اولین مجموعه بزرگ از داده‌های تلسکوپ اقلیدس با رصد ۹۰۰ میلیون کهکشان منتشر شد

تلسکوپ فضایی اقلیدس (Euclid) که با مأموریت ساخت بزرگ‌ترین نقشه سه‌بعدی جهان به فضا پرتاب شده، حالا به وعده خود عمل کرده است. آژانس فضایی اروپا (ESA) اولین مجموعه بزرگ از داده‌های این تلسکوپ فضایی را منتشر کرده که شامل رصد بیش از ۹۰۰ میلیون کهکشان و ۶۰ میلیون منبع نوری تغذیه‌شده توسط سیاه‌چاله‌ها در کیهان اولیه است.

«کارول ماندل»، مدیر علوم آژانس فضایی اروپا، در بیانیه‌ای گفته این یافته‌ها به شکلی «فراتر از تصاویر زیبا» هستند. او این رصدها را یک نقطه عطف علمی بزرگ در مطالعه کیهان می‌داند. به گفته ماندلاین مجموعه دادهبزرگ‌ترین کاوش فضایی در نوع خود محسوب می‌شود و پایه‌های اکتشافات آینده را شکل می‌دهد.

ثبت رکورد در شکار «حلقه‌های اینشتین» توسط تلسکوپ فضایی اقلیدس

همگرایی‌های گرانشی(Gravitational lenses) بزرگ‌ترین ذره‌بین‌های طبیعت هستند. این «حلقه‌های اینشتین» که نام آنها از «آلبرت اینشتین»، پیش‌بینی‌کننده وجودشان گرفته‌ شده، زمانی رخ می‌دهند که اجرام بسیار پرجرم مانند کهکشان‌های بزرگ، بافت فضا-زمان را خم می‌کنند. این انحنای کیهانی باعث می‌شود نور ساطع‌شده از اجرام پشت آنها بزرگ‌تر و گاهی چندبرابر دیده شود.

تلسکوپ اقلیدس در داده‌های خود، بیش از ۱۵ هزار کاندید قوی برای همگرایی گرانشی را کشف کرده است. این عدسی‌های کیهانی به اخترشناسان اجازه می‌دهند دید بسیار واضح‌تری از اعماق جهان داشته باشند؛ وضوحی که هیچ تلسکوپی به تنهایی قادر به ثبت آن نیست.

«ناتالی لاینز»، عضو کنسرسیوم اقلیدس در دانشگاه پورتسموث بریتانیا، یادآور شده که دانشمندان بیش از ۱۰ سال قبل پیش‌بینی کرده بودند اقلیدس انقلابی در کشف همگرایی‌های قوی ایجاد خواهد کرد و اکنون آن روز فرا رسیده است.

ثبت کهکشان‌های مارپیچی و حلقوی با بالاترین وضوح

در میان تصاویر منتشرشده، کهکشان مارپیچی Messier 81 یا M81 نیز دیده می‌شود که یکی از درخشان‌ترین کهکشان‌های آسمان است. این کهکشان با بازوهای مارپیچی که تا هسته روشن آن امتداد پیدا کرده‌اند، به عنوان یک «کهکشان مارپیچی طرح بزرگ» شناخته می‌شود. میدان دید گسترده اقلیدس این کهکشان را در کنار کهکشان بیضوی NGC 3077 و ابرهای غبار میان‌ستاره‌ای به تصویر کشیده است.

علاوه‌براین، اقلیدس تصویری از نمای نزدیک و با بالاترین وضوح از کهکشان حلقوی NGC 1291 ملقب به «چشم طلایی» ثبت کرده است. این کهکشان در فاصله ۳۳ میلیون سال نوری از زمین قرار دارد. کهکشان‌های حلقوی دارای یک برآمدگی مرکزی هستند که از حلقه ستارگان اطراف خود جدا شده است؛ اخترشناسان می‌گویند این ساختار زمانی شکل می‌گیرد که یک کهکشان کوچک‌تر از میان یک کهکشان بزرگ‌تر عبور می‌کند.

تکمیل نقشه کیهان با پیمایش گسترده و عمیق

این داده‌ها که طی ۱۳ ماه جمع‌آوری شده‌اند، بخشی از آسمان را پوشش می‌دهد که حدود ۹۵۰۰ برابر بزرگ‌تر از ماه کامل است و حدود ۱۴ درصد از کل مساحتی را شامل می‌شود که اقلیدس در مأموریت شش‌ساله خود بررسی خواهد کرد. هر جرم آسمانی مانند یک «قطعه پازل» است که امضای نوری یا طیف خاص خود را دارد و اطلاعاتی درباره ترکیب و فاصله آن تا زمین به دانشمندان می‌دهد.

دانشمندان اکنون می‌توانند از ۱.۷ میلیون گیگابایت داده اقلیدس برای قرار دادن این اجرام در یک مدل سه‌بعدی از جهان استفاده کنند.

در کنار این مورد که برای نقشه‌برداری از بخش‌های وسیع آسمان شمالی طراحی شده، برای اقلیدس برنامه دیگری با عنوان «پیمایش عمیق» نیز در نظر گرفته شده که در آن حدود ۱۰ درصد از زمان رصد تلسکوپ صرف مشاهدات مکرر از سه نقطه نسبتاً کوچک آسمان خواهد شد. با توجه به این نکته که حدود ۸۵ درصد از کل پیمایش این تلسکوپ فضایی باقی مانده، اقلیدس در مسیر جمع‌آوری یکی از جامع‌ترین مجموعه‌داده‌های جهان قرار دارد تا جامعه علمی بتواند با استفاده از آنها به کشفیات خارق‌العاده‌ای دست پیدا کند.

برای ارزیابی پایداری، امنیت و نگهداری این زیرساخت، راهنمای پشتیبانی شبکه را نیز مطالعه کنید.