اکنون دو مطالعه جدید که توسط پژوهشگران دانشگاه آزاد برلین در آلمان انجام شده، نشان می‌دهد شانس یافتن حیات در انسلادوس بیش از پیش است. این پژوهشگران در ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶ اعلام کردند که انسلادوس نه تنها ممکن است بیشتر حامی حیات باشد، بلکه فضاپیماهای آینده می‌توانند شواهد آن را راحت‌تر از آنچه تصور می‌شد پیدا کنند. هر دو مقاله داوری‌شده در مجله Science Advances منتشر شده‌اند.

ترکیبات اسپری اقیانوسی

مطالعه اول بر اسپری اقیانوسی متمرکز است که به فضا می‌رسد. بخار آب از اقیانوس زیرسطحی از طریق شکاف‌های پوسته یخی بالا می‌آید و سپس بدون وجود جو قابل توجه، به فضا فوران می‌کند. پیش‌تر تصور می‌شد که قطرات موجود در بخار به‌محض رسیدن به فضا فوراً یخ می‌زنند، اما مطالعه جدید نشان می‌دهد که آنها به‌کندی یخ می‌زنند. به دلیل این کندی، بیشتر اجزای اسپری از یکدیگر جدا می‌شوند. حتی درون یک قطره واحد، نمک‌ها و مولکول‌های آلی به نقاط مختلف آن حرکت می‌کنند. این شامل نمک‌های محلول مانند کلرید سدیم (نمک خوراکی) می‌شود که از کربنات سدیم جدا می‌شود. قطرات در حین حرکت از شکاف‌ها به سرعت تا ۱۰۰۰ کیلومتر بر ساعت می‌رسند و اگر به دیواره شکاف برخورد کنند، به قطعاتی به اندازه چند میکرومتر خرد می‌شوند.

فرانک پستبرگ، دانشمند سیاره‌شناس دانشگاه آزاد برلین و سرپرست این مطالعه، در این باره می‌گوید: «انسلادوس در واقع بخش زیادی از کار آماده‌سازی نمونه‌ها برای تحلیل را که معمولاً در آزمایشگاه‌های شیمی روی زمین نیازمند تلاش زیادی است، برای ما انجام می‌دهد. اجزای اقیانوسی از یکدیگر جدا شده و همزمان در ذرات یخی منفرد متمرکز می‌شوند.»

آسان‌تر شدن کشف شواهد حیات

این مطالعه نشان داد که دانه‌های یخ‌زده از طریق یک فرآیند دو مرحله‌ای تشکیل می‌شوند. ابتدا قطرات بزرگ‌تر و شور در داخل دریچه‌ها و شکاف‌های یخی زیر سطح قمر به‌کندی یخ می‌زنند و محتوای معدنی خود را جدا می‌کنند. تنها بعداً در فضا است که به قطعات کوچک‌تر و از نظر شیمیایی خالص‌تر که کاسینی مشاهده کرده بود، خرد می‌شوند. همه این جداسازی‌ها شناسایی ترکیب قطعات یا مولکول‌های منفرد را آسان‌تر می‌کند و در نتیجه، شناسایی موادی که ممکن است با حیات مرتبط باشند (زیست‌نشانه‌ها) ساده‌تر می‌شود.

مواد بیولوژیکی ممکن است تنها در بخش کوچکی از ذرات اسپری یافت شوند، اما آنها همچنین متمرکزتر و در شکلی نسبتاً خالص خواهند بود که برای شناسایی در حین تحلیل ذرات، سناریویی ایده‌آل است. پستبرگ این را خبری عالی می‌داند و می‌گوید: «این خبر بسیار خوبی در جستجوی حیات است. فضاپیماهای آینده باید بسیاری از ذرات یخی منفرد را در پلوم [فوران] تحلیل کنند. اما اگر به یکی از آنها با مواد میکروبی برخورد کنند، می‌توانند زیست‌نشانه‌ها را با فناوری‌های موجود نسبتاً آسان شناسایی کنند.»

بقای میکروارگانیسم‌ها در اقیانوس انسلادوس

مطالعه دوم بررسی کرد که چگونه میکروارگانیسم‌ها می‌توانند در اقیانوس شور انسلادوس زنده بمانند. این اقیانوس اکسیژن کمی دارد، غلظت کربنات در آن بسیار بالاست و بسیار قلیایی است (با مقادیر pH حدود ۱۰ یا ۱۱). پژوهشگران این شرایط را در آزمایشگاه بازسازی کردند و حتی دریچه‌های گرمابی را که تصور می‌شود در کف اقیانوس وجود دارند، شبیه‌سازی کردند. سپس تیم یک آرکی متان‌ساز به نام Methanothermococcus okinawensis را اضافه کرد؛ یک نوع ارگانیسم ساده که در نزدیکی دریچه‌های گرمابی کف اقیانوس‌های زمین زندگی می‌کند و به اکسیژن نیاز ندارد و تنها به هیدروژن و دی‌اکسید کربن وابسته است. نتیجه شگفت‌انگیز بود: این ارگانیسم‌ها به رشد خود ادامه دادند.

این برخلاف گروه شاهد بود که در یک محیط آزمایشگاهی بهینه با pH بالا و بدون دی‌اکسید کربن محلول نگهداری می‌شدند و از بین رفتند. در شبیه‌سازی انسلادوس، آنها با استفاده از هیدروژن تولیدشده توسط واکنش‌های آب و سنگ، متان تولید کردند و حتی متابولیسم خود را برای مقابله با مقادیر کم دی‌اکسید کربن تطبیق دادند. نوزیر خواجه، یکی از نویسندگان مقاله، می‌گوید: «این واقعاً برای ما غافلگیرکننده بود. این آزمایشی بود که انتظار چنین نتیجه موفقیتی را نداشتیم.» پستبرگ نیز می‌افزاید: «در انسلادوس، شرایط ژئوشیمیایی خاص ممکن است به یکی از قدیمی‌ترین سیستم‌های متابولیکی شناخته‌شده روی زمین اجازه دهد حتی در محیط‌های بسیار قلیایی کار کند. اگرچه این به معنای وجود حیات در قمر زحل نیست، مطالعه اول ما نشان می‌دهد که در صورت وجود حیات، مأموریت‌های فضایی آینده ممکن است شانس خوبی برای یافتن ردپای آن داشته باشند اگر ذرات یخی منفرد از پلوم انسلادوس را تحلیل کنند.»

انتهای پیام