یک سیارک، رفتاری شبیه دنباله‌دار

سیارک ۶۹۹۳ که با نام 1995 BJ4 هم شناخته می‌شود، در کمربند سیارک‌ها بین مریخ و مشتری قرار دارد. در تصاویر تابستان امسال، این جسم موادی از خود منتشر کرده و دُمی مانند دنباله‌دارها ساخته است. ستاره‌شناسان فعلاً آن را یک «سیارک فعال» می‌نامند، اما ممکن است به خانواده کوچک دنباله‌دارهای کمربند اصلی بپیوندد.

اگر ماهیت دنباله‌داری این جسم — با دُمی که از بخارشدن یخ سطح آن توسط نور خورشید ایجاد می‌شود — تأیید شود، 1995 BJ4 بزرگ‌ترین دنباله‌دار کمربند اصلی شناخته‌شده خواهد بود. قطر آن حدود ۱۲ کیلومتر است و از ۹۹ درصد سیارک‌ها بزرگ‌تر است. این سیارک همچنین دورتر از بیشتر سیارک‌های فعال شناخته‌شده از خورشید حرکت می‌کند.

چگونه کشف شد؟

پژوهشگران دانشگاه آریزونای شمالی و مؤسسات دیگر با استفاده از مشاهدات «تأسیسات گذرای زویکی» (Zwicky Transient Facility) این فعالیت را کشف کردند. مطالعه آن‌ها در ۲۲ اکتبر ۲۰۲۶ در پایگاه arXiv منتشر شد و هنوز داوری همتا نشده است.

کشف این سیارک از طریق یک سیستم خودکار به نام «سامانه پردازش هشدار اعلان منظومه شمسی» انجام شد. پژوهشگران یک مدل یادگیری ماشینی را آموزش دادند تا ظاهر مبهم سیارک‌های فعال را تشخیص دهد. در ۵ اوت، این مدل تصویری از 1995 BJ4 را با اطمینان ۹۹.۹ درصد شناسایی کرد. تیم سپس مشاهدات قبلی را بررسی کرد و دریافت دُم از ۲۵ ژوئن ۲۰۲۶ در تصاویر دیده می‌شده است. این دُم باریک و مستقیم، حداقل ۳۲ ثانیه قوسی فراتر از بدنه اصلی کشیده شده است.

چه چیزی سیارک را فعال کرده؟

پژوهشگران چند توضیح را بررسی کردند. یکی از فرضیه‌هایی که رد شد، این بود که چرخش سیارک مواد را به فضا پرتاب می‌کند؛ اما 1995 BJ4 هر ۳.۹ ساعت یک دور می‌چرخد که برای ایجاد چنین پدیده‌ای کافی نیست.

دو احتمال دیگر هنوز باقی است

برخورد با یک سنگ فضاییاگر برخوردی رخ داده باشد، گرد و غبار به‌تدریج در فضا پخش می‌شود و دُم در طول زمان محو می‌شود. چون سیارک در ژوئن و ژوئیه کمی روشن‌تر از اوت و سپتامبر بوده، این می‌تواند نشانه‌ای از برخورد و پراکندگی تدریجی گرد و غبار باشد.

تصعید (بخارشدن) یخگرم شدن یخ مدفون توسط نور خورشید می‌تواند موادی را از سطح به فضا ببرد و کما و دُمی مانند دنباله‌دارها بسازد.

بنابراین هم برخورد و هم تصعید هنوز ممکن‌اند و ماهیت واقعی این سیارک فعال فعلاً یک راز است.

یک دنباله‌دار کمربند اصلی رکوردشکن؟

اگر مشخص شود دُم ناشی از تصعید است، 1995 BJ4 بزرگ‌ترین دنباله‌دار کمربند اصلی شناخته‌شده خواهد بود و دورترین مدار را در میان آن‌ها دارد. نزدیک‌ترین فاصله آن به خورشید (حضیض) حدود ۲.۸۵ برابر فاصله زمین تا خورشید است و در لبه بیرونی کمربند اصلی سیارک‌ها می‌گردد.

نگاه به سال ۲۰۲۷

پژوهشگران می‌گویند مشاهدات ادامه‌دار برای فهم عامل این فعالیت حیاتی است. 1995 BJ4 در ژانویه ۲۰۲۷ به حضیض می‌رسد؛ اگر نور خورشید یخ را بخار کند، ستاره‌شناسان ممکن است افزایش فعالیت را ببینند. اما اگر دُم به محو شدن ادامه دهد، این احتمال برخورد را تقویت می‌کند.

دانشمندان همچنین امیدوارند درباره ترکیب این سیارک بیشتر بدانند. رنگ و بازتاب‌پذیری آن به‌راحتی در طبقه‌بندی‌های موجود نمی‌گنجد و درباره محتوای سطح آن ابهام وجود دارد.

انتهای پیام