این هشدار پس از آن مطرح شد که سوپرمارکت‌های دست‌کم ۱۲ کشور اروپایی در ماه‌های اکتبر و نوامبر هدف حملات سایبری قرار گرفتند و فرانسه بیشترین آسیب را متحمل شد.

لپاسار در گفت‌وگو با خبرگزاری فرانسه گفت: «امنیت نباید و نمی‌تواند موضوعی باشد که بعداً به آن فکر کنیم.» او افزود: «امروز یخچال‌ها هدف بودند، فردا می‌تواند روترها باشد، پس‌فردا ممکن است لوازم خانگی باشند و همین‌طور ادامه پیدا کند.»

به گفته مدیر اجرایی ENISA، بسیاری از این رخدادها قابل پیشگیری هستند، اما تحقق این هدف به سرمایه‌گذاری بیشتر در حوزه امنیت سایبری نیاز دارد. او با اشاره به چشم‌انداز تهدیدهای سایبری گفت که وضعیت موجود چندان امیدوارکننده نیست.

گسترش تهدیدها با کمک هوش مصنوعی

گزارش سالانه ENISA از مجموعه‌ای از رخدادهای سایبری در اروپا خبر می‌دهد؛ از آسیب‌پذیری در زبان برنامه‌نویسی PHP که برخی دولت‌های اروپایی را وادار کرد برای جلوگیری از سوءاستفاده هکرها، وب‌سایت‌های خود را موقتاً از دسترس خارج کنند، تا حملات به یخچال‌های سوپرمارکت‌ها و بانک‌های خون در فرانسه و هشت کشور دیگر که از ضعف نرم‌افزارهای قدیمی ناشی شده‌اند.

این گزارش تأکید می‌کند که تهدیدهای سایبری در حال تحول هستند و هوش مصنوعی نیز به سرعت توانایی مهاجمان و مدافعان را در شناسایی و بهره‌برداری از آسیب‌پذیری‌ها افزایش می‌دهد. در چنین شرایطی، سازمان‌ها ناچارند خود را با پیشرفت مدل‌های هوش مصنوعی هماهنگ کنند.

لپاسار گفت رخدادهای اخیر، از جمله حملات به سامانه‌های سرمایشی در کشورهای اتحادیه اروپا، شکاف‌های عملیاتی و ضرورت تبادل و هماهنگی به‌موقع اطلاعات را آشکار کرده‌اند.

ENISA هوش مصنوعی را عاملی می‌داند که توانایی هر دو طرف در رقابت سایبری را افزایش می‌دهد. بر اساس گزارش این آژانس، داده‌های گردآوری‌شده از سوی پژوهشگران نشان می‌دهد فاصله زمانی میان کشف یک آسیب‌پذیری و تبدیل آن به ابزاری برای حمله، به نزدیک صفر رسیده است. این روند ممکن است در آینده فرصت سازمان‌ها برای ایمن‌سازی سامانه‌های خود پس از راه‌اندازی را به‌شدت کاهش دهد.

در مقابل، مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی می‌توانند با کاهش زمان شناسایی و رفع آسیب‌پذیری‌ها، به شرکت‌ها کمک کنند پیش از سوءاستفاده مهاجمان، نقاط ضعف سامانه‌های خود را پیدا و برطرف کنند.

با این حال، گزارش هشدار می‌دهد که مهاجمان نیز از این فناوری برای تقویت ابزارهای خود استفاده خواهند کرد. ابزارهای هوش مصنوعی امکان اجرای حملات فیشینگ متقاعدکننده‌تر با استفاده از ویدئو، صدا و پیام‌های جعلی تولیدشده با فناوری دیپ‌فیک را فراهم می‌کنند. مهاجمان همچنین می‌توانند از این ابزارها برای وارد کردن داده‌های نادرست به سامانه‌ها و مختل کردن فعالیت شرکت‌ها استفاده کنند.

عوامل اصلی تهدیدهای سایبری

بر اساس گزارش ENISA، حدود ۵۷.۳ درصد از رخدادهای سایبری ثبت‌شده در سال ۲۰۲۵ تحت تأثیر انگیزه‌های ایدئولوژیک و رویدادهای ژئوپلیتیکی، از جمله جنگ روسیه علیه اوکراین و درگیری‌های خاورمیانه، بوده‌اند؛ هرچند بیشتر این حملات تأثیر محدودی داشته‌اند.

در همین دوره، ۲۹.۳ درصد رخدادها با انگیزه مالی انجام شده‌اند و باج‌افزار همچنان یکی از تأثیرگذارترین تهدیدها برای کسب‌وکارها بوده است.

این آژانس هشدار می‌دهد که سهولت به‌اشتراک‌گذاری باج‌افزار و دیگر ابزارهای مخرب میان مجرمان سایبری، به شکل‌گیری یک اکوسیستم حرفه‌ای برای جرایم سایبری کمک می‌کند.

ENISA همچنین از مشاهده حملاتی با ویژگی‌های مشابه عملیات بازیگران دولتی خبر داده است که با هدف جاسوسی سایبری، جمع‌آوری اطلاعات و سرقت دارایی‌های فکری، کشورهای اروپایی را هدف قرار داده‌اند.

در این میان، هکتیویست‌ها از نظر تعداد حملات سهم قابل توجهی از گزارش‌ها را به خود اختصاص داده‌اند؛ حملاتی که عمدتاً شامل عملیات کم‌اثر انکار سرویس توزیع‌شده یا دیداس (DDoS) هستند.

مقررات سایبری اروپا و شکاف‌های اجرایی

اتحادیه اروپا در سال‌های اخیر مجموعه‌ای از مقررات را برای تقویت امنیت سایبری تدوین کرده است، اما ENISA معتقد است برای مقابله با تهدیدهای فزاینده، اقدامات بیشتری لازم است.

یکی از مهم‌ترین این مقررات، دستورالعمل امنیت شبکه و اطلاعات موسوم به NIS2 است که بخش‌های مختلف اقتصادی را ملزم می‌کند برای حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی، تدابیر امنیتی دیجیتال در نظر بگیرند. این دستورالعمل از اکتبر ۲۰۲۴ لازم‌الاجرا شده، اما هنوز در همه کشورهای عضو اتحادیه اروپا به قوانین داخلی تبدیل نشده است.

حملات اخیر به یخچال‌های سوپرمارکت‌ها در کشورهای اروپایی نیز نشان داد که در زمینه امنیت سایبری برخی بخش‌های اقتصادی و نحوه شناسایی زیرساخت‌های حیاتی، خلأهایی وجود دارد.

کارشناسان امنیت سایبری می‌گویند بسیاری از کسب‌وکارها، از جمله سوپرمارکت‌ها، همچنان با رویکردی سنتی به امنیت نگاه می‌کنند و تمرکز اصلی آن‌ها بر حفاظت مالی است؛ در حالی که امنیت تجهیزات و زیرساخت‌های متصل به تیم‌های نگه‌داری سپرده می‌شود که ممکن است بودجه و اولویت‌های متفاوتی داشته باشند.

قانون تاب‌آوری سایبری اتحادیه اروپا نیز در سال ۲۰۲۴ تصویب شده و قرار است از دسامبر ۲۰۲۷ به‌طور کامل اجرایی شود. این قانون الزامات جدیدی برای گزارش‌دهی از طریق یک درگاه واحد در نظر گرفته تا تبادل اطلاعات و هماهنگی در مواجهه با رخدادهای سایبری تسریع شود.

همچنین قانون همبستگی سایبری که در فوریه سال گذشته لازم‌الاجرا شد، با ایجاد سامانه هشدار امنیت سایبری اروپا، سازوکار اضطراری امنیت سایبری و ذخیره امنیت سایبری اتحادیه اروپا، ظرفیت این بلوک را برای شناسایی، آمادگی و واکنش به تهدیدها افزایش داده است.

کمبود متخصصان امنیت سایبری و هوش مصنوعی

با وجود گسترش چارچوب‌های قانونی و مقرراتی اروپا، ENISA کمبود نیروی انسانی متخصص را یکی از چالش‌های اصلی اجرای مؤثر برنامه‌های امنیت سایبری می‌داند.

گزارش این آژانس نشان می‌دهد سازمان‌ها در بخش‌های مختلف اقتصادی برای جذب و حفظ متخصصان امنیت سایبری با دشواری روبه‌رو هستند. بر اساس مطالعه سرمایه‌گذاری NIS در سال ۲۰۲۵، حدود ۴۵ درصد سازمان‌های بررسی‌شده اعلام کرده‌اند که در یافتن نیروهای دارای مهارت‌های مورد نیاز در حوزه امنیت سایبری مشکل دارند.

ENISA هشدار می‌دهد که تداوم این وضعیت می‌تواند شکاف مهارتی در حوزه امنیت سایبری ایجاد کند و سازمان‌های ثروتمندتر را در رقابت برای جذب نیروهای متخصص، در موقعیت برتری قرار دهد؛ آن هم در شرایطی که شمار نیروی انسانی متخصص در این حوزه محدود است.

این آژانس از کشورهای عضو اتحادیه اروپا خواسته است با گسترش فعالیت‌ها و تقویت برنامه‌های مشترک، برای رفع کمبود مهارت‌ها و افزایش ظرفیت دفاع سایبری خود اقدام کنند.

انتهای پیام