حدود ۵ میلیارد سال از حالا، خورشید با مصرف ذخایر هیدروژن خود به پایان عمرش نزدیک می‌شود. سپس به‌طور موقت برای حدود ۱ میلیارد سال به یک غول سرخ تبدیل می‌شود. در نهایت، لایه‌های بیرونی خود را در آخرین نفس بیرون می‌اندازد. تنها چیزی که باقی می‌ماند، هسته متراکم و مرده خورشید است: یک کوتوله سفید. اما سیاراتی که به دور خورشید می‌گردند چه می‌شود؟ آینده منظومه شمسی ما چه خواهد بود؟

این دیسک از دو حلقه تشکیل شده که با سرعت‌های متفاوت به دور کوتوله سفید می‌چرخند. دانشمندان فکر می‌کنند این دو حلقه توسط دو جسم سیاره‌ای شکل گرفته‌اند که تا حدی از تحول خشونت‌آمیز ستاره جان سالم به در برده‌اند. یکی از این جهان‌های بازمانده می‌تواند به اندازه پلوتو یا حتی ماه ما باشد.

این پژوهشگران مطالعه داوری‌شده خود را در ۲۶ اکتبر ۲۰۲۶ در نشریه Nature Astronomy منتشر کردند.

کوتوله سفید با دیسک‌های جداگانه

پژوهشگران از تلسکوپ بسیار بزرگ (VLT) رصدخانه جنوبی اروپا در شیلی برای مطالعه این کوتوله سفید به نام J1328-1450 استفاده کردند. مطالعات دیگر پیش‌تر دیسکی حول کوتوله‌های سفید یافته بودند، اما این نخستین بار است که پژوهشگران دیسکی با شکاف مشخص که آن را به دو بخش تقسیم می‌کند، مشاهده می‌کنند.

نیکولا جنتیله فوزیلو، نویسنده اصلی این پژوهش از دانشگاه تریسته ایتالیا، گفت: «مدتی است می‌دانیم که سیارات ممکن است فراتر از تحول ستاره مرکزی خود زنده بمانند، اما این نخستین نمونه از یک سیستم پیچیده با دیسک بقایای دوگانه و بالقوه دو سیاره کوچک بازمانده است.»

فیلیپه لاگوس-ویلچس، هم‌نویسنده این پژوهش از دانشگاه واریک انگلستان و دانشگاه فنی فدریکو سانتا ماریا در شیلی، افزود: «ساختاری که در این سیستم می‌بینیم به‌ویژه جالب توجه است زیرا دو حلقه گازی به‌طور قابل توجهی پایدار هستند و توسط یک شکاف از هم جدا می‌مانند.»

جنتیله فوزیلو اظهار داشت: «این سیستم نمایی نادر از فرایند خشونت‌آمیز و آشفته‌ای است که یک سیستم سیاره‌ای با آن به پایان خود می‌رسد و اشاره می‌کند که ستارگان مرده می‌توانند ساختارهای دیسکی بسیار پیچیده‌تری از آنچه پیش‌تر تصور می‌شد داشته باشند.» بنابراین، این پیش‌درآمدی از آینده منظومه شمسی ما در چند میلیارد سال آینده است.

دو بازمانده سیاره‌ای احتمالی

پژوهشگران گفتند محتمل‌ترین سناریویی که به دو حلقه منجر شده این است که آن‌ها از دو جسم سیاره‌مانند آمده‌اند که تا حدی در مدارهای جداگانه خود جان سالم به در برده‌اند. به گفته آن‌ها، جسم داخلی می‌تواند حدود اندازه یک سیارک، تقریباً یک مایل یا بیشتر عرض داشته باشد. در همین حال، جسم بیرونی می‌تواند بزرگ‌تر باشد، به اندازه پلوتو یا ماه زمین.

اگرچه آن‌ها خود اجسام را مشاهده نکرده‌اند، پژوهشگران عناصری مانند کلسیم، اکسیژن، منیزیم و آهن را در دیسک شناسایی کرده‌اند. و ترکیب هر یک از این حلقه‌ها متفاوت است. حلقه داخلی غنی از گاز منیزیم است در حالی که حلقه بیرونی مقدار کمی از آن را دارد. این می‌تواند ایده شکل‌گیری حلقه‌ها از دو سیاره با ترکیبات متفاوت را تقویت کند.

با این حال، هنوز این احتمال وجود دارد که بقایای موجود در حلقه‌ها از یک سیاره آمده باشد، به‌طوری که یک حلقه مواد را از پوسته و حلقه دیگر از هسته سیاره دریافت کرده باشد.

خط پایانی: پژوهشگران یک ستاره مرده — یک کوتوله سفید — را کشف کرده‌اند که توسط یک دیسک بقایای دوحلقه‌ای احاطه شده است. این کشف نمایی از آینده احتمالی منظومه شمسی ما ارائه می‌دهد.

انتهای پیام