مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، «حوزه‌های اولویت‌دار توسعه و کاربست هوش‌مصنوعی در جهان (۲): راهبرد کشورها در انتخاب و درس‌آموخته‌هایی برای ایران» آورده که مطالعه تطبیقی تجارب ۳۰ کشور جهان نشان می‌دهد که انتخاب حوزه‌های اولویت‌دار هوش مصنوعی از سه راهبرد کلان پیروی می‌کند. نخست، «رهبری فناورانه و کسب مزیت رقابتی» که کشورهایی مانند ایالات متحده، چین، آلمان و انگلستان با تمرکز بر تولید پیشرفته، امنیت سایبری و دفاع دنبال می‌کنند. دوم، «بهینه‌سازی حکمرانی، حل کلان مسائل و توسعه قابلیت‌های داخلی» که در کشورهایی نظیر هند، ژاپن و اسکاندیناوی با هدف ارتقای بهره‌وری عمومی، تاب‌آوری ملی و کیفیت زندگی دنبال می‌شود. سوم، «شکل‌دهی و توسعه زیست‌بوم هوش مصنوعی و خلق موتورهای رشد جدید» که کشورهای منطقه مانند عربستان و امارات برای تنوع‌بخشی اقتصادی و گذار از اقتصاد نفتی به کار می‌گیرند.

بر اساس این گزارش، هرچند نمی‌توان اقدامات کشورها را کاملاً ذیل یک راهبرد خاص تفسیر کرد و بسیاری از کشورها ترکیبی از این راهبردها را در پیش می‌گیرند، اما یافته‌ها درباره ایران نشان می‌دهد که راهبرد غالب کشور همچنان در سطح «شکل‌دهی کلی به زیست‌بوم» باقی مانده و به سمت «حل کلان مسائل ملی» همگرا نشده است.

مهم‌ترین موانع ذکرشده از سوی کنشگران این عرصه عبارت‌اند از: نبود تفسیر مورد اجماع درباره هدف‌گذاری سند ملی هوش مصنوعی (قرار گرفتن در جمع ده کشور پیشرو در افق ۱۴۱۲)، شفاف نبودن ارتباط بین مسائل و چالش‌های کشور با محورهای انتخاب‌شده در سند، مشخص نبودن جهت‌گیری راهبردی کشور در اجزای زنجیره تأمین هوش مصنوعی، ضعف زیرساخت‌های پردازشی و محدودیت‌های دسترسی به داده، پایین بودن آمادگی فناوری در صنایع، و کوچک بودن بازار داخلی و نبود برنامه مشخص برای استفاده از ظرفیت تعاملات بین‌المللی و منطقه‌ای.

این گزارش در بخش پیشنهادها تأکید می‌کند که در یک رویکرد تلفیقی، باید همگام با «توسعه زیست‌بوم هوش مصنوعی»، راهبرد «بهینه‌سازی حکمرانی و حل کلان مسائل» با درجه اهمیت بیشتری دنبال شود و حوزه‌هایی مانند مدیریت بهینه تولید و مصرف انرژی و آب و رفع ناترازی‌ها به‌عنوان اولویت‌های اصلی در دستورکار قرار گیرند. همچنین تسریع در ابلاغ و اجرای «طرح ملی توسعه هوش مصنوعی» مصوب صحن مجلس (در حال طی مراحل در شورای نگهبان)، عملیاتی کردن «سند حکمرانی داده» و راه‌اندازی «بازارگاه داده»، تداوم توسعه زیرساخت‌های پردازشی، اجرای طرح‌های حمایتی برای حفظ نخبگان و آموزش گسترده هوش مصنوعی، و استفاده از ظرفیت پیمان‌هایی مانند بریکس و شانگهای برای توسعه بازار محصولات ایرانی، از الزامات فوری دستیابی به جایگاه مطلوب محسوب می‌شود.

انتهای پیام