اما در عمل یکی از سختترین مسئولیتهای یک مدیر است. ا…
موضوعات اصلی: پشتیبانی شبکه، هوش مصنوعی، تغییر، فناوری، کند، تکنولوژی
در سالهایی که مسئولیت تصمیمهای تکنولوژی را برعهده داشتهام، بارها با این سؤال مواجه شدهام که آیا باید وارد یک موج جدید شویم یا منتظر بمانیم تا تکلیف آن روشنتر شود. این تصمیم از بیرون ساده به نظر میرسد، اما در عمل یکی از سختترین مسئولیتهای یک مدیر است. اگر تغییر مهمی را دیر تشخیص دهید، ممکن است چند سال بعد با هزینهای چندبرابر برای جبران عقبماندگی تلاش کنید. اگر هم بیش از حد تحتتأثیر هیجان بازار قرار بگیرید، منابع سازمان را صرف فناوری میکنید که هیچ مسئله مهمی را حل نمیکند.
به همین دلیل، رصد موجهای تکنولوژی برای مدیران یک انتخاب لوکس نیست؛ بخشی از مسئولیت آنهاست. اما بین دیدن یک موج، شناختن آن و پریدن داخل آن تفاوت بزرگی وجود دارد.
تاریخ کسبوکار پر از شرکتهایی است که یک تغییر تکنولوژیک را دیر فهمیدند. تجارت الکترونیکی، رایانش ابری و شبکههای اجتماعی صرفا ابزارهایی تازه نبودند؛ ساختار هزینه، کانال توزیع و مدل رقابت در بعضی صنایع را تغییر دادند. شرکتهایی که این تحولات را نادیده گرفتند، فقط یک فناوری را از دست ندادند؛ قواعد تازهی بازار را دیرتر از دیگران آموختند.
در مقابل، شرکتهای زیادی هم بهدلیل ترس از عقبماندن وارد فناوریهایی شدند که هیچ مسئله مشخصی برایشان حل نمیکرد. نمونه شناختهشده آن، پلتفرم تریدلنز بود که آیبیام و مرسک با استفاده از بلاکچین برای صنعت حملونقل دریایی ایجاد کردند. مسئله واقعی بود، بازیگران کوچک نبودند و فناوری هم جدی گرفته شده بود. بااینحال، مرسک اعلام کرد این پلتفرم نتوانسته به سطح لازم از همکاری فراگیر در صنعت و توجیه تجاری برسد و فعالیت آن متوقف شد. فناوری معتبر، سرمایهگذاری جدی و حضور برندهای قدرتمند، بدون مدل پذیرش و ارزش اقتصادی کافی، موفقیت را تضمین نمیکند. [گزارش رسمی مرسک]
من این موضوع را در تجربه کاری خودم از فاصله نزدیکتری دیدهام. در XNETمارکت، توسعه شبکهی نقاط فروش در ظاهر یک پروژه تکنولوژی بود. لازم بود محصول، معماری و ارتباط با سیستمهای فروشگاهی را توسعه دهیم تا بتوانیم تعداد بیشتری نقطه فروش را به شبکه اضافه کنیم. از دید فنی، بخش زیادی از مسیر قابلحل بود. میتوانستیم نرمافزار را بسازیم، ظرفیت را افزایش دهیم و برای مقیاس بالاتر آماده شویم.
اما سرعت واقعی توسعه فقط به آمادگی تیم تکنولوژی وابسته نبود. هر نقطه جدید به همکاری شریک تجاری، آمادگی عملیاتی، هماهنگی میان چند مجموعه و توان استقرار در دنیای واقعی نیاز داشت. در چنین شرایطی، سریعترشدن تیم مهندسی لزوما کل سیستم را سریعتر نمیکرد. گاهی گلوگاه در جایی بیرون از کد قرار داشت.
آنجا دوباره برای من روشن شد که تکنولوژی بهتنهایی یک سیستم را تغییر نمیدهد. اگر مدل تجاری، عملیات، شریک بیرونی و سازوکار اجرا همزمان حرکت نکنند، بهترین محصول فنی هم به نتیجه موردانتظار نمیرسد. این تجربه امروز روی نحوه تصمیمگیری من درباره هوش مصنوعی نیز اثر گذاشته است. هر زمان پیشنهادی برای یک پروژه جدید مطرح میشود، فقط درباره امکان فنی آن سؤال نمیکنم. میخواهم بدانم چه کسی قرار است از خروجی آن استفاده کند، کدام فرایند باید تغییر کند و آیا سازمان برای پذیرفتن این تغییر آماده است یا نه.
بعد از آن، زمان ورود اهمیت پیدا میکند. درستبودن یک فناوری به این معنا نیست که امروز زمان مناسبی برای سرمایهگذاری گسترده روی آن است. ورود خیلی زود ممکن است شرکت را مجبور کند هزینه ناپختگی ابزارها، کمبود نیروی متخصص و تغییر مداوم استانداردها را بپردازد. ورود خیلی دیر نیز میتواند فرصت یادگیری و ایجاد مزیت رقابتی را از بین ببرد.
در تجربه من، یک مدیر نباید تلاش کند در همهچیز پیشگام باشد. باید آگاهانه انتخاب کند در کدام حوزه زودتر از بازار حرکت کند و در کدام حوزه بهعنوان دنبالکنندهای سریع وارد شود. پیشگامبودن همیشه نشانه جسارت نیست؛ گاهی فقط بیانضباطی در تخصیص سرمایه است. دنبالکنندهبودن هم همیشه نشانه ضعف نیست؛ گاهی هوشمندانهترین تصمیم ممکن است.
در XNET، هوش مصنوعی یک موضوع حاشیهای یا صرفا تبلیغاتی نیست و به یکی از محورهای اصلی استراتژی تکنولوژی تبدیل شده است. بااینحال، دسترسی به یک مدل هوش مصنوعی بهتنهایی برای ما مزیت رقابتی ایجاد نمیکند. رقبا هم دیر یا زود میتوانند به همان مدلها و ابزارها دسترسی داشته باشند.
مزیت واقعی زمانی شکل میگیرد که مدل با داراییهای خاص کسبوکار ترکیب شود: رفتار واقعی کاربران، داده کالا، شناخت بازار ایران، شبکه فروشندگان و توان اجرای عملیاتی در مقیاس بزرگ. مدل را میتوان خرید یا از طریق یک سرویس دریافت کرد، اما داده، تجربه و توان اجرای انباشتهشده را نمیتوان به همان سادگی کپی کرد.
بنابراین، کسبوکار نباید با هر موج خبری استراتژی خود را تغییر دهد، اما حق ندارد آن موج را هم نادیده بگیرد. راه درست، ساختن قابلیتی دائمی برای رصد فناوری، اجرای آزمایشهای محدود و تصمیمگیری براساس شواهد است. آزمایشها باید سریع و کمهزینه باشند تا سازمان بتواند یاد بگیرد، اما سرمایهگذاری بزرگ باید زمانی انجام شود که اثر اقتصادی یا اهمیت استراتژیک فناوری تا حد قابلقبولی روشن شده باشد.
وظیفه مدیر این نیست که زودتر از همه نام فناوریهای جدید را تکرار کند. وظیفه او این است که تشخیص دهد کدام موج قواعد بازی را تغییر خواهد داد، چه زمانی باید وارد آن شد و چگونه میتوان آن را به یک مزیت واقعی برای کسبوکار تبدیل کرد.
برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.