استخراج رمزارز به‌خودی‌خود ممنوع نیست، اما استفاده از برق غیرمجاز و تعرفه‌های یارانه‌ای برای این فعالیت، به یکی از چالش‌های مدیریت مصرف انرژی در کشور تبدیل شده است. برآوردها نشان می‌دهد بیش از ۹۵ درصد کشفیات مزارع غیرمجاز استخراج رمزارز با استفاده از برق غیرمجاز انجام می‌شود؛ موضوعی که در شرایط ناترازی انرژی، فشار مضاعفی بر شبکه برق وارد می‌کند.

بر اساس برآوردهای مطرح‌شده، مصرف برق استخراج‌کنندگان غیرمجاز به حدود ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ مگاوات می‌رسد. همچنین با احتساب برق مورد نیاز برای خنک‌سازی تجهیزات، سالانه حدود ۲۰ میلیارد کیلووات‌ساعت برق صرف استخراج رمزارز در کشور می‌شود؛ رقمی که حدود پنج درصد از کل برق مصرفی ایران برآورد شده است.

ماینرها در خانه‌ها و کارگاه‌های غیرفعال

بررسی‌ها نشان می‌دهد بیش از ۷۰ درصد مزارع کشف‌شده در بافت‌ها و محیط‌های مسکونی قرار دارند. از سوی دیگر، مصرف برق یک دستگاه ماینر به‌طور میانگین معادل مصرف حدود ۱۰ واحد مسکونی عنوان شده است؛ بنابراین فعالیت هم‌زمان تعداد زیادی از این دستگاه‌ها می‌تواند فشار قابل توجهی به شبکه توزیع برق وارد کند.

خوزستان، فارس، کرمان، خراسان رضوی و بوشهر از جمله استان‌هایی هستند که کشفیات بیشتری در آن‌ها گزارش شده است. در استان‌های صنعتی و مرزی نیز پرونده‌هایی شامل صدها دستگاه ماینر در انبارها، منازل مسکونی و کارگاه‌های غیرفعال شناسایی شده‌اند.

سه مسیر شناسایی مزارع غیرمجاز

شناسایی مزارع غیرمجاز استخراج رمزارز از سه مسیر اصلی انجام می‌شود. نخست، داده‌کاوی اطلاعات کنتورهای هوشمند و بررسی الگوهای غیرمتعارف مصرف برق، به‌ویژه در ساعات نیمه‌شب است. دوم، کنترل بار و بررسی رفتار مصرفی در پست‌ها و فیدرهای بالادست است که برای شناسایی فعالیت‌های غیرعادی در واحدهای صنعتی نیز کاربرد دارد.

سومین مسیر، گزارش‌های مردمی است که طبق آمار اعلام‌شده، بیش از ۷۰ درصد کشفیات از این طریق انجام می‌شود. شهروندان می‌توانند موارد مشکوک به استخراج غیرمجاز رمزارز را از طریق سرشماره گزارش کنند. برای گزارش‌دهندگان نیز متناسب با تعداد دستگاه‌های کشف‌شده، پاداش در نظر گرفته شده است.

بازگشت ماینرهای کشف‌شده؛ چالش برخورد با متخلفان

با وجود شناسایی و جمع‌آوری تجهیزات، جلوگیری از تکرار تخلف همچنان یکی از چالش‌های اصلی این حوزه است. علیرضا سلیمی، عضو هیئت‌رئیسه مجلس شورای اسلامی، با اشاره به بازگشت ماینرهای کشف‌شده به چرخه فعالیت غیرمجاز، گفت: برخی افراد پس از شناسایی و ثبت تخلف نیز دوباره فعالیت خود را از سر می‌گیرند.

وی نبود برخورد قاطع را از دیگر مشکلات دانست و اظهار کرد: خلأهای قانونی، امکان برخورد مؤثر با متخلفان را محدود کرده است. به گفته سلیمی، طولانی بودن مسیر حقوقی رسیدگی نیز از موانع برخورد با این فعالیت‌هاست؛ به‌طوری‌که وزارت نیرو باید دادخواست ارائه دهد تا مراحل قانونی پیگیری شود.

قطع برق و ابطال پروانه در انتظار متخلفان

در برنامه‌های اعلام‌شده برای تشدید برخورد با استخراج غیرمجاز رمزارز، قطع برق به مدت یک هفته برای برخی متخلفان شناسایی‌شده پیش‌بینی شده است. همچنین برای افرادی که از این پس به استخراج غیرمجاز اقدام کنند، قطع برق به مدت یک ماه، ابطال پروانه از سوی وزارت صنعت، معدن و تجارت و اعمال تعرفه غیریارانه‌ای در نظر گرفته شده است.

مصطفی رجبی مشهدی، معاون برق و انرژی وزارت نیرو، نیز پیش‌تر درباره استفاده از دستگاه‌های ماینر در بخش خانگی هشدار داده و اعلام کرده بود که در صورت شناسایی این فعالیت‌ها، برق واحدهای متخلف قطع می‌شود و جرایم سنگینی در انتظار آن‌ها خواهد بود.

حبس در کنار جریمه نقدی؛ مجازات‌ها سخت‌گیرانه‌تر می‌شود؟

در کنار قطع برق و ابطال پروانه، تشدید مجازات استخراج‌کنندگان غیرمجاز نیز مطرح شده است. بر اساس اظهارات اعلام‌شده از سوی مدیرعامل توانیر، در طرح مربوط به تشدید مجازات‌ها، حبس در کنار جزای نقدی پیش‌بینی شده و مدت دقیق آن قرار است در متن نهایی مصوبه مشخص شود. حبس شش‌ماهه و بیشتر نیز به‌عنوان یکی از گزینه‌های مطرح‌شده عنوان شده است.

با این حال، میزان اثرگذاری این اقدامات به اجرای مستمر مقررات، جلوگیری از بازگشت تجهیزات کشف‌شده و رفع موانع حقوقی بستگی دارد؛ مسائلی که در صورت حل‌نشدن، می‌توانند اثربخشی برخوردها را کاهش دهند.

سهم ماینرها در کاهش ناترازی برق

اهمیت مقابله با استخراج غیرمجاز رمزارز تنها به برخورد با تخلفات محدود نمی‌شود. برآوردهای مطرح‌شده نشان می‌دهد حذف مصرف برق ماینرها می‌تواند ساعات بدون ناترازی در اوج تابستان را تا شش برابر افزایش دهد و ۱۴ درصد از کسری انرژی را جبران کند.

از سوی دیگر، تأمین برق این مزارع می‌تواند به مصرف سوخت مایع گران‌قیمت در نیروگاه‌ها منجر شود؛ درحالی‌که پیامدهای کمبود برق، صنایع، کسب‌وکارها و مشترکان عادی را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد.

در چنین شرایطی، شناسایی مزارع غیرمجاز تنها گام نخست است. جلوگیری از فعالیت مجدد تجهیزات کشف‌شده، اصلاح موانع قانونی و اجرای بازدارنده مجازات‌ها، عواملی هستند که می‌توانند در کاهش مصرف غیرمجاز برق و افزایش تاب‌آوری شبکه انرژی کشور نقش مؤثرتری ایفا کنند.

انتهای پیام