منظور از «ستاره شمالی» چیست؟

هر سیاره‌ای در منظومه شمسی ما حول محور خود می‌چرخد. چرخش زمین است که طول روز حدوداً ۲۴ ساعته ما را تعیین می‌کند. اگر خط فرضی محور یک سیاره را در فضا ادامه دهید، ممکن است به ستاره‌ای برسد که با چشم دیده می‌شود.

به چنین ستاره‌هایی «ستاره قطبی» می‌گوییم. روی زمین، ستاره قطبی شمالی — که کمتر از یک درجه از قطب آسمانی شمال فاصله دارد — همان ستاره محبوب پولاریس است. پیشاهنگان و کوهنوردان می‌دانند که وقتی قطب‌نما یا GPS از کار می‌افتد، می‌توان از پولاریس برای یافتن جهت شمال استفاده کرد.

با این حال، نیم‌کره جنوبی زمین ستاره جنوبی قابل مقایسه‌ای ندارد. نزدیک‌ترین ستاره قابل مشاهده به قطب آسمانی جنوب زمین حدود ۹ درجه فاصله دارد.

پس مریخ ستاره شمالی دارد؟

پاسخ این است: نه به شکلی رضایت‌بخش. مریخ نه ستاره شمالی درخشانی دارد و نه ستاره جنوبی چندان پرنوری.

در آسمان شمالی که از مریخ دیده می‌شود، بهترین گزینه برای ستاره شمالی حدود نیم درجه از قطب آسمانی شمال مریخ فاصله دارد؛ نزدیک‌تر از فاصله پولاریس تا قطب آسمانی شمال زمین. پس مشکل چیست؟ مشکل اینجاست که هرچند پولاریس نسبتاً پرنور است (چهل‌وهفتمین ستاره درخشان آسمان شب)، ستاره نزدیک قطب آسمانی شمال مریخ کم‌نور است.

در واقع، این ستاره به‌سختی در محدوده دید با چشم غیرمسلح قرار می‌گیرد. همین آن را گزینه ضعیفی برای ستاره شمالی می‌کند. قطب شمال مریخ به نقطه‌ای در آسمان اشاره می‌کند که تقریباً در میانه دو ستاره «دنب» (درخشان‌ترین ستاره صورت فلکی ماکیان) و «آلدرامین» (درخشان‌ترین ستاره صورت فلکی قیفاووس) قرار دارد.

آسمان جنوبی از دید مریخ

در همین حال، در آسمان جنوبی که از مریخ دیده می‌شود، ستاره «کاپا ولا» تنها حدود ۳ درجه از قطب آسمانی جنوب مریخ فاصله دارد. این فاصله به نزدیکی پولاریس به قطب آسمانی شمال زمین نیست و این ستاره نیز فقط نسبتاً پرنور است، نه نزدیک به درخشندگی پولاریس.

مهاجران آینده مریخ ستاره شمالی درخشانی مانند پولاریس ما برای مسیریابی نخواهند داشت.

اما آسمان مریخ چیزهای جذاب دیگری دارد

از سوی دیگر، اگر شب‌هنگام بیرون روی سطح مریخ بایستید، چیزهای جالب دیگری هم می‌بینید!

از دید مریخ، می‌توانید ماه زمین را در حال گردش به دور زمین ببینید. از زمین نمی‌توانیم قمر هیچ سیاره دیگری را با چشم غیرمسلح ببینیم، اما این منظره شگفت‌انگیز روی مریخ با چشم غیرمسلح قابل مشاهده است. هم زمین و هم ماه مانند ستاره به نظر می‌رسند.

به‌طور کلی، زمین از دید مریخ تا حدی شبیه دید ما از زهره از زمین است. یعنی — مانند زهره نسبت به زمین — زمین نسبت به مریخ یک سیاره داخلی است و مدارش به خورشید نزدیک‌تر از مریخ است. بنابراین زمین از دید مریخ مدام از یک «ستاره» صبحگاهی به شامگاهی و برعکس تغییر می‌کند، درست همان‌طور که زهره از دید دنیای ما چنین است.

و هرچند هم زمین و هم ماه با چشم غیرمسلح مانند ستاره به نظر می‌رسند، ناظران روی مریخ با تلسکوپ گاهی آنها را به شکل جهان‌های هلالی می‌بینند، همان‌طور که ما زهره را می‌بینیم.

پس... مریخ ستاره شمالی ندارد. اما ستاره‌شناسان مریخی چیزهای زیادی برای تماشا خواهند داشت!

انتهای پیام