دکتر اسماعیل ثنائی در گفت‌وگو با سیتنا، با بیان اینکه مسئله تعرفه خدمات ارتباطی را نمی‌توان صرفاً به افزایش یا کاهش قیمت اینترنت و تلفن برای مصرف‌کننده محدود کرد، اظهار داشت: آنچه امروز صنعت ارتباطات کشور با آن مواجه است، شکل‌گیری شکافی فزاینده میان درآمد حاصل از خدمات و هزینه واقعی ایجاد، توسعه، نوسازی و نگهداری شبکه است؛ شکافی که در صورت نبود راه‌حل پایدار، آثار آن در کیفیت خدمات، میزان سرمایه‌گذاری و توان فناوری کشور نمایان خواهد شد.

وی افزود: صنعت ارتباطات از معدود صنایعی است که تقریباً هیچ‌گاه نمی‌تواند سرمایه‌گذاری را متوقف کند؛ چراکه فناوری در این حوزه با سرعت بالایی تغییر می‌کند و ظرفیت شبکه باید به‌طور مستمر افزایش یابد، تجهیزات فرسوده جایگزین شوند، فیبر نوری توسعه پیدا کند، مراکز داده و شبکه انتقال ارتقا یابند و نسل‌های جدید فناوری وارد شبکه شوند.

ثنائی ادامه داد: افزایش هزینه نیروی انسانی متخصص، تجهیزات، انرژی، نگهداری، ساختمان، قطعات، نرم‌افزار و خدمات فنی، در کنار تأثیر نرخ ارز بر بخشی از تجهیزات و مواد اولیه، باعث شده است ساختار هزینه صنعت ارتباطات تغییر کند و در چنین شرایطی، اگر تعرفه خدمات متناسب با این تغییرات اصلاح نشود، تعادل اقتصادی شبکه به‌تدریج برهم خواهد خورد.

کاهش سرمایه‌گذاری، حلقه نخست فرسایش شبکه

نایب‌رئیس اتحادیه صادرکنندگان صنعت XNET تأکید کرد: مسئله را نباید با این برداشت ساده کرد که اپراتورها صرفاً به دنبال افزایش درآمد هستند؛ موضوع اساسی‌تر، توان بازتولید سرمایه در صنعت ارتباطات است.

وی گفت: شبکه‌ای که درآمد آن فقط هزینه‌های جاری را پوشش دهد و منابع لازم برای سرمایه‌گذاری آینده را ایجاد نکند، به مرور وارد مسیر فرسایش خواهد شد. نخستین نشانه این فرسایش ممکن است برای مصرف‌کننده محسوس نباشد؛ پروژه‌ها عقب می‌افتند، نوسازی تجهیزات به تعویق می‌افتد، ظرفیت‌های جدید دیرتر ایجاد می‌شوند و برنامه‌های توسعه محدودتر می‌شوند، اما در ادامه آثار آن می‌تواند در کیفیت، سرعت، پایداری و دسترسی کاربران نیز نمایان شود.

ثنائی افزود: از این منظر، تعرفه پایین الزاماً به معنای خدمت ارزان نیست؛ اگر نتیجه آن کاهش سرمایه‌گذاری و افت کیفیت باشد، جامعه در نهایت هزینه این عدم تعادل را به شکل دیگری پرداخت خواهد کرد.

مسئله تعرفه فقط مربوط به اپراتورها نیست

وی با اشاره به زنجیره گسترده صنعت ارتباطات اظهار داشت: یکی از اشتباهات در بررسی اقتصاد ارتباطات این است که تصور کنیم مشکل درآمد و تعرفه فقط به چند اپراتور بزرگ مربوط می‌شود. اپراتور در انتهای یک زنجیره بزرگ صنعتی قرار دارد و پشت توسعه هر شبکه ارتباطی، ده‌ها و گاه صدها تولیدکننده تجهیزات، شرکت دانش‌بنیان، پیمانکار، شرکت نرم‌افزاری، مجموعه فنی و مهندسی، تأمین‌کننده و نیروی متخصص فعالیت می‌کنند.

ثنائی ادامه داد: وقتی توان سرمایه‌گذاری اپراتور کاهش پیدا می‌کند، سفارش تجهیزات کاهش می‌یابد، پروژه‌ها کمتر می‌شوند و قراردادهای توسعه و نگهداری محدود می‌شوند و این فشار به‌تدریج به تمام زنجیره صنعت منتقل خواهد شد.

وی تأکید کرد: بنابراین شکاف میان تعرفه و هزینه تنها یک ناترازی مالی در صورت‌های مالی اپراتورها نیست، بلکه می‌تواند به ناترازی در کل اکوسیستم صنعت ارتباطات تبدیل شود.

کاهش پروژه‌های داخلی، تهدیدی برای تولید و صادرات

نایب‌رئیس اتحادیه صادرکنندگان صنعت XNET با اشاره به اهمیت موضوع برای تولیدکنندگان داخلی گفت: تولید تجهیزات مخابراتی نیازمند تحقیق و توسعه مستمر است و شرکتی که برای نسل بعدی محصول خود سرمایه‌گذاری می‌کند باید اطمینان داشته باشد که بازار داخلی فعال و پروژه‌های توسعه‌ای در جریان است.

وی افزود: اگر بازار برای مدت طولانی کوچک شود، تولیدکننده نیز ناچار به کاهش سرمایه‌گذاری در تحقیق و توسعه خواهد شد و در نهایت ممکن است بخشی از ظرفیت فناوری و نیروی انسانی کشور از دست برود.

ثنائی درباره ارتباط این موضوع با صادرات صنعت مخابرات نیز اظهار داشت: برای حضور موفق یک شرکت ایرانی در بازارهای خارجی، صرف برخورداری از دانش فنی کافی نیست؛ مشتری خارجی به دنبال محصول آزموده‌شده، پروژه مرجع، سابقه بهره‌برداری و تجربه کار در شبکه واقعی است.

وی گفت: بازار داخلی نخستین آزمایشگاه و ویترین صادرات فناوری کشور است. اگر پروژه‌های داخلی توسعه پیدا نکنند، محصولات جدید فرصت بلوغ پیدا نمی‌کنند و شرکت ایرانی امکان ایجاد سابقه و پروژه مرجع قابل اتکا برای حضور در بازارهای منطقه‌ای را از دست می‌دهد.

اصلاح تعرفه باید با تعهد توسعه همراه باشد

ثنائی با تأکید بر اینکه منطقی‌سازی تعرفه به معنای افزایش بی‌قاعده قیمت نیست، تصریح کرد: راه‌حل، ایجاد سازوکاری منطقی، تدریجی و قابل پیش‌بینی برای تعرفه‌گذاری است؛ به‌گونه‌ای که هم مصرف‌کننده بتواند هزینه خدمات خود را مدیریت کند و هم اپراتور امکان برنامه‌ریزی برای سرمایه‌گذاری چندساله داشته باشد.

وی ادامه داد: در مقابل، هرگونه اصلاح تعرفه نیز باید با تعهد روشن اپراتورها به توسعه شبکه، ارتقای کیفیت، افزایش پوشش، نوسازی فناوری و سرمایه‌گذاری واقعی همراه باشد.

نایب‌رئیس اتحادیه صادرکنندگان صنعت XNET افزود: به این ترتیب، اصلاح تعرفه از یک افزایش قیمت ساده به یک رابطه متقابل تبدیل می‌شود؛ درآمد بیشتر برای صنعت در برابر سرمایه‌گذاری بیشتر و کیفیت بهتر برای مردم.

وی درباره حمایت از اقشار آسیب‌پذیر نیز گفت: به جای سرکوب عمومی قیمت می‌توان از سیاست‌های حمایتی هدفمند، بسته‌های پایه و ابزارهای حمایتی استفاده کرد. حمایت از مصرف‌کننده ضروری است، اما این حمایت نباید از محل مستهلک‌شدن سرمایه شبکه تأمین شود.

ارتباطات، زیرساخت سایر بخش‌های اقتصاد

ثنائی با اشاره به نقش زیرساختی شبکه‌های ارتباطی در اقتصاد کشور اظهار داشت: امروز ارتباطات دیگر یک خدمت مستقل در کنار سایر خدمات نیست؛ بانکداری، تجارت، حمل‌ونقل، آموزش، سلامت، دولت الکترونیکی، هوش مصنوعی، رایانش ابری و بخش بزرگی از کسب‌وکارهای نوین بر بستر شبکه ارتباطی فعالیت می‌کنند.

وی افزود: بنابراین تضعیف اقتصاد ارتباطات فقط به این صنعت محدود نمی‌ماند. کشوری که قصد توسعه اقتصاد دیجیتال، هوش مصنوعی و خدمات هوشمند را دارد، به شبکه‌ای نیازمند است که بتواند هر سال از نظر ظرفیت، کیفیت و فناوری رشد کند.

نایب‌رئیس اتحادیه صادرکنندگان صنعت XNET تأکید کرد: نمی‌توان از صنعت انتظار سرمایه‌گذاری مستمر، کیفیت بالاتر، توسعه فیبر، افزایش ظرفیت، فناوری جدید، تولید داخل و حضور در بازارهای صادراتی داشت، اما در طرف دیگر معادله، سازوکار درآمدی آن را مستقل از رشد هزینه‌ها نگه داشت.

ثنائی در پایان گفت: زمان آن رسیده است که موضوع تعرفه از یک بحث مقطعی و واکنشی خارج شود و به بخشی از سیاست بلندمدت توسعه صنعت ارتباطات کشور تبدیل شود. هدف نباید صرفاً افزایش تعرفه باشد، بلکه باید بازگرداندن تعادل به اقتصاد ارتباطات باشد؛ تعادلی که در آن مردم خدمات باکیفیت و قابل اتکا دریافت کنند، اپراتورها امکان توسعه شبکه داشته باشند، تولیدکننده داخلی بازار مناسبی برای فناوری خود پیدا کند و صنعت XNET بتواند با اتکا به یک بازار داخلی پویا، حضور قدرتمندتری در بازارهای منطقه‌ای و صادراتی داشته باشد.

انتهای پیام