اگرچه این ساختار ممکن است ظاهری فرازمینی داشته باشد، ناسا اشاره کرده که نام آن به‌درستی «دهانه عنکبوتی» (Spider Crater) است؛ دهانه‌ای ناشی از برخورد شهاب‌سنگ که صدها میلیون سال فرسایش را تجربه کرده است.

نزدیک به سطح زمین، لکه‌های پراکنده‌ای از پوشش گیاهی سبز در سراسر تصویر دیده می‌شود که با سنگ‌های سرخ تضاد ایجاد می‌کند. پوشش گیاهی به‌ویژه در امتداد سواحل جریان باریکی که به‌صورت مورب از دهانه عبور می‌کند، متراکم‌تر است.

معمای شکل عجیب دهانه

شکل غیرمعمول دهانه عنکبوتی سال‌ها زمین‌شناسان را درباره منشأ آن متحیر کرده بود، تا اینکه شواهدی در دهه ۱۹۷۰ ظاهر شد. پژوهشگران شکستگی‌های شیاردار و مخروطی‌شکل را در سنگ شناسایی کردند که نشانه‌های آشکار برخورد شهاب‌سنگ یا سیارک هستند. لایه‌های به‌شدت تغییرشکل‌یافته سنگ رسوبی این پرونده را تقویت کرد و شواهدی از نیروهای عظیم آزادشده هنگام برخورد جسمی از فضا با زمین را آشکار ساخت.

این ساختار برخوردی بیضی‌شکل ۸ در ۷ مایل (حدود ۱۲.۹ در ۱۱.۳ کیلومتر) است و بخش مرکزی عنکبوتی‌شکل آن ۲.۵ مایل (حدود ۴ کیلومتر) عرض دارد.

اما در حالی که دانشمندان مشخص کرده‌اند چه چیزی دهانه عنکبوتی را ایجاد کرده، زمان دقیق شکل‌گیری آن همچنان یک معماست. تخمین‌ها این برخورد را بین ۶۰۰ تا ۹۰۰ میلیون سال پیش قرار می‌دهند.

تاریخچه کشف

سال‌ها پس از کشف آن در دهه ۱۹۵۰، این دهانه دانشمندان را متحیر کرد، زیرا آن‌ها در توضیح چگونگی شکل‌گیری شکل غیرمعمول آن درمانده بودند. زمین ناهموار و موقعیت دورافتاده این محوطه دسترسی به آن را دشوار می‌کند و الگوی متمایز آن بهترین حالت از هوا یا در تصاویر ماهواره‌ای دیده می‌شود.

برخی کارشناسان پیشنهاد کردند که این ساختار عجیب منشأ آتشفشانی دارد. اما نگاهی دقیق‌تر نشانه‌هایی از گذشته‌ای بسیار خشن‌تر را آشکار کرد.

زمین‌شناسان شکستگی‌هایی به نام مخروط‌های خردشده (shatter cones) را در سراسر گنبد مرکزی دهانه عنکبوتی یافتند. این ترک‌های متمایز تنها زمانی شکل می‌گیرند که امواج شوک شدید از سنگ عبور کنند و شواهد آشکاری از یک برخورد ارائه دهند.

تحلیل آزمایشگاهی کوارتز شوک‌دیده و کریستال‌های زیرکن در ماسه‌سنگ، سرنخ‌های بیشتری به پژوهشگران داده که می‌تواند به بازسازی زاویه برخورد شهاب‌سنگ کمک کند.

قدیمی‌ترین دهانه برخوردی زمین

استرالیا همچنین میزبان قدیمی‌ترین دهانه برخوردی جهان است. دانشمندان مدت‌ها گمان می‌کردند که گنبد قطب شمال (North Pole Dome) در منطقه پیلبارا در غرب استرالیا محل یک فاجعه باستانی بوده است. در ماه ژوئیه، پژوهشگران نخستین شواهد سنگی-محکم را کشف کردند که تاریخ دقیقی برای این برخورد ارائه می‌دهد.

با استفاده از تکنیک‌های پیشرفته تاریخ‌گذاری مواد معدنی، آن‌ها نشان دادند که این دهانه زمانی شکل گرفت که یک سنگ فضایی ۳.۰۲ میلیارد سال پیش با زمین برخورد کرد.

اگرچه میلیاردها سال فرسایش بخش زیادی از شواهد را از بین برده، این برخورد به اندازه کافی قابل توجه بود که میراثی ماندگار بر زمین بگذارد.

کریس کرکلند، نویسنده اصلی این پژوهش، به دیلی میل گفت که این شهاب‌سنگ می‌توانسته جسمی «در مقیاس کیلومتری» بوده باشد، هرچند تعیین اندازه دقیق آن غیرممکن است.

او گفت: «در گنبد قطب شمال، به نظر می‌رسد این برخورد یک سیستم شکسته طولانی‌مدت ایجاد کرده که بعداً توسط سیالات دوباره استفاده شده است. در زمین اولیه، این نوع فرایند می‌توانست بر تبادل شیمیایی بین سنگ‌ها و یک اقیانوس اولیه تأثیر بگذارد، باعث تغییر مواد معدنی شود و بالقوه محیط‌های موجود برای حیات میکروبی را تغییر دهد.»

شواهد کلیدی: زیرکن

شواهد کلیدی، زیرکن بود؛ ماده معدنی فوق‌العاده مقاوم که می‌تواند شکل خود را برای میلیاردها سال حفظ کند. وقتی پژوهشگران نمونه‌هایی از سنگ‌های اطراف گنبد قطب شمال گرفتند، دریافتند که برخی کریستال‌های زیرکن شکل‌های شاخه‌دار یا «اسکلتی» عجیبی دارند.

پروفسور کرکلند معتقد است که این‌ها «کریستال‌های تغییرشکل‌یافته بر اثر برخورد» هستند که زمانی شکل گرفتند که زیرکن قدیمی در سنگ‌ها توسط گرمای شدید یک برخورد مختل و تا حدی دوباره متبلور شد. به‌طور حیاتی، آن‌ها توانستند شکل‌گیری این کریستال‌ها را به رویدادی حدود سه میلیارد سال پیش تاریخ‌گذاری کنند.

انتهای پیام