در شرایطی که تلفن و اینترنت به بخش جدایی‌ناپذیر زندگی روزمره مردم، فعالیت کسب‌وکارها، آموزش، ارتباطات خانوادگی و دریافت خدمات عمومی تبدیل شده است، سرقت کابل‌های مخابراتی دیگر صرفاً یک سرقت تجهیزات یا خسارت به اموال یک شرکت محسوب نمی‌شود؛ بلکه اقدامی است که می‌تواند ارتباط یک محله یا حتی هزاران مشترک را به‌طور هم‌زمان قطع کند.

ماجرا از جایی نگران‌کننده‌تر می‌شود که پس از سرقت کابل‌ها، مشترکان برای بازگشت خدمات ارتباطی با انتظارهای طولانی روبه‌رو می‌شوند؛ گاهی تلفن ثابت و اینترنت یک منطقه برای مدت طولانی از دسترس خارج می‌شود و پیگیری‌های مکرر مردم نیز لزوماً به معنای رفع سریع مشکل نیست.

این در حالی است که مشترکان نقشی در وقوع این سرقت‌ها ندارند، اما نخستین گروهی هستند که هزینه واقعی آن را با قطع ارتباطات و اختلال در زندگی و کسب‌وکار خود می‌پردازند.

یک سرقت، قطع ارتباط هزاران مشترک

ابعاد این مشکل به حدی رسیده که مسئولان شرکت مخابرات نیز از تبدیل شدن سرقت کابل‌ها به یک بحران خبر داده‌اند.

داوود زارعیان، معاون ارتباطات شرکت XNET، در مردادماه ۱۴۰۵ با اشاره به گستردگی این سرقت‌ها اعلام کرد که در برخی مناطق، سرقت تنها یک کابل می‌تواند ارتباط حدود ۶ هزار مشترک را قطع کند.

به گفته وی، بازسازی شبکه و برقراری مجدد ارتباط مشترکان به دلیل پیچیدگی عملیات فنی، ممکن است چند روز یا حتی بیشتر زمان ببرد.

این اظهارات نشان می‌دهد که موضوع صرفاً جایگزینی یک قطعه کابل نیست؛ بلکه با تخریب بخشی از زیرساخت ارتباطی، تعداد زیادی از مشترکان هم‌زمان از خدمات خارج می‌شوند و بازسازی شبکه نیازمند عملیات تخصصی و زمان‌بر است.

با این حال، پیچیدگی فنی عملیات بازسازی نمی‌تواند پاسخگوی تمام مطالبات مردم درباره طولانی شدن قطعی‌ها باشد؛ چراکه مشترک انتظار دارد اپراتوری که مسئول ارائه خدمات ارتباطی است، برای شرایط اضطراری نیز برنامه مشخص و زمان‌بندی شفافی داشته باشد.

وقتی سرقت تکرار می‌شود، مردم باید بیشتر منتظر بمانند؟

یکی از بخش‌های قابل تأمل در اظهارات پیشین مسئولان مخابرات، موضوع تکرار سرقت در برخی مناطق است.

داوود زارعیان در توضیح این مسئله گفته بود که در صورت نخستین سرقت، تأمین تجهیزات و برقراری مجدد ارتباط بدون فوت وقت دنبال می‌شود، اما در صورت تکرار سرقت، زمان بازسازی افزایش پیدا می‌کند؛ به‌طوری که در مرتبه سوم ممکن است اتصال مجدد خطوط بین یک هفته تا ۱۰ روز طول بکشد.

وی همچنین از مناطقی سخن گفته بود که فاصله میان بازسازی شبکه و سرقت مجدد کابل‌ها حتی به کمتر از یک شبانه‌روز می‌رسد؛ شرایطی که به گفته او، در برخی موارد باعث می‌شود مخابرات پس از تکرار چندباره سرقت، کابل‌کشی مجدد را در دستور کار قرار ندهد.

اما اینجا یک پرسش جدی مطرح می‌شود: اگر یک منطقه به دلیل تکرار سرقت‌ها از اولویت کابل‌کشی مجدد خارج شود، تکلیف مشترکانی که در آن منطقه زندگی می‌کنند چیست؟ آیا باید تا زمان اجرای پروژه‌های جایگزین، از تلفن ثابت و اینترنت محروم بمانند؟

تعلل در بازسازی شبکه؛ مطالبه‌ای که به شهرستان‌ها هم رسیده است

این مسئله تنها به گلایه‌های پراکنده مشترکان محدود نمانده و حتی مسئولان محلی نیز نسبت به عملکرد مخابرات در بازسازی خطوط آسیب‌دیده انتقاد کرده‌اند.

در شهریورماه ۱۴۰۵، فرماندار شهرستان بهارستان با اشاره به تداوم اختلال در شبکه ارتباطی این منطقه، از تعلل مخابرات در جبران کابل‌های سرقت‌شده انتقاد کرد.

به گفته وی، با وجود تعیین ضرب‌الاجل برای مسئولان مخابرات و برگزاری جلسات و بازدیدهای میدانی، مشکلات ارتباطی مردم همچنان ادامه داشته و اقدام مؤثر و محسوسی برای رفع آن مشاهده نشده است.

فرماندار بهارستان همچنین تأکید کرده بود که بخش قابل توجهی از قطعی‌های ارتباطی، به‌ویژه در نسیم‌شهر، ناشی از سرقت کابل‌های مخابراتی است و بازسازی خطوط باید با سرعت بیشتری دنبال شود.

این نمونه نشان می‌دهد که مسئله سرقت کابل، تنها به وقوع جرم ختم نمی‌شود؛ بلکه نحوه واکنش و سرعت بازسازی شبکه نیز به یکی از محورهای اصلی نارضایتی مردم تبدیل شده است.

مسئولیت مخابرات در قبال مشترکانی که خدمات دریافت نمی‌کنند چیست؟

در کنار ضرورت برخورد با سارقان و مالخران تجهیزات مخابراتی، انتظار می‌رود شرکت XNET درباره مسئولیت خود در قبال مشترکانی که به دلیل سرقت کابل، امکان استفاده از خدمات خریداری‌شده را ندارند، شفاف‌سازی کند.

آیا برای هر منطقه آسیب‌دیده، زمان مشخصی جهت بازسازی شبکه تعیین می‌شود؟ آیا مشترکان می‌توانند از وضعیت خرابی و زمان تقریبی وصل مجدد خطوط خود مطلع شوند؟ در صورت طولانی شدن قطعی، هزینه خدماتی که عملاً در اختیار مشترک قرار نگرفته چگونه محاسبه می‌شود؟

همچنین ضروری است مخابرات درباره سازوکار توقف محاسبه هزینه خدمات در دوره قطعی ناشی از سرقت کابل، جبران خسارت مشترکان و امکان ارائه راهکارهای جایگزین ارتباطی توضیح دهد.

پیش‌تر نیز شرکت مخابرات در اطلاعیه‌ای از مشترکانی که خطوط تلفن ثابت آن‌ها به دلیل سرقت کابل یا تجهیزات قطع شده بود، خواسته بود خرابی خود را از طریق سامانه ۲۰۱۱۷ ثبت کنند تا موضوع از سوی بخش فنی بررسی و در صورت تأیید، اقدامات لازم از جمله پیگیری توقف محاسبه آبونمان انجام شود.

فیبرنوری راه‌حل بلندمدت است؛ اما مردم امروز چه کنند؟

مسئولان مخابرات، توسعه فیبرنوری و جایگزینی تدریجی شبکه‌های قدیمی مسی را یکی از راهکارهای کاهش آسیب‌پذیری زیرساخت در برابر سرقت عنوان می‌کنند.

بدون تردید نوسازی شبکه و کاهش وابستگی به کابل‌های مسی می‌تواند در بلندمدت بخشی از این مشکل را برطرف کند، اما اجرای پروژه‌های فیبر نوری زمان‌بر است و نمی‌تواند پاسخ فوری به نیاز مشترکانی باشد که همین امروز تلفن و اینترنت ندارند.

از سوی دیگر، حفاظت از تجهیزات، افزایش نظارت بر نقاط آسیب‌پذیر، همکاری با نیروی انتظامی برای شناسایی سارقان و مالخران، استفاده از تجهیزات مقاوم‌تر و ایجاد مسیرهای جایگزین برای برقراری ارتباط، اقداماتی است که نباید تا تکمیل پروژه‌های توسعه‌ای به تعویق بیفتد.

در این میان، برخورد با خریداران کابل‌های سرقتی نیز اهمیت ویژه‌ای دارد؛ چراکه بدون وجود بازار خرید و فروش این تجهیزات، انگیزه اقتصادی سرقت تا حد زیادی کاهش خواهد یافت.

مردم نباید قربانی ضعف حفاظت از زیرساخت‌های ارتباطی شوند

سرقت کابل‌های مخابراتی فقط خسارت مالی به یک شرکت وارد نمی‌کند؛ یک تماس ضروری، فعالیت یک کسب‌وکار، ارتباط یک خانواده و دسترسی یک شهروند به خدمات آنلاین نیز ممکن است در نتیجه همین سرقت مختل شود.

از این رو، انتظار می‌رود شرکت XNET به جای بسنده کردن به اعلام آمار سرقت‌ها و اشاره به دشواری تأمین تجهیزات، برنامه‌ای شفاف برای کاهش زمان قطعی، بازسازی فوری خطوط و پاسخگویی به مشترکان ارائه کند.

همچنین سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی باید مشخص کند چه سازوکاری برای نظارت بر مدت زمان رفع خرابی‌های ناشی از سرقت کابل و رسیدگی به شکایت مشترکانی که برای مدت طولانی از خدمات محروم می‌مانند، در نظر گرفته شده است.

در نهایت، پرسش اصلی این است: وقتی مخابرات از وقوع سرقت کابل‌ها و پیامدهای گسترده آن اطلاع دارد، چرا هنوز در برخی مناطق مردم باید تاوان ضعف حفاظت از زیرساخت و کندی بازسازی شبکه را با قطع طولانی‌مدت ارتباطات خود بپردازند؟

انتهای پیام

گزارش از سارا استوار